د ملګرو ملتونو ۷۸ غونډه؛ په روانه غونډه کې د افغانستان څوکۍ تشه ده

دا غونډه د دوشنبې په ورځ (د وږۍ په ۲۷مه) په نیویارک کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ د ۷۸مې غونډې په څنډه کې جوړه شوې.

د عرب نیوز د راپور له مخې؛ جاسم البودایوي د امریکا د بهرنیو چارو له وزیر انټوني بلېنکن سره په کتنه کې وویل، چې د فارس خلیج د همکارۍ شورا هېوادونه له امریکا سره د دغې اتحادیې د اړیکو د ټینګښت لپاره د لا زیاتو اقداماتو پلان لري.

جاسم البودایوي زیاته کړه؛ له امریکا سره د فارس خلیج د همکارۍ شورا ستراتیژیک شراکت د فارس خلیج د همکارۍ د شورا یو لومړیتوب دی او دغه غونډه د دا شان لومړیتوب ښودنه ده.

همداراز هغه په افغانستان، یمن، سوډان، سوریه، لبنان او نورو هېوادونو کې د «اټومي وسلو» پراخېدل، امنیتي ګواښونه، سیاسي بې ثباتي او داخلي شخړې د سیمې له سترو ننګونو څخه ګڼلې دي.

هغه په ​​داسې حال کې افغانستان ته اشاره وکړه، چې څه موده وړاندې په جده کې د فارس خلیج د همکارۍ شورا او د منځنۍ اسیا د پنځو هېوادونو د مشرانو په غونډه کې د افغانستان وضعیت د اندېښنې وړ بللی شوی و.

د فارس خلیج د همکارۍ شورا او د ازبکستان، ترکمنستان، تاجکستان، قرغزستان او قزاقستان د مشرانو غونډه د سرطان د میاشتې په ۲۸ نېټه د چهارشنبې په ورځ په جده کې جوړه شوې وه.

په دې کتنه کې د قرغزستان جمهور رییس سادیر جباروف د افغانستان وضعیت «ډېر د اندېښنې وړ وباله» او ټینګار یې وکړ، چې له ترهګرۍ، افراطیت او سازمان شویو نړۍوالو جرمونو سره مبارزې ته ژمن دی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلېنکن د خلیج د همکارۍ شورا د هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو ته وویل، چې د امریکا او په دې شورا کې د شاملو فارس خلیج د خلکو او د ټولې نړۍ په ګټه دی.

په داسې حال کې چې د ملګرو ملتونو ۷۸مه عمومي غونډه نن پیل شوه، د دغه سازمان د جنسیتي برابرۍ او د ښځو د پیاوړتیا څانګې پر خپلې اېکس (ټوېټر) لیکلي، چې افغانې مېرمنې او نجونې باید د کار، زده کړو او ټولنیزې ازادۍ په برخه کې ازادې پرېښودل شي.

دوی زیاتوي، چې په افغانستان کې د طالبانو د بیا ځل واکمنېدو را وروسته دغې ډلې د مېرمنو او نجونو د ژوند د محدودیت په پار له ۵۰ څخه زیات فرمانونه ورکړي دي.

د ملګرو ملتونو ۷۸مه عمومي غونډه نن سه شنبې د سېپټمبر ۱۹مه په نیویارک کې د ۱۹۳ هېوادونو د مشرانو په ګډون پیل شوه او د سېپټمبر تر ۲۶مې به دوام وکړي.

انټونیو ګوترېش تر دې غونډې مخکې ویلي و، چې د افغان ښځو او نجونو د حقونو په اړه بحث به د دغې غونډې د اجنډا په سر کې وي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبان د افغانستان تر واکمنۍ وروسته د ښځو او نجونو له حقونو څخه په پراخه او سیسټماټیکه توګه په سرغړونو تورن دي.

د طالبانو له خوا پر مېرمنو او نجونو د بندیزو پر مسالې ګڼ کورني او نړۍوال غبرګونونه راپارېدلي دي، خو طالبانو په بار – بار ویلي چې دوی افغانو مېرمنو او نجونو ته د شریعت په چوکاټ کې حقونه ورکوي او په دغې مسالې کې د هیچا مداخله ورته د منلو وړ نه ده.

په ننګرهار کې د طالبانو د سرحدي لېوا قوماندان قاري معراج حریت راډیو ته وویل، چې د دغو پوستو مواصلاتي لارې جوړې شوې او د سرحدي ساتونکو تاسیسات د ګټې اخېستو لپاره چمتو دي.

د دغو سرحدي پوستو د جوړولو خبر د افغانستان په ختیځو پولو کې د پاکستان او طالبانو تر منځ له یو لړ سرحدي تاو تریخوالي وروسته خپور شو.

قاري معراج دغو تاوتریخوالو ته اشاره ونه کړه؛ خو ټینګار یې وکړ چې د طالبانو ځواکونه به "هیچا ته اجازه ورنه کړي چې سرغړونه وکړي".

طالب قوماندانان ادعا کوي، چې د افغانستان د پخواني حکومت پر مهال پاکستانيو ځواکونو د دغو پوستو د جوړولو اجازه نه وه ورکړې.

د نوموړي په خبره؛ د تېر حکومت پر مهال د پولې له صفري نقطې څخه ۱۵ کیلومتره شاته سرحدي پوستې جوړې شوې وې.

په دې وروستیو کې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت اعلان وکړ، چې طالبانو د دغه هېواد پر خاوره یوه سرحدي پوسته جوړه کړې او له دوی یې غوښتي چې له دې کاره لاس واخلي.

څه موده وړاندې په تورخم کې د طالبانو له خوا د پوستې د جوړولو له هڅې وروسته د دواړو لورو د سرحدي ځواکونو ترمنځ نښته شوې وه، چې له امله یې د تورخم دروازه د ۹ ورځو لپاره تړل شوې وه.

پاکستاني چارواکو ویلي چې دا پوسته د پاکستان په پوله کې دننه جوړه شوې وه، چې پاکستاني ځواکونو یې مخه ونیوله؛ خو طالبانو ویلي چې پوسته د افغانستان په خاوره کې ده.

تر دې مخکې د طالبانو لوی درستیز فصیح الدین فطرت ویلي وو، چې دغې ډلې د ګاونډیو هېوادونو پولو ته څېرمه شاوخوا ۶۰۰ سرحدي پوستې جوړې کړې او د سرحدي ساتونکو شمېر ۴۴ سلنه زیات شوی دی.

د هغه په ​​وينا؛ د افغانستان ٢٠ ولايتونه له شپږو ګاونډيو هېوادونو سره ګډه پوله لري او د امنيتي ننګونو د ځوابولو په موخه د سرحدي ځواکونو د ٦٣ قطعو په چوکاټ کې ٦٠٠ سرحدي ساتونکي ځاى پر ځاى شوي دي.

په تېرو دوو کلونو کې په پرله پسې ډول طالبانو د ګاونډیو هېوادونو له پوله ساتو ځواکونو سره نښتې کړې دي. د دغو شخړو زیاتره برخه په لوېدیځو پولو کې له ایراني ځواکونو سره، په جنوبي او ختیځو پولو کې له پاکستاني ځواکونو سره شوې دي.

د دغه خبري اژانس د خبر له مخې؛ ښاغلی شایګو به د سې شنبې په ماښام (د وږی ۲۸مه) تهران ته ورسیږي.

یاد اژانس زیاتوي؛ شایګو به له ایراني چارواکو سره د سیمې د پرمختګونو او دفاعي مسایلو په اړه خبرې وکړي.

تهران ته د روسیې د دفاع وزیر سفر د ایران د اسلامی جمهوریت د وسله والو ځواکونو د لوی درستیز محمد باقري په بلنه ترسره کیږي.

دغو دواړو چارواکو د سرطان میاشت کې په ټیلیفوني خبرو کې د دوه اړخیزو پوځي اړیکو او په سیمه کې د امنیتي پرمختګونو په اړه د نظر تبادله وکړه.

ایران او روسیه د لویدیځو هېوادونو له بندیزونو سره له یو بل سره پوځي ملګرتیا ته دوام ورکوي.

د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت شورا ویاند جان کربي د جوزا په میاشت کې وویل، چې د ایران اسلامي جمهوریت مسکو ته د بې پیلوټه الوتکو د فابریکې د جوړولو لپاره اړین تجهیزات برابر کړي دي او روسیه کولی شي د راتلونکي کال په لومړیو کې ایراني بې پیلوټه الوتکې تولید کړي.

امریکا، برېتانیا، اروپايي اتحادیې، اسټرالیا او نیوزیلنډ د اوکراین په جګړه کې روسیې ته د بې پیلوټه الوتکو د ورکولو له امله پر ایران ځیني بندیزونه لګولي دي.

دغې شبکې لیکلي، چې له هغه راهیسې چې طالبان د ۱۴۰۰ لمریز کال د اسد په ۲۴ مه واک ته ورسېدل، شاوخوا ۲۰۸ زره افغانانو د دغې ډلې له ګواښ څخه د خلاصون لپاره د استرالیا له حکومت څخه د وېزو غوښتنه کړې ده.

د استرالیا د کورنیو چارو وزارت یوه ویاند ایس بي ایس ته وویل، چې تمه ده د ۲۰۲۳ - ۲۰۲۴ کلونو کې شاوخوا ۲۰ زره بشري وېزې صادرې شي.

دغه چارواکي زیاته کړه، چې د استرالیا حکومت د خپل بشري پروګرام له مخې افغان اتباعو ته د ۲۰ زره بشردوستانه وېزو تر څنګ ۱۶۵۰۰ نورې وېزې هم په پام کې نیولي، چې ټاکل شوې له ۲۰۲۲ تر ۲۰۲۶ کلونو پورې په څلورو کلونو کې صادرې شي.

هغه وویل، پر دې سربېره د ۲۰۲۱ او ۲۰۲۵ کلونو لپاره د هغو افغان کډوالو لپاره چې د استرالیا په پولو کې اوسېږي ۱۰ زره بشري وېزې ځانګړې شوې دي.

د استرالیا د کورنیو چارو د وزارت د ویاند په وینا؛ هغه کسان چې غوښتنلیکونه یې رد شوي دي، کولی شي بیا د بشري یا پناه غوښتنې وېزې لپاره درخواست وکړي.

دغه چارواکي زیاته کړې، چې نوی غوښتنلیک د انفرادي شرایطو پراساس ارزول کیږي.

د دغو چارو بودېجه تر ډېره د استرالیا د حکومت له خوا تمویليږي، د سې شنبې په ورځ په یوه راپور کې ویل شوي، چې د افغانانو د یوې لویې ډلې د وېزو د غوښتنلیکونو ردولو په اسټرالیا کې د افغان کډوالو ټولنې او هغه کسان چې په افغانستان کې یې د دغه هېواد لپاره کار کړی، "مایوسه" کړي دي.