د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزیر: سېکولرانو هڅه وکړه، چې دین او دولت سره جلا کړي

دا غونډه به «له جنسیتي تبعیض سره مبارزه: په افغانستان کې د ښځو او نجونو وضعیت» تر سرلیک لاندې جوړه شي.

د افغانستان لپاره د بشري حقونو په برخه کې د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکی ریچارډ بنټ او د بشري حقونو د څار سازمان د ښځو د حقونو مشره هډر بار، د دې غونډې له ویناوالو څخه دي.

دا غونډه په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازي او د سویلي افریقا، مالتا او دومینکا جمهوریتونو د استازو په همکارۍ د ملګرو ملتونو د ۷۸مې عمومي غونډې په څنډه کې جوړېږي.

د متحده ایالاتو د کورني امنیت وزیر الخاندرو ان مایورکاس، د پنجشنبې په ورځ ـ د سنبلې ۳۰ مه ـ په یوه خبرپاڼه کې اعلان وکړ چې د هغو افغان کډوالو لپاره د "موقتي محافظت حالت" غځوي چې د طالبانو بیا واکمنېدو سره یې په متحده ایالاتو کې د پناه غوښتنه کړې ده.

د امریکا د کورني امنیت وزارت وايي، د افغانستان د حالاتو له کتنې او له خپلو نړیوالو همکارانو سره تر سلا مشورو وروسته یې پرېکړه کړې چې افغان کډوالو ته د ۲۰۲۳ کال د نومبر له ۲۱مې د ۲۰۲۵ کال د مې تر ۲۰مې پورې د استوګنې او کاري جواز موده وغځوي.

د کورني امنیت وزارت د هغو هیوادونو اتباعو ته لنډمهاله خوندیتوب ورکوي چې له وسله والې جګړې او یا هم له چاپیریالي ناورین سره مخ دي.

دا وزارت وايي، په افغانستان کې د جګړو، خوراکي توکو، پاکو اوبو او روغتیايي خدمتونو ته د نه لاسرسي، د زیربناوو د ویجاړېدو، داخلي بې ځایه کېدو او اقتصادي بې ثباتۍ له امله د افغان کډوالو لپاره د موقتي خوندیتوب دریځ پلی کوي.

طالبان پر افغانستان بیا واکمېدو سره ادعا کوي چې په هیواد کې یې امنیت او سوله راوستلي دي، خو د نړیوالو سازمانونو د راپورونو له مخې دا مهال په افغانستان کې تر ۲۲ زیاتې ترهګرې ډلې شته.

د عوامي نشنل ګوند مشرانو، پلویانو او عامو خلکو د جمعې په ورځ له کندهار سره پر پوله چمن ښارګوټي کې له مظاهرې وروسته غونډه وکړه.

په دې غونډه کې د ګوند صوبايي مشر اصغر خان اڅکزي په پاکستان کې د افغانانو نیول وغندل او له اسلام اباد یې وغوښتل چې نیول شوي افغانان خوشي کړي.

نوموړي دا هم وویل، چې پاکستان دې د افغانانو د اېستلو پرېکړه بېرته واخلي او له افغانستان سره لارې دې هم نه بندېږي.

د عوامي نشنل ګوند مشرانو د دې ګوند د مخکښ غړي ارباب غلام کاسي د وژنې په هکله د عدالتي کمېسیون د جوړېدو غوښتنه وکړه.

ارباب غلام کاسي تېره سې شنبه د بلوچستان د مرکز کوټې ښار ته څېرمه په کوچلاغ کې مړه وموندل شو.

پولیسو ویلي نوموړی یو ډز سر ته لګېدلی دی.

تراوسه کومې ډلې د هغه د وژلو مسوولیت نه دی منلی.

میرمن کولونا ټینګار وکړ چې هغه د ښځو د حقونو په اړه فکر کوي، په ځانګړې توګه د افغان ښځو په هکله چې د جنسیت له امله د طالبانو د رژیم له خوا تر ظلم لاندې دي.

د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت هم د افغان ښځو پر وړاندې د طالبانو د محدودیتونو په اړه د دغه هېواد د دریځ په اړه یوه خپرپاڼه خپره کړې ده.

پاریس وايي، یو ځل بیا د طالبانو له خوا د ښځو او نجونو پر وړاندې د سیستماتیک تبعیض او د جنسیت پر بنسټ د جلاوالي او ځورونې پالیسي په کلکه غندي.

د فرانسې د بهرنیو چارو وزیرې پر طالبانو غږ وکړ چې ژر تر ژره له ښځو او نجونو ټول بندیزونه لیرې کړي، چې په هغو کې د ښوونځیو او پوهنتونونو محرومیت او په بشري برخه کې له کار د دوی منع کول شامل دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې فرانسه به د افغانانو بشپړ ملاتړ وکړي او د دوی ترڅنګ به پاتې شي.

د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت وايي، د ۲۰۲۱ کال له اګست میاشتې راهیسې فرانسې ته د قاضیانو، ژورنالیستانو، هنرمندانو او د بشري حقونو د مدافعانو په ګډون څه باندې ۱۳ زره افغانان راوستل شوي دي.

فرانسه وايي چې د اسد له ۱۴۰۰ راهیسې دغه هېواد د افغانستان له خلکو سره ۱۴۰ میلیونه یورو مرسته کړې ده.

خبرپاڼه زیاتوي چې فرانسه به د روغتیا، تعلیم او خوراکي خوندیتوب په برخو کې خپلو بشري مرستو ته دوام ورکړي.

د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، دغه هېواد ژمنه کړې چې د روان کال تر پایه به د خوړو نړیوال پروګرام له لارې له افغانستان سره ۱.۵ میلیونه یورو مرسته وکړي.

دا اداره زیاتوي، چې وخت په ختمېدو دی: «موږ یو میلیارد ډالرو ته اړتیا لرو چې هغو اړمنو کورنیو ته ژغورونکي خواړه برابر کړو چې پرې تکیه لري.»

د اسیا لپاره د خوړو نړیوال سازمان مشر هم ویلي چې دا اداره د بودیجې له کمښت سره مخ ده او راتلونکی ژمی د ۱۵ میلیونو افغانانو لپاره یو میلیارد ډالرو ته اړتیا لري.

جان ایلیف د افغانستان کندوز ولایت ته په سفر سره ویلي، په بازار کې خواړه شته، خو خلک یې د اخیستلو وس نه لري.

ښاغلی ایلیف زیاتوي چې افغانانو خپلې بچت پیسې ختمې کړې او ان اوس جایداد هم پلوري.

د نوموړي د خبرو ویډیو د پنجشنبې په ورځ د همدې ادارې پر اېکس خپره شوې ده او خبرداری ور کوي چې په افغانستان کې کاري چانسونه ډېر کم دي او پر خلکو د پیسو وېش د ژغورنې یوه لار ده.

د ښاغلي ایلیف په خبره، ۸۵ سلنه مرسته ترلاسوونکو ته ویل شوي بودیجه تمامېږي او دوی له مرستې اېستل کېږي.

د خوړو نړیوال پروګرام څه مهال مخکې هم ویلي وو که په افغانستان کې زیانمنو خلکو ته مرستې ونه رسېږي، د دې هېواد میلیونونه وګړي به په را روان ژمي کې خپلو سیمو پرېښودو ته اړ شي.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، په افغانستان کې له ۲۹ میلیونو ډېر خلک انساني مرستو ته ضرورت لري.

د ۲۰۲۱ کال اګسټ کې د طالبانو په واکمنېدو پسې په افغانستان کې بې وزلي او لوږه خورا زیاته شوې او اقتصاد له کړکېچ سره مخ دي.

د ښځو پر کار او د نجونو پر زدکړو د طالبانو بندیز سره بې وزلي او بې کاري لا ډېره شوې ده.