ډان ورځپاڼه: په تېرو ۳۰ ورځو کې یوازې په کراچۍ ښار کې څه باندې ۷۰۰ افغانان نیول شوي

د اسلامي وحدت د ۳۷ غونډې رسمي وېبپاڼه کې راغلي چې «ګډو ارزښتونو ته د رسېدو لپاره اسلامي همکارۍ»د سږنۍ ناستې موضوع ده.

د اسلامي‌وحدت غونډه د ایران د اسلامي انقلاب د بنسټګر روح الله خمیتي په فرمان سره اول ځل پر ۱۳۷۹ کال جوړه شوه.

دا دیپلوماتیک معمول دی چې د یو هیواد چارواکی بل هیواد ته په رسمي سفر درومي نو کوربه هیواد ورسره ټول پلان شریکوي چې هلته کوم مجالس لري او له چاسره به ویني، هره ورځ او ساعتونه هم پکې مشخص شوي وي.
د متقي صیب وروستی سفر مسکو ته ډېر نامناسب اقدام و. زه باوري یم چې له ده سره به ضرور پلان شریک شوی وي چې هلته له چاسره لیدل دي او داسې نور.

کاشکې پخپله تللی نه وای ډېره به ښه وه، ځکه روسانو له څه مودې د طالبانو اړوند ډېر منفي موقف نیولی دی.
تېر کال یې دوی بیخي مسکو فارمټ ته ور ونه بلل، خو دا ځل چې متقي صیب لاړ، هلته کابلوف په ډېره سپین سترګۍ وویل:« د امارت وفد په مسکو فارمټ کې غړیتوب نه لري بلکې یواځي د ګډونوالو په حیث به شرکت کوي او زمونږ وزیر خارجه سرګي لاوروف هیڅ مکلفیت نه لري چې له افغان وزیر خارجه سره وویني. »
بله مسله دا وه چې دغه غونډه کې یواځي د نورو هیوادو خاصو استازو او سفیرانو ګډون کړی و او د طالبانو لخوا پخپله وزیر صیب و.
نو خبره دا ده چې یا خو متقي صیب د خارجي سفرونو چکرونو شوقي دی او یا په خپل او د «امارت» حیثیت باندې پوهیږي نه.

وزارت کې به ضرور د تشریفاتو مسلکي کسان وي چې هغوی هم دومره څه نه ورته وایي چې ستا تګ اوس مناسب نه دی.
پکار دا وه چې کله تاته دا هر څه معلوم وي نو باید یا معین یا کوم رییس ولېږې.
او زما افسوس په دې راشي چې په سوشل میډیا کې د طالبانو اړوند فعالانو نشرات وګورم په ټول سفر کې یې په سطحي شیانو ترکیز وي او غورې پرې کوي.

تاسې به لیدلي وي چې زیاترو لیکل چې زمونږ کلتور پګړۍ او افعاني لباس سره زمونږ مشران پر نړیوال سټیج ولاړ دي.

مګر هلته د جامو فیشن شو وه چې د افغاني جامو ننداره مو وړاندې کوله او بیا مو د وزیر په سطحه وړاندې کوله؟
دې ته هیڅوک پام نه کوي چې هغه قطار کې ټول سفیران ولاړ دي یواځي زمونږ لخوا وزیر صیب دی.
سیاسي شعور ډېر په ضعیف حالت کې معلومیږي.
مونږ وزیران باید دومره بې کاره معرفي نه کړو چې چا دعوت کړی نه وي او یا ټیټ رتبه خلک وي او دوی دې اتي ور منډې وهي.
مونږ باید خپل ګټلي ویاړونه او وطني غرور په پام کې ولرو.
وروستۍ خبره داده چې همدې مسکو فارمټ ناستو ته به د طالبانو له واکمنېدو وړاندې هم د قطر د سیاسي دفتر مشران دعوت کیدل خو هلته به هره ناسته کې لومړی د روسیې وزیر خارجه وینا کوله او موجود به و او همداسې د نورې نړۍ مهم چارواکي به هم حاضر و.
خو دا ځل چې غونډه یواځي له خاص استازو او سفیرانو جوړه وه، مانا یې دا راوځي چې مونږ څومره په سیاسي مجال کې شا تګ کړی دی ان د غرب مخالف او د منطقې نږدې هیواد روسیې سره مو هم تر اوسه اړیکې په دې حال کې دي، ځکه خو سیاسي برخې ته زیاته توجه پکار ده.

د پاکستاني رسنیو د راپور له مخې، په دې نوملړ کې د بنو او لکي مروت ۱۳، ۱۳ وسلوال شامل دي.

د لکي مروت د اوسېدونکي حبیب الله د سر بیه ۵۰ لکه او د بنو د قومندان مولوي نعمت الله د سر بیه ۴۰ لکه روپۍ اعلان شوې ده.

دغه کسان په پاکستان په تېره پښتونخوا کې د وسلوالو بریدونو په پلانولو تورن دي.

د پاکستان د ترهګرۍ ضد ادارې دوه ورځې مخکې هم د ۱۳۵ مطلوبو ترهګرو نوملړ خپور کړی و.

په دې نوملړ کې هم له دریو لکو نیولې تر سل لکو روپۍ د هر مطلوب کس پر سر اېښودل شوې دي.

د ۱۹۴۵ تحلیلي مجله، چې اکثراً د نظامي او امنیتي مسایلو په اړه راپور ورکوي، لیکي چې جنرال علیزي د بریتانیا د ګډو خدماتو کمانډ او سټاف کالج په ګډون د لویدیځ په ځینو خورا پرمختللو جنګي ښوونځیو کې پرمختللې زدکړې کړې دي.

د دې رسنۍ په باور، همدارنګه له القاعدې او طالبانو سره په «سخته جګړه» کې د ښاغلي علیزي رهبري، هغه ته د اوکراین د جګړې په اړه لیدلوری ورکوي.

جنرال علیزي دغې مجلې ته ویلي، چې د امریکا بیروکراسي افغانستان له ناکامۍ سره مخ کړ.

هغه وویل: «زما اوس هم په یاد دي چې امریکایانو د جګړې په ډګر کې د سختو شرایطو په پام کې نیولو پرته، افغانستان ته د یوه عادي وضعیت لرونکي هېواد په سترګه کتل.»

د پوځ پخوانی لوی درستیز وايي، همدا اوس په اوکراین کې همدا حالت د پېښیدو په حال کې دی.

د دغه افغان جنرال په وینا، اوکراینیان نن ملاتړ او اکمالاتو ته اړتیا لري، خو امریکایان ورته د راتلونکي کال لپاره پلان جوړوي، چې هغه وخت به ډېره ناوخته وي.

جنرال علیزی زیاتوي، افغان پوځ هوايي ځواک او د دې ځواکونو ملاتړ ته اړتیا لرله. هغه وویل، دوی په هغو سیمو کې جګړه کوله چې ان د امریکا او ناټو تر ټولو ښه عسکر هم له هوايي ملاتړ پرته هلته نه شو تللی.

د شپنيو عملیاتو زدکړه

د افغان پوځ دغه پخوانی جنرال وايي، له ۲۰۱۴میلادي کال راهیسې یې د شپنیو عملیاتو د روزنې غوښتنې کولې، خو کله چې یې غوښتنې ومنل شوې، ډېر ناوخته و.

جنرال علیزي وویل، چې دوی په ۲۰۱۸-۲۰۱۷میلادي کلونو کې د شپې روزنې د پروګرام لپاره ډېره هڅه وکړه، خو په ۲۰۱۹میلادي کال کې یې غوښتنې هغه مهال ومنل شوې، چې طالبان ډېر پیاوړي شوي وو او دا روزنې او هوايي ځواک یې د جګړې لپاره کافي نه و.

دغه پخوانی افغان قوماندان زیاتوي، چې اوس د اوکراین په جګړه کې هم ورته لوبه روانه ده.

د ۲۰۲۲ میلادي کال په فبروري کې، د روسیې پوځ په اوکراین کې ځانګړي عملیات پیل کړل.

روسیې د دې عملیاتو په پیل کې د اوکراین د خاورې ډېرې برخې ونیولې، خو دغه ځواکونه ورو ورو له ځینو سیمو ووتل.

پر روسیې د سختو بندیزونو له لګولو سره، امریکا او متحدینو یې د اوکراین له پوځ سره پوځي مرستې زیاتې کړې.

دا مهال د جرمني په ګډون یو شمېر اروپايي هېوادونو اوکراین ته د لیوپارټ-۲ ټانکونو په ګډون ځینې پرمختللي ټانکونه او وسلې ورکړي دي.

په دې وروستیو کې راپورونه ښکاره کوي، چې امریکا پلان لري اوکراین ته د وسلو پر کڅوړو سربیره اوږده واټنه توغندي هم ورکړي.

خو تر ټولو مهمه دا ده، چې د اوکراین متحدین به د اوکراین پوځ ته اف-۱۶ جنګي الوتکې هم ورکړي.

خو جنرال علیزی دغه مرستې کافي نه ګڼي او وايي په اوکراین کې هم د افغانستان سناریو تکرارېږي.

د خصوصي ښوونځیو ادارې په لیک کې هم ویل شوي چې د ۲۰۱۲ کال د جنورۍ پر ۳۰ د وخت صوبايي حکومت د پښتو او نورو سیمه ییزو ژبو د تدریس پرېکړه کړې وه او دا پرېکړه باید عملي شي.

د پېښور سترې محکمې هم د پښتونخوا د صوبايي کابینې پرېکړه تایید او د پښتو مضمون د لوستلو غوښتنه یې کړې ده.

د ملګرو ملتونو د منشور له مخې، د هر قوم وګړو ته په خپله ژبه تدریس پکار دی، خو په پاکستان کې چې تر ۶۰ میلیونو ډېر پښتانه اوسېږي پخپله ژبه یې تدریس خو نشته، بلکې پښتو هم د مضمون په ډول نه تدریسېږي.

د ۲۰۱۲ کال لومړیو کې عوامي نشنل ګوند چې صوبايي حکومت یې په لاس کې و، د پښتو مضمون د تدریس پرېکړه وکړه، خو لا هم عملي شوې نه وه.

اوس سرپرست صوبايي حکومت ویلي چې د پښتو مضمون د تدریس په هکله ۱۱ کاله پخوانۍ پرېکړه باید پلې شي.