نرګس محمدي د سولې د نوبل نړۍواله جایره وګټله

دغه کاروبارونه تر هغې وروسته بند شول، چې پاکستاني حکومت د بهرنیو اسعارو په تېره بیا د ډالرو د زېرمه کولو او قاچاق په تور یوشمېر صرافان ونیول.

له یوې میاشتې وروسته لا هم د پېښور په چوک یادګار کې صرافان هره ورځ دغه مارکیټ ته ورځی او په دې تمه د خپلو تړلو هټیو مخې ته ناست وي، چې ګواکې حکومت به د دوی د کاروبار د بیا پیلېدا امر وکړي.

دغه صرافان وايي، چې که حکومت د بهرنیو اسعارو د زېرمه کولو او قاچاق د مخنیوي په کار کې هوډمن وي؛ نو ښه لاره یې دا ده چې خپلې پولې کنټرول کړي او دغلته د ډالرو د قاچاق مخه ونیسي، د دوی په وینا دا ښه لاره نه ده چې دوی نن سبا غوره کړې او سلګونه کسان یې بې روزګاره کړي دي.

دغه صرافان وايي، چې چوک یادګار سل کلنه مخینه لري او دغلته ټول صرافان حکومت ته کلنۍ مالیه او ټکس هم ورکوي، په دغه مارکېټ کې د صرافانو تر څنګ ګڼ نور سوداګریز شرکتونه هم شته، چې هغوی هم ورسره اغېزمن شوي دي.
د چوګ یادګار یو صراف چې نه غواړي نوم یې واخیستل شي افغانستان انټرنشنل ته یې وویل: موږ ته حکومت وايي، چې تاسې باید د سلګونه میلیونه کلدارو په بدل کې کاري جوازونه تر لاسه کړئ، چې نن سبا دغه کار د هیڅ یو صراف په توان کې نه شته او په ټول چوک یادګار کې هومره پیسې نه شته لکه څومره یې چې حکومت زموږ څخه د کاري جواز په توګه غوښتنه کوي.

په چوک یادګار کې د صرافانو تر څنګ ګڼ نور کسان چې زاړه نوټونه به یې له خلکو راټولول او بیا به یې بانکونه ته سپارل او سلګونه نور خلک یې له امله بې روزګاره شوي او له دغه حالته تر پوزې رسېدلي دي.

که څه هم د دغه بازار په تړلو سره په بازارونو کې د کلدارو ارزښت د ډالرو پر وړاندې یو څه ښه شوی؛ خو صرافان وايي چې حکومتي چارواکي نه د دوی د دغه کاروبار د قانوني کولو هڅه کوي او نه هم دوی ته د کاروبار اجازه ورکوي.

ښاغلي رحیمي وویل، چې په تېرو دوو کلونو کې یې له کابل څخه هېڅ هدایت، پیسې، معاش او یا کوم مصرف نه دی تر لاسه کړی.

د چهارشنبې په ورځ (د تلې په ۱۲مه) په هالنډ کې د افغانستان سفارت د لومړي ځل لپاره په یوې بیانیې کې تایید کړه، چې دغه سفارت په کابل کې د طالبانو د بهرنیو چارو له وزارت سره تعامل لري؛ دغې بیانیې پراخ غبرګونونه راوپارول او ډېرو خلکو دا له طالبانو سره د ښاغلي رحیمي د «معاملې» په معنا وګڼله.

په هالنډ کې د افغانستان سفیر محمد اصف رحیمي د پنجشنبې په ورځ (د تلې په ۱۳مه) له افغانستان انټرنشنل سره په ځانګړې مرکه کې د سفارت د دغه څرګندونې په اړه وضاحت ورکړ.

ښاغلي رحیمي وویل، چې د بهرنیو چارو له وزارت سره په هالنډ کې د افغانستان د سفارت خبرې اترې د پخواني حکومت له سقوط وروسته دوام لري او «دا کومه نوې خبره نه ده».

نوموړي د طالبانو د په رسمیت پېژندلو په اړه د افغانستان انټرنشنل خبریال د پوښتنې په ځواب کې وویل، چې سفارتونه د طالبانو د رسمیت پېژندلو او نه پېژندلو واک نه لري.

ښاغلي رحیمي په کابل کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ته په اشارې سره وویل: «هلته د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت دی او موږ د قونسلګرۍ اسناد هملته لیږو. تاسو دې ته تعامل، مکاتبه، همغږي یا هر هغه څه چې نوم ورکوئ وریې کړئ.»

په هالنډ کې د افغانستان د سفارت د اعلامیې له خپرېدو وروسته د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ویاند مرستیال ضیا احمد تکل پر اېکس ټولنیزې شبکې دغه بیانیه خپره کړه.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې له طالبانو سره په یوځای کېدو سره ښاغلي رحیمي هڅه کړې د سفیر په توګه خپل کار تضمین کړي او په لویدیځ کې د افغانستان د نورو سفارتونو برعکس د طالبانو له حکومت څخه معاش او اسانتیاوې ترلاسه کړي.

په بهر کې د افغانستان سفارتونه او قونسلي نمایندګیانې، چې د پخواني افغان حکومت د ډېپلوماټانو تر کنټرول لاندې دي، په کابل کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت څخه معاش یا نور خدمتونه نه ترلاسه کوي او د عاید سرچینه یې افغان مراجعینو ته د پاسپورټونو او د نکاح خطونو صادرول او نوي کول دي.

د هالنډ د بهرنیو چارو وزارت تر اوسه په لاهه کې د افغانستان د سفارت د برخلیک په اړه د افغانستان انټرنشنل پوښتنې ته ځواب نه دی ویلی.

اصف رحیمي د افغانستان د پخواني حکومت د بهرنیو چارو وزیر حنیف اتمر ته له نېږدې سیاسي څېرو څخه و، چې په تېر کې یې د هرات والي او د کرنې د وزیر په توګه کار کړی دی.

له دې وړاندې په ډېلي کې د افغانستان سفارت ویلي وو، چې د بې مخینې شرایطو له امله مجبور دي چې ټول فعالیتونه ودروي.

د افغانستان سفارت ویلي وو، چې دا پرېکړه یې د هندي حکومت د نه ملاتړ له امله کړې ده.

د سفارت د اعلامیې له مخې؛ دوی خپل فعالیت د هند د ډېپلوماټیکې پاملرنې د نشتوالي له امله دروي.

په بیان کې راغلي، چې سفارت په تېرو شپږو میاشتو کې څو ډېپلوماټیک یادښتونه د هند بهرنیو چارو وزارت ته استولي؛ خو د ستراتیژیک مشارکت او نورو دوه اړخیزو هوکړو له مخې په دغو یادښتونو کې یې یوه ته هم پاملرنه نه ده شوې.

په خبرپاڼه کې تینګار شوی، چې هند په کابل کې د سفارت تر پرانیستې وروسته په ډيلي کې له افغان سفارت په سیستماتیک ډول پام اړولی دی.

سټیټسمن خبري شبکې د هند د بهرنیو چارو وزارت ارېندم باګچي په حواله ویلي، چې دوی په ډیلي، حیدر اباد او ممبۍ کې د افغان ډېپلوماتانو سره په اړیکه کې دي او دوی خپلو فعالیتونه ته دوام ورکوي.

نوموړي زیاته کړه: “ زموږ معلومات دا دي، چې په ډیلي کې د افغانستان سفارت خپل کار ته دوام ورکوي”.

نوموړی وايي، چې دوی تېره اونۍ د افغانستان له سفارت څخه یو پیغام تر لاسه کړی و، چې پکې د خپلو فعالیتونو د بندېدو اعلان شوی و.

باګچي زیاته کړه: "دا ډول پرېکړې په یوه سیاسي ماموریت کې د سیاسي نماینده ګۍ داخلي مساله ده، موږ د ممبۍ او حیدراباد له قونسلګرۍ سره هم دا موضوع شریکه کړه، هغوی خپل اعتراض شریک کړ”.

نوموړی زیاتوي، چې د افغانستان یو شمېر ډېپلوماټان په دې وروستیو کې له هنده وتلي دي، خو موجود ډېپلوماټان خپلو چارو ته دوام ورکوي.

هغه وویل: "موږ هیله من یو چې په هند کې مېشت زده کوونکي او افغانان قونسلي خدمات تر لاسه کړي او زموږ له اړخه بیا هم دا ژمنه ده، چې موږ به د افغانستان له خلکو سره خپلو مرستو ته دوام ورکوو."

هڅه مو وکړه، چې د هند د بهرنیو چارو د وزارت د دغه بیان په اړه په هند کې د افغانستان سفیر فرید ماموندزي نظر راواخلو خو ونه توانېدو.

د یون فوسه د لیکوالۍ لویه برخه په نارویژي ژبه په بیلابیلو ژانرونو لکه؛ ناولونو ، ډرامو ، شعرونو ، تحلیلي مقالو او د ماشومانو د ادبیاتو په ځانګړو لیکلارو چاپ شوي دي.

د نوبل جایزې ویب پاڼې لیکلي، چې ښاغلی فوسه یو له هغو کسانو دی، چې نن سبا یې په نړۍ کې تر ټولو زیاتې ډرامې خپرې شوې دي.

یون فوسه په ۱۹۵۹ میلادي کال کې د ناروې لویدیځ ساحل هاوګسون کې زیږیدلی.

هغه د نارویژي ژبې له دوو ګړدودیزو نسخو څخه یې په یوې لیکل کوي، کوم چې لږ عام دی او د ناروې د نفوس یوازې 10 سلنه خلک پرې خبرې کوي.

یون فوسه وویل، چې هغه ته د نوبل جایزې ورکول په حقیقت کې د هغه د ژبې په رسمیت پېژندل دي، چې دی یې د ترویج په حال کې دی. هغه دا جایزه "د ژبې له امله" ګڼي.

د یون فوسه اثار د نړۍ ۴۰ ژوندیو ژبو ته ژباړل شوي دي. همدارنګه د ښاغلي فوسه له ډرامو څخه تر زرو زيات بېلابېل اثار جوړ شوي دي.

نوموړي په ټلیګرام پیغام کې ویلي چې ژغورونکي لا هم د پېښې ځای کې دي او خلک له کنډوالو باسي.

اوکرایني چارواکو داسې انځورونه خپاره کړي چې پکې ژغورونکي ورانو شویو ودانیو کې له کنډوالو مړي باسي.

لا هم مالومه نه ده چې پر دغه دوکان او کاپي توغندیز او که هوايي برید شوی دی.

د اوکراین ولسمشر ویلادیمیر زیلنسکي‌ چې له اروپايي مشرانو سره په اسپانیا کې سرمریزه لري دې پېښې ته غبرګون ښودلی او ویلي یې دي د روسیې ترهګري باید ودرول شي.

نوموړي خپل تلیګراف پیغام کې ویلي، چې له ترور د خپل هېواد د خوندیتوب، د هوايي دفاع پر پیاوړتیا، د سرتېرو پر ځواکمنولو له دې مشرانو سره خبرې لري.