فلسطینۍ حماس څه ډول ډله ده؟

د یک شنبې په ورځ د (تلې۱۶مه) د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په یوه خپره کړې خبرپاڼه لیکلي چې په لندن او ویانا کې د افغانساتان سفارتونه ته د کونسلي خدمتونو لپاره مراجعه کوونکي دغو سفارتونو ته نه ورځي.

په خبرپاڼه کې راغلي چې په دغو سفارتونو کې د روڼوالي نشت او طالبانو د بهرنیو چارو وزارت سره د نه همغږۍ له امله يې کونسلي خدمتونه «د پاسپورټ تمدید، د ویزو صادرول، د وثیقو او اسنادو تصدیق او صادورل د روانې تلې میاشتې له ۱۶ مې نیټې څخه تر بلې خبرتیا د اعتبار وړ نه بلل کیږي.»

دا په داسې حال کې ده چې څو ورځې وړاندې په هند کې د افغانستان د تېر جمهوري حکومت سفارت د طالبانو او هند هیواد له لوري د فشارونو له امله سفارت وتړل شو او بیا يې څو ورځې وروسته د بېرته پرانیستو خبر خپور شو.

خو د بایډن د حکومت یوه جګپوړي چارواکي ویلي چې تر اوسه په دې بریدونو کې د ایران د مستقیم رول په اړه څه ویل ناشوني دي.

د فرانسې خبري آژانس د راپور له مخې، دغه چارواکي چې نوم یې نه دی یاد شوی ویلي، د حماس په دغه برید کې د ایران د "مستقیم" رول په اړه څه ویل ته لا وختي دي.

تهران په دوامداره ډول د حماس او د لبنان حزب الله په څېر د وسله والو ډلو څخه په ښکاره خپل ملاتړ اعلان کړی او په فلسطیني "مقاومت" ډلو یې غږ کړی چې د اسراییلو په وړاندې خپل بریدونه زیات کړي.

د حماس له لوري د بریدونو نوی پړاو په داسې حال کې شوی چې د تل ابیب او ریاض تر منځ د اړیکو د عادي کولو لپاره خبرې روانې دي.

ایران د اسرائیلو او د سیمې د هیوادونو تر منځ د اړیکو ټینګول په کلکه غندلي دي، ځکه وېره لري چې دغه موضوع به په سیمه کې د تهران د څنډې ته کېدو لامل شي.

حماس د شنبې په ورځ د «الاقصی توپان» د عملیاتو د پیلولو له اعلان وروسته د اسرائیلو پر ښارونو زرګونه توغندي ور وتوغول. په دغو عملیاتو کې لږ تر لږه ۳۰۰ کسان وژل شوي او شاوخوا ۱۶۰۰ټپيان شوي دي.

د اسرائیلو پوځ د یکشنبې په ورځ د (تلې۱۶مه) سهار اعلان وکړ چې لا هم د اسرائیلو په سویلي سیمو کې له حماس سره په جګړه بوخت دي.

له دغو بریدونو وروسته اسرائیلي پوځ هم په غزه کې د حماس پر مرکزونو پراخ بریدونه پیل کړل. د فلسطین د سرې میاشتې د معلوماتو له مخې، پر غزې د اسرائیلو په بریدونو کې تر اوسه ۲۵۰ کسان وژل شوي او تر ۷۰۰ډېر ټپیان شوي دي. خو دا شمېرې له نورو هغو سره توپیر لري.

په اسرائیلو کې هم د حماس د بریدونو له امله د وژل شویو شمېر ۳۰۰ تنو ته رسېدلی او سلګونه نور ټپیان شوي دي.

حماس ډلې د شنبې په ورځ (د تلې۱۵مه) سهار وختي د اسرائیلو پر ښارونو زرګونه توغندي وتوغول.

د حماس یوه جګپوړي قوماندان محمد ضعیف دغه ګام د «القصی توپان» عملیاتو پیل وباله او ویې ویل چې حماس پر اسرائیلو پنځه زره توغندي توغولي دي.

د اسرائیلو پوځ ویلي، چې حماس پر دغه هېواد څه باندې دوه زره او۲۰۰ توغندي توغولي دي.

پر اسراییلو دغه ناڅاپي برید چې "بې مخینې" بلل شوی، د غزې په تړانګه کې د اسراییلي امنیتي ځواکونو د غچ اخیستونکو بریدونو لامل شو.

اسرائیلي پوځ ویلي، چې د دوی ځواکونو د غزېپه لسګونو ځایونو کې د حماس پر مرکزونو بریدونه کړي دي.

د اسراییلو لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو اعلان وکړ چې هیواد یې په «جګړه کې»دی او دوی به يې «ګټي»هغه خبرداری ورکړ چې «شمان» به د دې برید لپاره «بې ساری پور» پرې کړي.

پر اسرائیلو د حماس ناڅاپي برید د اسرائیلو د استخباراتي ادارو د وړتیاوو او فعالیت په اړه هم پوښتنې راپورته کړې دي.

د امريکا په ګډون يو شمېر لوېديځو هېوادونو د حماس دغه بريد غندلى او له اسرائيلو يې خپل ملاتړ اعلان کړى دى.

جو بایډن په ایکس پاڼه لیکلي: «د حماس ترهګر نه یوازې اسرائیلي پوځیان وژني، بلکې ملکي خلک هم په کوڅو او کورونو کې په نښه کوي.»

جو بایډن د اسراییلي ولسي وګړو وژل "غیر اخلاقي" بللي او ویلي یې دي چې نړۍ ډارونکي انځورونه ویني.

د وروستیو راپورونو له مخې، په فلسطین کې د حماس وسله والو د راکټي بریدونو په پایله کې تر ۲۰۰ډېر اسراییلیان وژلي او ۱۱۰۰ نور يې ټپیان کړي.

د حماس روغتیايي چارواکو هم ویلي چې د اسرائیلو په ځوابي بریدونو کې تر ۲۳۰ډېر فلسطینیان وژل شوي او تر ۱۶۰۰ډېر ټپیان شوي دي.

د امریکا ولسمشر او د اسرائیلو لومړي وزیر هم د شنبې په ورځ ټلیفوني خبرې وکړې.

په ورته وخت کې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت اعلان کړی چې انتوني بلینکن د فلسطیني ادارې له مشر محمود عباس سره په ټیلیفوني خبرو کې پر اسرائیلو باندې د حماس د بریدونو د غندلو ترڅنګ له هغه غوښتي چې په لویدیځه غاړه کې د سولې او ثبات د ټینګښت لپاره ګامونه واخلي.

د اسراییلو د لومړي وزیر دفتر اعلان وکړ چې جوبایډن له بنیامین نتنیاهو سره په ټیلیفوني خبرو کې ویلي چې متحده ایالات د اسراییلو تر څنګ ولاړ دي او د اسراییلو د دفاع د حق ملاتړ کوي.

د فلسطین روغتیايي چارواکو هم ویلي، چې د اسراییل په ځوابي بریدونو کې شاوخوا ۲۰۰ فلسطینیان وژل شوي او تر ۱۶۰۰ ډېر ټپیان شوي دي.

د اسراییل ځوابي برید د حماس له راکټي حملې وروسته پیل شو.

حماس وايي، د شنبې په ورځ یې له پنځو زرو ډېر راکټونه د اسراییل سوېل ته توغولي دی.