ملګري ملتونه: په هرات ولایت کې زلزلې تر ۱۲ زرو ډیر کسان زیانمن کړي دي

له هرات ولایته سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، نن سهار د زلزلې د ټکانونو له امله د استوګنې ګڼ شمېر کورونه هم ویجاړ شوي دي.

سرچینې وايي، که څه هم د تېرو څلورو شپو راهیسې د هرات اوسېدونکي د زلزلې له وېرې د شپې مهال له خپلو کوروو څخه د باندې وېده کېږي؛ خو یوځلې بیا نن سهار ګڼ شمېر کسان په دغې وروستۍ زلزله کې ټپیان شوي دي.

د ننۍ زلزلې له امله د هرات په ګلران او کشک ولسوالیو کې هم د استوګنې یو شمېر کورونه زیانمن شوي دي.

دغه زلزله د چهار شنبې په سهار څه باندې پنځه بجې وشوه.

د امریکا د ځمک پېژندنې سازمان د رېښتر په کچه د دغو زلزلو شدت ۶،۳ / ۵،۰ / او ۴،۱ ښودلی دی.

د دغو زلزلو مرکز د هرات ښار چهار برج سیمه ښودل شوې ده.

د دغه زلزلې ټکانونه په فراه، بادغیس او نیمروز ولایتونو کې هم احساس شوي.

دغه زلزلې داسې مهال شوې، چې د شنبې په ورځ د (تلې ۱۵مه ) د زلزلې له امله د هرات په زنده‌جان ولسوالۍ کې شاوخوا دوه نیم زره کسان وژل شوي او ۱۹۰۰ نور کسان ټپیان شوي دي.

دغه طالب چارواکي زیاته کړې، چې دا کار د ازبکستان په همکارۍ شوی دی.

د ترمذ په سرحدي ښار کې د افغانستان قونسلګرۍ د طالبانو تر واک لاندې کار کوي.

هغه انځورونه چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د مرستیال ویاند له خپل یادښت سره خپاره کړي، طالب چارواکي پکې په ترمذ کې تر سترګو کیږي.

طالبانو تر دې وړاندې په تهران کې د افغانستان په سفارت کې د پاسپورټونو د وېش اعلان هم کړی و.

که څه هم تر اوسه کوم هېواد طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي؛ خو د سیمې یو شمېر هېوادونو چې تر ډېره له طالبانو سره نېږدې اړیکې لري، د افغانستان په څانګو کې یې د دې ډلې ډېپلوماټان منلي.

اروپايي ټولنې ویلي، چې د مرستو دغه بسته د هغو ۸۹ میلیونو یورو سربېره ده، چې دغې ټولنې د روان کال لپاره په افغانستان کې د بشري مرستو لپاره ځانګړې کړې وې.

د اروپايي اتحادیې د بحرانونو د مدیریت کمېشنر یانش لینارچیچ ویلي، چې په هرات کې وروستۍ زلزلې د خلکو کړاوونه لا زیات کړي او دوی یې له یوه بد بشري وضعیت سره مخ کړي دي.

نوموړي ویلي، چې افغانان له دې وړاندې هم له بشري کړکېچ سره مخ وو او دوی به خپلو مرستو ته دوام ورکړي.

په ورته وخت کې د ملګروملتونو د سرمنشي ویاند سټيفان دوجاریک هم ویلي، چې د هرات د زلزله ځپلو سره د مرستو په پار د ملګرو ملتونو د همکارو ادارو روغتیايي او ارزونکې ډلې په سیمه کې ځای پر ځای شوي او په خپلو کارونو یې پیل کړی.

نوموړي په یوې خبري غونډې کې خبریالانو ته وویل، چې د دوی ځای پر ځای شویو ډلو د سیمې له زلزله ځپلو سره خپلې نغدي، خوراکي او روغتیايي مرستې پیل کړې دي.

سټيفان دوجاریک زیاتوي، چې دا مهال یې اړمنو خلکو ته سرپناه، کمپلې، ګرمې جامې، خواړه، روغتیايي بکسې او نور اړین لومړني توکي ورکړي دي.

د بهرنیو مرستو سربېره د افغانستان په بېلابېلو ولایاتو کې د مرستو صندقونه اېښودل شوي، چې د لومړنیو معلوماتو له مخې میلیونونه افغانۍ مرستې راټولې شوې دي.

طالبانو بیا د دغو مرستو د انسجام لپاره ځانګړی کمېسیون جوړ کړی او له خلکو یې غوښتي، چې ټولې مرستې د دغه کمېسیون له لارې وکړي.

نوموړي په یوې خبري غونډې کې خبریالانو ته وویل، چې د دوی ځای پر ځای شویو ډلو د سیمې له زلزله ځپلو سره خپلې نغدي، خوراکي او روغتیايي مرستې پیل کړې دي.

سټيفان دوجاریک زیاتوي، چې دا مهال یې اړمنو خلکو ته سرپناه، کمپلې، ګرمې جامې، خواړه، روغتیايي بکسې او نور اړین لومړني توکي ورکړي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر په خپل تازه راپور کې لیکلي، چې د هرات په زنده جان ولسوالۍ کې د شنبې د ورځې د زلزلې له امله د مړو شمېر ۱۲۹۴ تنو ته رسېدلی او ۱۶۸۸ نور ټپیان شوي دي.

د دغه دفتر د معلوماتو له مخې؛ ۴۸۵ نور کسان لادرکه دي او په دې ولسوالۍ کې ټول کورونه ویجاړ شوي دي.

خو مرستندويه ادارې وايي، چې د لټون په دوام سره به د مړو شمېره لوړه شي.

دسرچينو تر مخه د ملگرو ملتونو سره تړلي مرستندویه ادارو په گډون د زلزله ځپلو خلکو ژوند ژغورلو لپاره بېړنۍ مرستې رسولې دي.

طالبانو ویلي، چې یو شمېر خیریه موسسو، سوداګرو او "یو شمېر محدودو پاکستاني شخصیتونو" د هرات له زلزله ځپلو سره ۳۲،۳۵ میلیونه افغانۍ مرسته کړې ده.

چین، جاپان، ایران، پاکستان، اروپايي ټولنې او د روغتیا نړۍوال سازمان د هرات له زلزله ځپلو سره د نغدي، خوراکي او طبي مرستو ژمنه کړې ده.

د مرسته کوونکو هېوادونو له جملې څخه جرمني د هرات له زلزله ځپلو سره د پنځه ميليونه يورو په اندازه تر ټولو زياته مرسته ځانګړې کړې ده.

په ورته وخت کې د طالبانو د رییس الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د هرات زلزله ځپلې سیمې ته ورغلی او ویلي یې دي، چې دوی په پلان کې لري، چې ویجاړ شوي کورونه له سره په اساسي او پاخه ډول جوړ کړي.

تحریک طالبان پاکستان د سې شنبې په ورځ (د تلې ۱۸مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي: «موږ ګورو چې په دې وروستیو کې د پاکستان غلام او ظالمې عسکري ادارې افغان مهاجر وروڼه ځوروي او بندیانوي یې او بیلابیل تکلیفونه ورکوي. په اخر کې یې دا اخطار هم ورکړی، چې که د نومبر په لومړۍ نېټه خپل وطن ته که ولاړ نه شي بیا به یې په جبر او زور لیږي. مونږه په کلکو ټکو دغه وحشت، ظلم او بربریت غندو».

همداراز د دې ډلې مشر مفتي ابومنصور عاصم نور ولي محسود د یو غږیز پیغام په نشرولو زیاته کړې، چې افغانان کوم پردي هېواد ته نه بلکې خپل هېواد ته مهاجرت کړی.

د نوموړي په خبره چې، له امو سیند څخه تر اباسینه او اټکه د افغانانو د پلرونو او نیکونو وطن دی، چې هېڅ "افغان مسلمان" ترې تېریدلی نه شي.

تېره اونۍ پاکستان اعلان وکړ، چې د اکټوبر تر پایه دې ټول ناقانونه کډوال له دغه هېواده ووځي او که نه په زور به وایستل شي.

تحریک طالبان پاکستان په اعلامیه کې په پاکستان کې له ټولو مسلمانانو غوښتي، چې له افغان کډوالو سره ودریږي.

اعلامیه زیاتوي: "موږ باید له خپلو افغان کډوالو ورونو سره د درېیو عاملونو په اساس ودریږو. لومړی دا چې افغانان هم مسلمانان او زموږ د کلمې وړونه دي. دویمه دا چې افغانان زموږ د وینې او رشتې ورونه دي او د پښتنو روایات دادي، چې د ظالم دښمن مقابل کې باید د خپل ورور سره په کلکه ودریږې او درېیم دا چې دوی زموږ میلمانه دي او باید له خپل میلمه څخه دفاع وکړو".

اعلامیه کې راغلي: "پاکستان د خپل غیر طبعي وفاق لپاره ګاونډي هېوادونه په خاصه توګه افغانستان بې ثباته او نا مستحکم کول غواړي، له همدې امله هېڅ یو ګاونډی هېواد اعتبار نه کوي. پاکستان په افغانستان کې نه اسلامي او نه هم نا اسلامي استحکام غواړي".

هغه په پاکستان کې پر مېشتو مسلمانانو غږ وکړ، چې د ديني علماو په قیادت او رهبرۍ دې راپاڅي، متحد دې شي او دغه "تور دښمن" نور پرې نه ږدي چې افغانستان ته بیا کومه ستونزه جوړ کړي.

جیو نیوز په یوه راپور کې ویلي، چې پر افغانستان د طالبانو د واکمنېدو تر ټولو ډېره ګټه پاکستاني طالبانو ته رسېدلې ده او دا ډله بیا منظمه شوه.

جیو نیوز لیکي پاکستاني طالبانو پر کابل د طالبانو د بیرغ پورته کېدل «لوی بری وباله او لومړنۍ ډله وه، چې دا بری یې خورا پرتمین ونمانځه.»

دغې رسنۍ د شنبې په ورځ په یوه مطلب کې ویلي، چې د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د طالبانو په واکمنېدو پسې «د کابل له بند نه سلګونه وسلوال خوشي شول او د پاکستاني طالبانو مشر نور ولي مسید هم د ملا هبت الله سره خپله وفاداري تازه کړه او هم یې د دوی د حکومت د پیاوړتیا لپاره د کار کولو خبره وکړه».

پاکستاني چارواکو په دغه هېواد کې د وسلوالو بریدونو په ډېرېدو سره یې پر افغان طالبانو په ځلونو تور پورې کړی، چې تحریک طالبان پاکستان ته یې خپله خاوره کې پناه ور کړې ده.

د طالبانو حکومت دا ادعاوې تل ردې کړي او ویلې یې دي، هیڅا ته اجازه نه ور کوي چې د افغانستان له خاورې د نورو پر ضد کار واخلي.