د طالبانو کډوالو چارو وزارت: نېږدې درې زره افغان کډوال له ایرانه، هیواد ته راستانه شول

دغو معترضو مېرمنو د شنبې په ورځ (د تلې ۲۹مه) په کابل کې د یوې راټولېدنې پرمهال له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې طالبان په رسمیت و نه پېژني.

د «ازادۍ پر لور د معترضو ښځو غورځنګ» د اعلامیې په یوه برخه کې راغلي دي: «موږ د طالبانو د استبدادي واکمنۍ د ختمېدو غوښتونکي یو.

«با ثباته افغانستان د خلکو د ازادۍ او د ټولنې د ټولو پرګنو په تېره بیا د ښځو لپاره د یو باثباته دریځ پر بنسټ د یوه ډیموکراټیک حکومت جوړولو ته اړتیا لري.»

په دې لیک کې ټینګار شوی چې ازادي د هر انسان طبیعي او مدني حق دی او د طالبانو له بندخونې د فعالانو د خلاصون لپاره باید عملي او بیړني ګامونه واخیستل شي.

تر دې مخکې هم د بشري حقونو سازمانونو او د ځینو هېوادونو چارواکو د طالبانو له بنده د فعالانو د خلاصون غوښتنه کړې وه.

په تېرو دوو کلونو کې طالبانو څو ځلې مدني فعالان او لاریون کوونکې ښځې نیولې او ځورولې دي.

ملګرو ملتونو د جمعې په ورځ ـد تلې په ۲۸مه ـ په یوه راپور کې د افغانستان په لویدیځ کې د زلزلې پر روغتیايي پایلو بحث کړی دی.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر یا اوچا ویلي، د افغانستان په لوېدیځ کې د زلزلې له امله له ۲۱ زره ۵۰۰ ډېر کورونه ویجاړ شوي او شاوخوا ۱۷ زره کورونه سخت زیانمن شوي دي.

اوچا د اغیزمنو سیمو دوه پر دریمه برخه ارزولو سره موندلې، چې د افغانستان په لویدیځ کې د زلزلې له امله له ۱۵۴ زرو ډیر کسان اغیزمن شوي.

ملګري ملتونه وايي، په زلزله ځپلو سیمو کې روغتیایي خدماتو ته د لاسرسي برخه سخته اغېزمنه شوې او لږ تر لږه ۴۰مرکزونه زیانمن شوي دي.

د روغتیا نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې شاوخوا ۵۸۰ زره کسانو ته د خدماتو وړاندې کول سخت ټکني شوي دي.

په افغانستان کې د روغتیا د نړیوال سازمان د بېړنیو حالاتو د ډلې مشر هم ویلي، چې «روغتیايي کارکوونکي هم له دې ناورین څخه اغېزمن شوي دي». هغه وویل چې د زلزلې روغتیایي پایلې «حیرانونکې» دي.

سالنګي درې ريکارډونه لري درې واړه يې ګټلي او هيڅ بایله نه لري او سیال يې هم د ګټلو څلور ريکارډونه لري او هیڅ بایله نه لري.دا لوبه په نیمه مسلکي بوکس کې ترسره کیږي.

له مارچل ګریچ سره د سالنګي سیالۍ، د انډیس پیوټید سازمان د سیالیو د مرکزي پړاو سیالۍ په توګه انتخاب شوې او د کابل پر وخت به نن شپه ۱۱:۳۰ بجو د بریتانیا په لندن ښار کې ترسره شي.

وحید سالنګي میزمیار ویلي، چې د دې سیالۍ پنځوس سلنه ترلاسه شوې پیسې به د هرات زلزله ځپلو ته ځانګړې کړي.

دا مرسته به د خوړو نړیوال پروګرام ته واستول شي چې په افغانستان کې یې په لومړنیو ښوونځیو کې د شاوخوا دوه میلیونه نجونو او هلکانو د ملاتړ لپاره وکاروي.

د اروپايي ټولنې د خبرپاڼې له مخې، په دې مرستو سره به د خوړو نړيوال سازمان په لومړنيو ښوونځيو کې نږدې ٩٠٠ زره هلکانو او څه باندې ٨٥٠ زره نجونو ته د ډوډۍ د وختونو تر منځ خوراکي توکي برابر کړي.

دغه مرسته به په راتلونکو دوو کلونو کې د ننګرهار، غور، جوزجان، نورستان او فراه ولایتونو د لومړنیو ښوونځیو پر زدکوونکو مصرف شي.

د خوړو نړیوال پروګرام به د دې مرستې له مخې په سهار کې دغو زدکوونکو ته بیسکټ، د کولچې، وچه میوه او ډوډۍ ور کړي.

په دغو مراسمو کې د طالبانو دفاع وزیر ملا یعقوب مجاهد وویل، چې د امو سیند کارولو کې د چا پر حق تېری نه کوي او له نورو هم غواړي چې په دې برخه کې خنډ ورته جوړ نه کړي.

خو د ازبکستان چارواکي له څه مودې راهیسې دغه کانال د جوړېدو په هکله خپله اندېښنه ښيي.

له افغانستان سره پر پوله د دغه هېواد د سوېلي سرخاندریو سیمې والې اولغبیک قاسموف، وړمه ورځ د دغه هېواد رسنیو ته ویلي، که څه هم دا کانال د تاجکستان او افغانستان پر ګډه پوله پر امو سیند جوړېږي، خو د دې سیند ټول ګاونډي هېوادونه اغېزمنوي

هغه زیاتوي چې د همدې اندېښنو په هکله به یو دولتي پلاوی د روان میلادي کال تر پای ته رسېدو مخکې کابل ته لاړ شي.

تر دې مخکې د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف هم تېره میاشت د قوش تېپې کانال جوړېدل په منځنۍ اسیا کې د اوبو د انډول یا تعادل او رژیم د بنسټیز بدلون په مانا وبلل.

نوموړي د اورال سمندرګي د ژغورنې صندوق د بنسټګرو هېوادونو په سرمشریزه کې زیاته کړه، چې د قوش تېپې کانال د ټولو اړخونو او د امو سیند د اوبو پر ژیم د هغه د اغېز ارزولو لپاره دې د اړوند هېوادونو د څېړنیزو موسسو ګډه کارډله جوړه شي.

قوش تېپه کانال ۲۸۵ کیلومتره اوږد، ۱۵۲ متره سورور او له ۸ تر ۱۲.۵ مترو ژور دی.

طالبان وايي، د دې کانال بشپړېدو سره به په بلخ، جوزجان او فاریاب کې پنځه نیم لکه هکتاره ځمکه خړوب شي.

د دې کانال پرانیسته د پخواني ولسمشر اشرف غني په وخت کې شوې وه، خو د طالبانو د ناامني له امله یې کارونه ځنډېدلي وو.