د پاکستان د کورنیو چارو وزارت سرپرست وایي، د بې قانونه کډوالو د اېستلو پرېکړه یوازې د افغانانو لپاره نه، بلکې په دغه هېواد کې د ایران د بلوڅانو لپاره هم ده. سرفراز بګټي زیاتوي، څوک چې د کډوالۍ کارت یا ویزه لري، د پاکستان مېلمه ده، خو بې قانونه کډوال که د هر هېواد وي اېستل کېږي.
سرفراز بګټي د چارشنبې په ورځ یوه غونډه کې وویل، بې قانونه کډوالو ته د ور کړل شوې نېټې داسې اخیستون کېږي چې دا پرېکړه یوازې د افغانانو په هکله ده، خو داسې نه ده، د ټولو بې قانونه کډوالو لپاره ده.
د پاکستان کورنیو چارو وزارت د روانې میاشتې لومړیو کې د اکتوبر تر وروستۍ نېټې بې قانونه کډوالو ته د وتلو لپاره وخت ور کړ.
پاکستان وايي، په دغه هېواد کې ۴.۴ میلیونه قانوني او ۱.۷ میلیونه بې قانونه افغان کډوال اېستل کېږي.
له دې نېټې راهیسې په پاکستان کې له افغان کډوالو سره د امنیتي ادارو چلن لا سخت شوی دی.
د پاکستان پر کورنیو ادارو سربېره نړیوالې ادارې هم له اسلام اباد غواړي چې دا پرېکړه واخلي، خو پاکستان وايي، له دې پرکړې نه شاته کېږي.
د طالبانو د ځمکو د غصب مخنیوي کمېسون وايي، د کابل په دارالامان کې یې د هغې ۲۶.۵ جریبه ځمکې په هکله لازم تصمیم نیولی چې تېر حکومت د لنډمهال لپاره ګلبدین حکمتیار ته ورکړې وه. خو دغه کمېسون دا نه دي ویلي چې د دې ځمکې په هکله یې څه پرېکړه کړې ده.
د طالبانو د عدلیې وزارت د چارشنبې په ورځ خبرپاڼه کې ویلي، د ځمکود غصب د مخنیوي او غصب شویو ځمکو د ګرځولو کمېسون په کابل، فراه، بلخ او څو نورو ولایتونو کې یې د زرګونه جریبه ځمکې دوسیې ارزګولې دي.
طالبان وايي، دغه کمېسون د فراه په خرپلان سیمه کې د ۲۶ زره جریبه دولتي ځمکې د تصفیې پرېکړه کړې او هم یې د دغه ولایت په غلامان سیمه کې پنځه سوه جریبه ځمکه دولتي پېژندلې چې باید له شخصي ځمکو بېله شي.
د طالبانو عدلیې وزارت وايي، د کابل په شکردره کې یې هم د ۳۹۰۰ جریبه ځمکې په هکله پرېکړه کړې چې له مالکانو یې اسناد وغوښتل شي او د کرنې وزارت د دې سندونو ریښتونوالی وارزوي.
طالبان زیاتوي چې په بلخ، پروان او لوګر کې یې هم ۳۲ زره ځریبه ځمکه دولتي ثابته کړې ده.
طالبانو په بیا واکمنېدو پسې د ځمکو د غصب مخنیوي کمېسون جوړ کړ چې ور سره یې په مختلفو ولایتونو کې په زرګونه جریبه ځمکه له خلکو وګرځوله، خو ځینې خلک د دې کمېسون پر چلن هم نیوکې کوي.
طالبانو په کابل کې د ملګرو ملتونو پلاوي ته ویلي، چې دوی د نجونو لپاره د ښوونځیو د پرانیستلو نېټه نه شي ټاکلی؛ خو له ملګرو ملتونو غواړي چې له دوی سره مرستې او تعامل ته غاړه کېږدي.
د طالبانو د عمومی مشر ملا هبت الله د دفتر غړو او نږدی همکارانو د ملګرو ملتونو له استازو سره په کابل کې دغه خبرې کړي.
افغانستان انټرنشنل ته ځینو ځانګړو سرچېنو ویلي په پام کې وه، د ملګرو ملتونو ځانګړی همغږي کوونکی او مفتش فریدون سینیرلي اوغلو په کندهار کې د طالبانو له مشر ملا هبت الله سره وویني؛ خو د هغه سفر د ناڅرګنده لاملونو له امله ترسره نه شو او په پای کې د ملا هبت الله لهخوا اته کسیز پلاوی له کندهاره کابل ته ورغی چې د ملګرو ملتونو له دغه پلاوي سره وویني.
د طالبانو په دغه پلاوي کې ملا هبت الله ته نږدې کسان جان محمد مدني، ملا شمس الله، احمدجان عمري، عبدال هادي تراب، ملا محمد مجاهد، ملا محمد رسول او اختر محمد زعفراني شامل وو.
په دغو مخامخ خبرو کې له طالبانو وغوښتل شول، چې په افغانستان کې د نجونو ښوونځي پرانیستل شي او مېرمنو ته دې د کار اجازه ورکړل شي، چې په دې توګه طالبانو ته د کورني مشروعیت د تر لاسه کولو لاره هواره شي.
د طالبانو د پلاوي په استازولۍ ملا محمدجان مدني د ملګرو ملتونو پلاوي ته ویلي چې، دوی په کور دننه له بشپړ مشروعیت څخه برخمن دي؛ خو د بهرني مشروعیت په اړه بهرنیان له دوی سره ترخه ژبه کاروي او د تعامل په برخه کې ناغېړي کوي.
ملا مدني زیاته کړه:« موږ د مېرمنو لپاره د داسې حرفوي زدهکړو او ملي صنایعو د دودولو په لارو چارو په لټه کې یو چې مېرمنې وتوانیږی په راتلونکې کې له خپلو کورونو کار وکړي او پر ځان بسیا شي.»
ملا مدني دا رنګه ویلي، چې دوی د امر بالمعروف او نهی عن المنکر له وزارت سره په ګډه کار کوي چې نجونو ته په راتلونکې کانکور ازموینه کې د ګډون زمینه برابره کړي.
د دغې ناستې پر مهال د ملګرو ملتونو استازیو په وار، وار طالبانو ته یادونه وکړه، چې د دوو کالو راهیسې تاسې د نجونو لپاره نه د نصاب په جوړولو یوه خوله شوئ او نه مو ورته ځانګړی چاپیریال هغسې چې تاسې یې غواړئ برابر کړ، ایا د دغه کار د عملي کولو لپاره کومه نېټه ځانګړې کولای شئ؟
د ملګرو ملتونو پلاوي ته د طالبانو ځواب دا و چې، دوی دغې مسلې ته نېټه نه شي ټاکلی؛ خو له ملګرو ملتونو غواړي چې د نجونو لپاره د جلا ټولګیو په جوړولو کې د دوی ملاتړ وکړي.
په دغې لېدنه کې د ملګرو ملتونو استازیو طالبانو ته په ډانګ پییلې توګه ویلي، تر هغې پورې چې طالبانو په دې برخه کې عملي ګامونه نه وي اخیستي هغوی د هیڅ ډول مرستې او ملاتړ ژمنه نه شي ورکولای.
دا لومړی ځل نه دی او ښايي وروستی ځل هم نه شي، چې یو شمېر بهرني سیاستوال، بنسټونه او نړۍوالې معتبرې ادارې غواړي د طالبانو له مشر سره وویني؛ خو هغه په خپله د دغو بنسټونو سره د مخامخ خبرو څخه ډډه کوي او لېږل شوي پلاوي یې هم دومره واکمن او ځواکمن نه دي، چې په خپل سر خبرې اترې وکړي او یا هم په مهمو مسلو کې له بهرنیانو سره ژمنې وکړي.
افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته رسېدلی مکتوب ښيي چې د کابل برېښنا رییس ملا احمد له دندې ګوښه او پرځای یې مولوي عبدالستار ګومارل شوی دی. څو میاشتې وړاندې له خپل ساتونکي سره په یوه بستره کې د ملا احمد د څملاستو وېډیو خپره شوې وه، خو وروسته د طالبانو قضايي ادارې نوموړی سپین وباله.
طالبان چې د خپلو کسانو ګومارل رسنیز کوي او لا هم رسنۍ ور غواړي، تېره ورځ یې له رسنیو پرته د کابل برېښنا نوی رییس په خپل کاري دفتر کې معرفي کړی دی.
افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته په رسېدلي مکتوب کې راغلي چې د طالبانو د ابو او انرژۍ وزارت یوه اونۍ وړاندې رییس الوزرا ته د کابل برېښنا ریاست لپاره د نوي رییس د ګومارلو لپاره مکتوب لیږلی او ملا محمد حسن اخوند هم یوه ورځ وروسته دغه وړاندیز منلی دی.
افغانستان انټرنشنل ته د کابل برېښنا ریاست کې سرچینو هم ویلي چې د دې ادارې لپاره نوی رییس پرون د «لړم ۲ مه» معرفي شو.
دغو مراسو ته رسنۍ نه وې غوښتل شوې او د ۲۴ ساعتونو په تېریدو سره د کابل برېښنا نوي رییس د ګومارنې په اړه د طالبانو تر واک لاندې رسنیو او د دې ریاست ټولنیزو رسنیو هم هیڅ راپور نه دی خپور کړی.
ملا احمد نږدې دوه میاشتې مخکې هغه وخت د خلکو د ژبو پر سر شو چې له خپل ساتونکي سره په بستره کې د څملاستو ویډیو یې افغانستان انټرنشنل کې خپره شوه.
د دې ویډیو له خپرېدو درې ورځې وروسته د اسد په ۳۱مه طالبانو ملا احمد اخوند کندهار ته وغوښت، خو وروسته د نوموړي دا تګ «کورنۍ ستونزه» وبلل شوه.
د طالبانو نظامي محکمې تېره میاشت ملا احمد ته "له خپل ساتونکي سره د څملاستو" له قضیې برائت ورکړ.
د کابل برېښنا رییس ملا احمد ویډیو په اسد میاشت یا د تېر اګسټ پر ۱۸ افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې وه او دغه ویډیو یې د اسد په ۲۷ مه خپره کړه.
دا بې غږه ویډیو یوه ساده کوټه ښیي چې چمتو بستره لري.په دې ویډیو کې ښکاري، چې ملا احمد خپلې جامې لرې کوي او بړستن کې پټېږي.
بیا یو ځوان چې ویل کیږي د هغه ساتونکی دی، څنګ ته ور سره په همدې بړستن کې څملي.
طالبان له تېر یو کال راهیسې د افغانستان په مختلفو ولایتونو کې خلک د مختلفو جرمونو په تېره د غلا زنا او لواطت په تور په دورو وهي.
خو د دې ډلې مختلف چارواکي د کابل او کندهار په ګډون په مختلفو ولایتونو کې په ورته تورونو نیول شوي او لا یې هم ویډیووې رسنیزې شوې دي، اما کوم یوه ته سزا نه ده ور کړل شوې.
د ایران د پوله ساتو ځواکونو قوماندان وايي، د روان کال له پیله تر اوسه څه باندې ۷ لکه او ۳۸ زره «ناقانونه بهرني اتباع» له ایرانه اېستل شوي. افغانان په ایران کې د کډوالو تر ټولو لوی نفوس دی او دغه هیواد هم د پاکستان په څېر په وروستیو اونیو کې د افغان کډوالو ایستلو ته زور ورکړی.
د ایران د پوله ساتو ځواکونو قوماندان سردار احمد علي ګودرزي ویلي چې دغه کډوال په ناقانونه ډول ایران ته دننه شوي وو.
د رسمې شمېرو له مخې شاوخوا نېږدې پنځه میلیونه افغان کډوال په ایران کې ژوند کوي. څه موده وړاندې د ایران د عدلیې وزارت مرستیال ویلي چې ایران د ۶۳ سلنې افغان کډوالو کور دی.
په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ وروسته په میلیونونو افغانان بې ځایه شول او ډیرو یې د پاکستان او ایران په ګډون ګاونډیو هیوادونو ته پناه یوړه.
خو ګاونډيو هېوادونو ايران او پاکستان په دې وروستيو مياشتو کې د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ ګړندۍ کړې ده.
په ایران کې د افغانانو د شتون د زیاتېدو په اړه مخالفتونو زور اخیستی، چې په دې وروستیو ورځو کې یې توند غبرګونونه هم راپارولي دي.
د طالبانو د رییس الوزرا دفتر ویلي، چې د ملګرو ملتونو ځانګړي همغږي کوونکي ورسره ژمنه کړې چې د دغې ډلې او نړۍوالې ټولنې تر منځ د «ناسم پوهاوي» د له منځه وړلو لپاره به هڅه وکړي.
ظاهراً فریدون سینیرلي اوغلو دغه موضوع د طالبانو رییس الوزرا له مرستیال عبدالسلام حنفي سره په لیدنه کې مطرح کړې ده.
د ملا حسن اخوند دفتر د دوشنبې په ورځ (د لړم په لومړۍ) په خپله خبرپانه کې د ښاغلي سینیرلي اوغلو له قوله لیکلي: «موږ هڅه کوو چې د نړۍوالې ټولنې او د افغانستان طالبانو تر منځ ناسم پوهاوی حل کړو».
همدارنګه خبرپاڼه کې د ملګرو ملتونو د دغه چارواکي په نقل راغلي: «په افغانستان کې په تېره بیا د امنیت او ثبات د تامین په برخه کې ښه پرمختګونه شوي دي».
فریدون سینیرلي اوغلو تر اوسه د دې غونډې د جزییاتو په اړه څه نه دي ویلي
طالبانو بیاهم د ملګرو ملتونو د دغه چارواکي له قوله لیکلي: «افغانستان اوږده تاریخچه لري او موږ غواړو له اسلامي امارتو سره ښې او نیکې اړیکې ولرو».
عبدالسلام حنفي هم په دې کتنه کې ویلي، چې د طالبانو او ملګرو ملتونو د چارواکو ترمنځ ناستې د ناسم پوهاوي په له منځه وړلو کې ګټورې دي او مسایل باید د خبرو اترو له لارې حل شي.
دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي، چې طالبانو په وار - وار نړۍوالې ټولنې غوښتنه کړې، چې بشري حقونو ته درناوی، د یوه ټول شموله حکومت د جوړولو او د نجونو پر زده کړو او د ښځو پر کار د بندیز لرې کول د دوی په چارو کې لاسوهنه بللې ده.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي دفتر (یوناما) د دوشنبې په ورځ (د لړم په لومړۍ) د طالبانو په حکومت کې د بشري حقونو د سلګونو سرغړونو په ګډون د قتل او شکنجو راپور ورکړی.
په ورته وخت کې د بشري حقونو د څار د ښځو د څانګې مرستیالې هیدر بار پر اېکس ټولنیزې شبکې کې د عبدالسلام حنفي او فریدون سینیرلي اوغلو ترمنځ د لیدنې خبر پر بیا خپرولو لیکلي:«د افغان ښځو د حقونو مدافعینې د دې څرګندونو په اړه سختې اندېښمنې دي، چې د ملګرو ملتونو همغږي کوونکو څرګندونې کولی شي؛ طالبان عادي کړي او بشري حقونه له پامه وغورځوي».