د طالبانو کونسل: د کډوالو د اېستلو په اړه اعتراض نه لرو او په پاکستان کې برید “جهاد”نه دی

نوموړي د سفارت له کارکوونکو غوښتي چې خپلې دندې په ښه همغږۍ ترسره کړي.

تر دې مخکې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په ایران، پاکستان، ازبکستان او ترکیه کې د پاسپورتونو وېش پیل کړی دی.

د دغه وزارت چارواکو ویلي چې په چین کې به هم افغانانو ته د پاسپورت د وېش په بهیر کار وکړي.

نوموړي دا خبرې د سې شنبې په ورځ «د لړم په دویمه» د ملګرو ملتونو عمومي غونډې ته د خپل وروستي راپور د وړاندې کولو پر مهال وکړې او زیاته یې کړه، چې نړیواله ټولنه باید له افغانانو سره خپلو بشري مرستو ته دوام ورکړي.

د بېنېټ په خبره، د افغانستان په زندانونو او توقیف ځایو کې لا هم شکنجې روانې دي او له بشري حقونو څخه سرغړونې کيږي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړی راپور ورکوونکی په افغانستان کې د زدکړو د کیفیت مساله هم یاده کړې او ویلي یې دي، چې د طالبانو له خوا پر دیني زدکړو تمرکز د افغانستان ماشومان له هر اړخیزې پوهې محروموي او د بې کارۍ خطر لا زیاتوي.

نوموړی وايي، چې په دې سره به د بې کارۍ کچه لوړه، د افراطي نظریاتو بنسټ غښتلی او په سیمه او نړۍ کې د تروریزم ګواښ زیاتیږي.

بېنېټ له شپږم ټولګي څخه په پورته ټولګیو کې د نجونو او مېرمنو د زدکړو او کار پر اړتیا ټینګار کړی او زیاته کړې یې ده، چې تر اوسه د دغې ستونزې د حل لپاره طالبانو کوم روښانه اقدام نه دی کړی.

د نوموړي په خبره، طالبانو د جنسیت پر بنسټ د ځورونې اقدامات لا زیات کړي او دغه سیستماتیک تبعیض لا ډېرې څېړنې او ارزونې ته اړتیا لري.

بېنېټ له بېلابېلو افغانانو سره د نوموړي د بحثونو نچوړ هم شریک کړ او ویې ویل، چې افغانانو ورسره د افغانستان په اړه بېلابېلې اندېښنې شریکې کړې دي.

په دغه غونډه کې بېنېټ هیله وښوده، چې ملګري ملتونه به د افغان مېرمنو او نجونو د حقونو په اړه خپل غوڅ دریځ څرګندوي او د افغانستان په اړه به بې تفاوته نه پاتې کیږي.

ریچارډ بنیټ هیله ښودلې چې د ملګرو ملتونو غړي هیوادونه به د افغانانو د بشري حقونو او افغان میرمنو او نجونو د حقونو څخه پریکنده ملاتړ څرګند کړي.

د روانې اونۍ په پیل کې د افغانستان د بشري وضعیت په اړه د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت «یوناما» د خپل نوي راپور په ترڅ کې ویلي، چې لا هم په افغانستان کې بشري حقونه تر پښو لاندې کیږي، ښځې له ټولنیز ژوند څخه محرومې او محدودې دي او خپلسرې شکنجې او وژنې روانې دي.

دغه راپور چې د جولایي، اګسټ او سپټمبر د میاشتو له پېښو او ارزونو څخه رغېدلی؛ پکې د ښځو د محدودیتونو تر څنګ د تېر حکومت د کارکوونکو شکنجې، بندیزونه، سرغړونې، رسنۍ او د بدني سزاګانو مفصل معلومات شریک شوي دي.

په دغه راپور کې یوناما خپل پخواني راپور ته هم اشاره کړې او ویلي یې دي، چې د پخواني حکومت د غړو پر وړاندې لا هم خشن چلند روان دی او د عمومي بښنې مساله درسته نه تطبیقیږي.

په راپور کې راغلي، چې د سپټمبر تر نیمایي پورې په زندانونو کې د بندیانو شمېر له ۱۷ زرو څخه لوړ شوی، چې له لس زره هغه اوسط څخه زیاتوالی ګڼل کېږي، چې برحاله د زندانونو د چارو د سمون ادارې یې د ۲۰۲۲ کال له نیمایي راهیسې ساتل په پام کې نیولي.

یوناما وايي، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت او استخباراتو ریاست له خوا له بندیانو سره په دوامدار ډول نادرست چلند کیږي، هغوی شکنجه کوي او ناوړه چلند ورسره کوي؛ خو د دغې مسالې د تعقیب کومه بدیله لار نه شته.

خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د تېرې دوشنبې په ورځ دغه رد کړی دی.

د خوړو نړیوال پروګرام زیاته کړې، چې غواړي په راتلونکي ژمي کې په ټول افغانستان کې له زیانمن شویو کورنیو سره پر دې غوښتل شوې بودیجه مرسته وکړي.

تر دې مخکې د خوړو نړیوال پروګرام ویلي وو، چې په افغانستان کې ۱۵ میلیونه خلک نه پوهېږي، چې د بل وخت خواړه به له کومه کړي.

دې ادارې له افغانستان سره د اروپايي ټولنې د ۲۱.۶ میلیونه ډالرو مرستې هرکلی کړی او ویلي یې دي چې په دې پیسو به له زیانمنو خلکو سره مرسته وکړي.

د دغه سازمان د شمېرو له مخې افغانستان د نړۍ له هغو لسو هېوادونو څخه دی چې تر یو میلیون ډېر وګړي پکې له سختې لوږې سره مخ دي.

دغه سازمان تر دې وړاندې اندېښنه ښودلې وه چې د نړیوالو مرستو کموالي په افغانستان کې مرستندویه ادارې له جدي مالي ننګونو سره مخ کړې دي.

سرفراز بګټي د چارشنبې په ورځ یوه غونډه کې وویل، بې قانونه کډوالو ته د ور کړل شوې نېټې داسې اخیستون کېږي چې دا پرېکړه یوازې د افغانانو په هکله ده، خو داسې نه ده، د ټولو بې قانونه کډوالو لپاره ده.

د پاکستان کورنیو چارو وزارت د روانې میاشتې لومړیو کې د اکتوبر تر وروستۍ نېټې بې قانونه کډوالو ته د وتلو لپاره وخت ور کړ.

پاکستان وايي، په دغه هېواد کې ۴.۴ میلیونه قانوني او ۱.۷ میلیونه بې قانونه افغان کډوال اېستل کېږي.

له دې نېټې راهیسې په پاکستان کې له افغان کډوالو سره د امنیتي ادارو چلن لا سخت شوی دی.

د پاکستان پر کورنیو ادارو سربېره نړیوالې ادارې هم له اسلام اباد غواړي چې دا پرېکړه واخلي، خو پاکستان وايي، له دې پرکړې نه شاته کېږي.

د طالبانو د عدلیې وزارت د چارشنبې په ورځ خبرپاڼه کې ویلي، د ځمکود غصب د مخنیوي او غصب شویو ځمکو د ګرځولو کمېسون په کابل، فراه، بلخ او څو نورو ولایتونو کې یې د زرګونه جریبه ځمکې دوسیې ارزګولې دي.

طالبان وايي، دغه کمېسون د فراه په خرپلان سیمه کې د ۲۶ زره جریبه دولتي ځمکې د تصفیې پرېکړه کړې او هم یې د دغه ولایت په غلامان سیمه کې پنځه سوه جریبه ځمکه دولتي پېژندلې چې باید له شخصي ځمکو بېله شي.

د طالبانو عدلیې وزارت وايي، د کابل په شکردره کې یې هم د ۳۹۰۰ جریبه ځمکې په هکله پرېکړه کړې چې له مالکانو یې اسناد وغوښتل شي او د کرنې وزارت د دې سندونو ریښتونوالی وارزوي.

طالبان زیاتوي چې په بلخ، پروان او لوګر کې یې هم ۳۲ زره ځریبه ځمکه دولتي ثابته کړې ده.

طالبانو په بیا واکمنېدو پسې د ځمکو د غصب مخنیوي کمېسون جوړ کړ چې ور سره یې په مختلفو ولایتونو کې په زرګونه جریبه ځمکه له خلکو وګرځوله، خو ځینې خلک د دې کمېسون پر چلن هم نیوکې کوي.