د ایرلنډ د دوبلین ښار په مرکز کې وروسته له هغې لاریونونه پیل شول چې د پنجشنبې په ورځ یو کس په چاقو د درېیو ماشومانو په ګډون پنځه تنه ټپیان کړل. پولیسو ویلي و، چې تر اوسه د بریدګر موخه نه ده معلومه چې ولې یې دا عمل ترسره کړی.
د رویټرز د راپور له مخې، د دې لاریونونو له امله عامه ټرانسپورت درول شوی او له ناروغانو غوښتل شوي چې تر هغې چې د ناروغ وضعیت ډېر جدي نه وي نږدې روغتونونو ته دې نه ځي.
لاریون کوونکو د ډینیل او کونیل مجسمې مخې ته یوه بس ته اور واچولو، هالډې این هوټل او مک دونالد رسټورانت ته نږدې کړکۍ یې ماتې او فوټ لاکر پلورنځی هم لوټ شو.
د پولیسو مشر ډریو هارییس د عامه نظم د سمولو لپاره د ۴۰۰ افسرانو له ګمارلو خبریالانو ته وویل: «دا ډېرې ننګینې صحنې دي. موږ یوه بشپړه لیونۍ غله ډلره لرو چې په جدي تاوتریخوالي کې ښکیل دي او د ښې ایډیالوژۍ لخوا پرمخ وړل کیږي.»
د ایرلنډ پولیس وايي، د پنجشنبې په ماښام له تاوتریخجنو نښتو وروسته یې ۳۴ کسان نیولي.
په دې لاریون کې د پولیسو یو موټر هم سوځول شوی دی.
دا ډول لاریونونه په ډوبلین کې تقریباً بې ساري دي.
هارییس ویلي چې د برید په اړه څیړنې روانې دي.
فنلنډ د کډوالو د بې ساري څپې سره د مبارزې لپاره له یوې لارې پرته له روسیې سره د خپلو اتو پولو د تړلو پرېکړه کړې ده. په وروستیو اونیو کې له افغانستان، پاکستان، سوریې، مراکش، یمن، کینیا او سومالیا څخه څه باندې ۷۰۰ کډوال د روسیې له لارې فنلنډ ته داخل شوي دي.
هیلسنکي پر مسکو تور لګولی چې مهاجرین یې پولې ته اړولي، خو کرملین دا تور ردوي.
فنلنډ تیره اونۍ خپل څلور پولې وتړلې او د جمعې په ورځ یې په یوه نوي اقدام کې ، د هیواد په شمالي نقطه کې له راجا جوزپي پرته د یوې میاشتې لپاره پاتې ټولې لارې وتړلې.
د فنلنډ پوله ساتو ویلي چې د راجا جوزپي لاره به د سهار په اتو بجو د ترافیکو پرمخ پرانستې وي او د ورځې څلور ساعته به د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه پروسس کړي.
د فنلنډ پولو ته د مهاجرینو د بې ساري راتګ وروسته، دغه هیواد له روسیې سره د خپل ۱۳۴۰ کیلومتره پولې په اوږدو کې کنټرول زیات کړی دی.
د اروپايي اتحادیې د سرحدونو ادارې هم د پنجشنبې په ورځ وویل چې له فنلنډ سره به د ۵۰ سرحدي ساتونکو افسرانو او د وسایطو په ګډون د نورو تجهیزاتو په استولو سره مرسته وکړي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر د جمعې په ورځ د لیندۍ په دریمه اعلان وکړ چې هیواد یې اسلام اباد ته د فلسطیني زخمیانو د انتقال او درملنې لپاره چمتو دی. جلیل عباس جیلاني وویل چې د مصر او اردن چارواکو ته یې د زخمي فلسطینیانو د انتقال او درملنې لپاره د چمتووالي پیغام رسولی دی.
په ورته وخت کې د پاکستان مشرانو جرګې د بهرنیو چارو له وزیره غوښتي چې په غزه کې د تاوتریخوالي د پای ته رسولو لپاره د پاکستان د اقداماتو په اړه وضاحت ورکړي.
د دې پوښتنې په ځواب کې ښاغلي جيلاني وويل، چې موږ دا مهال له اردن او مصر سره په تماس کې يو او هغوى ته يې ويلي، چې پاکستان د فلسطين د ټپيانو درملنې ته چمتو دى.
د پاکستان جيو نيوز د راپور له مخې دغه لوړپوړي پاکستاني ډيپلوماټ وويل چې دوی له هغو هېوادونو سره هم په اړیکه کې دي چې له اسراييل سره اړيکي لري ځکه چې د ټپيانو د لېږد لپاره هم د اسراييل اجازې ته اړتيا ده.
هغه زیاته کړه چې مصر اسلام اباد ته ویلي دي چې اسراییل به هم د زخمی فلسطینیانو معاینه کوي تر څو دا یقیني کړي چې د حماس غړي به له غزې نه وایستل شي.
ښاغلي جیلاني وویل، پاکستان په غزه کې د یوه روغتون د جوړولو وړاندیز هم کړی دی. خو هغه څرګنده کړه چې په غزه کې حالات داسې دي چې هيڅ هېواد د غزې په محاصره سيمه کې د روغتيايي مرکز د جوړولو امکان نه لري.
د امریکا پوځي چارواکي وايي، پرون د دغه هېواد پر ځواکونو په سوریه او عراق کې په څو ساعتونو کې څلور ځلې د راکټ او ډرون برید شوی دی. تر دې بریدونو یوه ورځ مخکې امریکا په عراق کې د ایران ملاتړې وسلوالې ډلې کتایب حزب الله پر غړو برید وکړ.
امریکايي چارواکي له نوم پرته رویټرز ته ویلي چې د سوریې شمال ختیځ کې پر امریکايي او نړیوالو ځواکونو څو راکټي او د ډرون بریدونه شوي دي.
د نوموړي په خبره، په عراق کې هم ایربیل هوايي ډګر ته نږدې پر عین الاسد اډه څو ډرون بریدونه شوي دي.
عراق کې د اسلامي مقاومت په نوم ډلې په دغه هېواد کې د بریدونو مسوولیت منلی دی.
شنونکي په دې باور دي چې دا ډله د ایران ملاتړو عراقي وسلوالو ډلو ټلواله ده.
د تېر اکتوبر پر ۷ د حماس او اسراییل د جګړې په پیلېدو سره په عراق، سوریه او یمن کې کې پر امریکايي ځواکونو بریدونه ډېر شوي دي.
په مقابل کې امریکا هم کله کله په دغو هېوادونو کې پر ایران ملاتړو وسلوالو ډلو بریدونه کوي.
په عراق کې له دې وروستیو بریدونو یوه ورځ مخکې امریکا په بغداد کې د ایران ملاتړې وسلوالې ډله کتایب حزب الله برید وکړ او دا ډله وايي چې په دغه برید کې یې اته غړي وژل شوي دی.
د عراق حکومت دا برید غندلی او دخپل حاکمیت خلاف ورزي یې بللې ده.
د اسراییل پوځ د افغانستان انټرنشنل خبریال د غزې ښار دننه او د شفاء روغتون لاندې تونلونو ته بیولی. هغه ځای چې د ژوند کولو پر اسانتیاو سمبال دی او د اسراییلي پوځ په وینا، دا ځای د حماس لخوا د قوماندې مرکز په توګه کارول کیده.
اسراییلي پوځ له اوږدې مودې راهیسې پر حماس تور لګوي چې د شفاء روغتون کمپلیکس د دغې وسله والې ډلې د فعالیتونو لپاره د قوماندې او کنټرول مرکز په توګه کاروي.دا جنجال د ملکي وګړو تر منځ د حماس د ځواکونو د پټیدو د یوې پراخې ستراتیژۍ په توګه بیان شوې.
د اسراييلي پوځ وياند دانیل هاګاري مخکې له دې چې د افغانستان انټرنشنل خبریال تونل ته داخل کړي، هغه وسلې او مهمات افشا کړل چې اسراییلي پوځیانو له دې شفاخانې موندلي و.
د هاګاري په وينا، دغه مهمات په يوه اکمالاتي موټر کې چې د عاجلې څانګې د دروازې تر څنګ ولاړ و، وموندل شول.
د اسراییل د پوځ ویاند تر دې مخکې د ایران سپاه پاسداران د دې تونلونو په جوړولو کې د حماس اصلي ملاتړی بللی و.
هاګاري د چهارشنبې په ورځ د لیندۍ په لومړۍ نېټه ایران انټرنشنل ته ویلي چې سپاه پاسداران حماس ته ځانګړي تجهیزات، مهمات او پوځي روزنه ورکوي او دا ډله په روغتونونو، ښوونځیو او جوماتونو کې ترهګریز بنسټونه جوړوي.
یو اوږد تونل د څو ننوتلو لارو سره
د افغانستان انټرنشنل خبریال د روغتون له سیمې د یوې څاه له لارې یو تونل ته ننوتی، چې لا تراوسه اسراییلي پوځ په دې نه دی ټوانیدلی معلومه کړي دا تونل څو لارې لري.
د دغه پیچلي تونل دننه تشناب، پخلنځی، شاور او د ملاقات یوه خونه شتون لري.
د انځورونو له مخې، د روغتون لاندې تونل د لسګونو مترو په اوږدو کې ډیری دروازې لري.
د اسراييل پوځ د لړم په ٢٨مه نېټه اعلان وکړ چې د حماس اړوند يو تونل چې ١٠ متره ژور او ٥٥ متره اوږدوالی لري، د غزې په شمال کې د شفاء روغتون لاندې چې (د مرمې ضد ) دروازه لري کشف کړ.
اسراییل اعلان وکړ چې حماس دا ډول دروازې کاروي ترڅو د اسراییلي ځواکونو د قوماندې مرکزونو او د دوی دځمکې لاندې شتمنیو ته د ننوتلو مخه ونیسي.
د چهارشنبې په ورځ د اسراییل پوځ وویل چې ښايي له دې تونل سره تړلې نورې لارې هم وي چې تر اوسه نه دي موندل شوي،خو مطمیناً له دې تونل څخه ښار ته لارې تللې دي.
په شفاء روغتون د برید نه مخکې او وروسته د اسراییل پوځ حماس په دې تورن کړی چې له زرګونو ملکي فلسطینیانو یې پناه اخیستې او له روغتون څخه یې د انساني سپر په توګه کار اخیستی دی. حماس دا تورونه رد کړي، خو د افغانستان انټرنشنل خبریال وایي چې د منلو نه ده چې له روغتون څخه دې ناوړه ګټه نه وي پورته شوې.
د دغه روغتون یوه ډاکټر د پنجشنبې په ورځ د لیندې په دویمه نېټه د فرانسې خبري اژانس ته وویل چې د دغه مرکز مدیر ابوسلیمه او څو نور ډاکټران د پنجشنبې په ورځ د اسراییل پوځ لخوا ونیول شول.
د اسراییل پوځ دا خبره تایید کړې او ویلي یې دي چې ابو سلمیه یې د دې لپاره نیولې چې د حماس لخوا د دغه روغتون څخه د قوماندې مرکز په توګه د کارولو په اړه وپوښتي.
د اسراییلي رسنیو د راپورونو له مخې، ابو سلمیه د شین بت (د اسراییل د استخباراتو اداره) او د اسراییل د وسله والو ځواکونو د استخباراتو د څانګې لخوا تر پوښتنو ګرویګنو لاندې ده.
د پوځ راډیو اعلان وکړ چې ابو سلمیه په داسې حال کې نیول شوی چې د غزې د جنوب پر لور روان و.
له دې پېښې وروسته حماس له سره صلیب او د روغتیا له نړۍوال سازمان څخه وغوښتل چې پر اسراییل فشار راوړي چې د شفاء روغتون مشر خوشې کړي.
د حماس تر سیوري لاندې ویجاړ شوی ښار
د غزې یو اوسېدونکی چې له روغتونه خوندي سیمو ته د تلو په حال کې دی، افغانستان انټرنشنل ته یې د فلسطینیانو تر منځ د حماس د موقف په اړه وویل: «موږ له ډېرې مودې راهیسې په روغتون کې وو او له بهرنۍ نړۍ سره مو هېڅ اړیکه نه درلوده، خو څه چې پر حماس راغلي یا هم راځي مهمه نه ده.»
دغه سړي زیاته کړه: "زما ژوند او زما د ماشومانو ژوند زما لپاره مهم دی. موږ نور ستړي یوو."
د افغانستان انټرنشنل خبريال د راپور له مخې؛ په غزه کې د داسې کور او ودانۍ موندل ګران کار دی چې د اسراييلي پوځ په بمباريو کې ويجاړ شوی نه وي: «په دې ښار کې نه کومه کوڅه شته او نه هم کوم میدان. ښکاري یوې سترې زلزلې دا ښار ویجاړ کړی. د ښار یو اوسیدونکی هم د سړکونو پر سره نه ښکاري. ټول له جګړې تښتیدلي او ښار یې کوڅه ډبو سپیو او پیشوګانو ته سپارلی.»
د غزې د روغتیا وزارت چې د حماس ترکنټرول لاندې دی، د پنجشنبې په ورځ اعلان وکړ چې پر غزې د اسراییل په برید کې د وژل شویو فلسطینیانو شمېر له دیارلس زرو څخه زیات شوی دی.
د اسراييل او حماس تر منځ وروستۍ جګړه هغه مهال پيل شوه چې دغې وسله والې ډلې د اکټوبر په اوومه پر اسراييل بريد وکړ.
دا په وروستیو لسیزو کې د حماس لخوا پر اسراییل تر ټولو خونړی برید و، چې په ترڅ کې یې شاوخوا ۱۴۰۰ کسان، چې ډېری یې ملکي وګړي وو، ووژل شول او تر ۲۰۰ډېر کسان یرغمل شول.
۵۴ کلن کیون کارنویل چې یو خیریه بنسټ کې یې د ډاکټر په توګه کار کاوه، د جنورۍ په ۱۱مې په کابل کې په خپل هوټل کې د طالبانو له خوا ونیول شو او له هغه راهیسې د طالبانو استخباراتو سره د جاسوسۍ په تور بندي و.
اوس د طالبانو له بنده له خوشې کېدو وروسته د خپلې میرمنې کیلي سره یو ځای شوی، نوموړي له بي بي سي سره د خپل زندان د دورې د تجربو په اړه خبرې کړي.
هغه د دغه نهه میاشتنې بند دورې درې میاشتې په یو انفرادي بندخونې کې تېرې کړي، چېرې چې هغه د طالبانو له خوا هره ورځ لس ساعته "بنسټپالنې" ته هڅېده.
ښاغلی کورنویل له تېر کال راهیسې په افغانستان کې د اکاروس (Iqarus) په نوم د یوه برېتانوي روغتیايي شرکت سره چې د ملګرو ملتونو له ماموریتونو سره مرسته کوي، د عملیاتي مدیر په توګه کار کوه.
نوموړی له یو شمېر نورو برېتانویانو سره د هغه سړي په ګډون ونیول شو، چې د افغانستان د پلازمېنې کابل په څنډه کې یې د دوی د مېلمستون چارې یې پر مخ وړلې.
هغه بي بي سي ته ویلي: "په انفرادي بندخونې کې درې مياشتې ډېرې سختې وې او تر ټولو سخت کار دا و، چې د بنسټپالنې ځکه ځان لرې وساتم".
هغه زیاته کړه:"کله چې به دوی ویده وو ما به میډیټیشن د خپل ذهن د ارامولو او د خپل رواني حالت د باثباته ساتلو لپاره کاروه؛ ما فکر نه کاوه چې زه له هغه ځایه خوشې شم."
ښاغلی کارنویل چې نېږدې 25 کاله یې برېټانیا په پوځ کې دنده ترسره کړې او د نړۍ بیلابیلو سمیو ته په ماموریت تللی دی.
هغه ویلي؛ د خوشې کېدو په ورځ تر وروستۍ شیبې پورې یې هیله نه درلوده، ځکه نړۍوالو بندیانو ته ډېری وخت غلطه هیله ورکول کیږي.
نوموړي وویل: "په کومه ورځ چې زه خوشې کېدم، طالبان د سهار پنځه بجې زما انفرادي بندخونې ته راغلل، زه ځکه پوه شوم چې پنځه بجې وې چې د سهار اذانونه کېده."
هغه وویل، چې طالبانو دی بهر وویست او ورته یې وویل چې ځان ووینځي، بیا ورته لاسونه وتړل او توره خلطه یې ور واغوستله او په زغره والو ګاډو کې یې میدان ته راوړ.
د هغه تر خوشې کېدو وړاندې د نوموړې میرمنې کیلي رسنیو ته ویلي وو، چې د ګردو د ستونزو له امله یې ښایې مېړه په زندان کې خپل ژوند له لاسه ورکړي.
ښاغلی کارنویل چې روغتیايي حالت یې مخ په ښه کېدو دی، وایي هیله لري چې ژر تر ژر خپلې دندې ته ستون شي.
ده ویلي، چې بېرته به افغانستان ته نه ځي.