په افغانستان کې د ملګرو ملتونو استازې یو ځل بیا د ښځو او نجونو د حقونو پر تضمین ټینګار وکړ

هغې افغانسان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې د جمهوریت وخت کې یې لور او دې پخپله کار کاوه؛ خو د طالبانو راتلو سره دا هرڅه پرې ودرېدل: "پنځه میاشتې وروسته زه بې دندې شوم او لوڼه مې له زدکړو منع شوې وې، د کور سودا اخیستلو ته هم وتلی نه شوم".

همدا وجه وه، چې نوموړې له خپلو درېیو لوڼو سره پاکستان ته را کډه شوه او د پېښور ښار په یوې څنډې کې د ښځو د ورزش کلب کې لارښوده ده؛ خو لوڼه یې زدکړې کوي.

مېرمن ځاځۍ زیاتوي، چې که پاکستان یې ستنوي، هم روزي پرې درېږي او هم یې لوڼې له زدکړو پاتې کېږي.

د نوموړې په خبره؛ افغانستان کې ورځ تر بلې پر ښځو ساحه تنکېدله، تر دې چې په کور یې کېنولې، نه پارک ته تللی شي، نه ښوونځي ته.

د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د طالبانو واکمنېدو سره لومړی له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدکړې بندې کړې، وروسته یې ګام پر ګام د ښځو پر کار او پوهنتوني زدکړو بندیز ولګاوه.

د دې ډلې د بندیزونو له امله ډېر خلک د خپلو لوڼو د زدکړو لپاره ایران او پاکستان ته کډه شول.

خو پاکستان تېر اکټوبر کې د بې اسناده کډوالو د اېستلو پرېکړه وکړه او تر اوسه یې تر څلور لکو کډوال افغانستان ته ستانه کړي دي.

که څه هم نړۍوالې ادارې بیا - بیا له پاکستانه غوښتي چې د کډوالو ستنولو پرېکړه وځنډوي؛ خو اسلام اباد لا په دې برخه کې کوم شاتګ نه دی ښودلی.

د دغه وزارت یوې ویاندې اسوشیتیډ پرېس خبري اژانس ته منلي چې د (GIZ) سیمه ییز کارکوونکي لا هم د طالبانو په توقیف کې دي؛ خو زیاته کړې یې ده چې په رسمي توګه دوی ته لا ندي ويل شوي، چې دغه کسان ولې نیول شوي‌ دي.

دغې ویاندې ویلي: “موږ دا وضعیت په جدي توګه په پام کې نیولی او له ټولو ممکنه لارو کار اخلو چې خپل همکاران خوشې کړو.”

د جرمني د نړۍوالې همکارۍ اداره یا GIZ د دغه په هېواد حکومت پورې تړلې اداره ده.

دغه اداره د نړۍ په شاوخوا ۱۲۰ هېوادونو کې د "اقتصادي پراختیا، د کارموندنې ودې، انرژي او چاپیریال، سولې او امنیت" برخو کې پروژې او خدمات وړاندې کوي.

دوی وايي، د طالبانو د غصب شويو ځمکو د خلاصون کمېسون غوښتل، چې په زور د کوچيانو کورونه ونړوي او دوی له خپلو مېنو وباسې، خو دوی يې مخينوی کاوه.

د دې خلکو په خبره، طالبانو پر کوچيانو ډزې کړې او د ميرزا په نوم يو کس يې وواژه او ځينې مشران يې اوس هم په بند کې دي.

دا پېښه د کندهار په ختيځه برخه دامان ولسوالۍ کې پرون رامنځ ته شوې.

د دې ولسوالۍ صنعتي پارک ته نژدې او په نورو بېلابيلو سمېو کې سلګونه کورنۍ کوچيان مېشت دي.

کوچينان وايي د میرزا تر وژل کېدو وروسته دوی غوښتل مظاهره وکړې، خو د ځايې طالبانو له لوري پرې پرله پسې ډزې کېدې.

د کوچينانو يو مشر حاجي مولوی صاحب وایې، له طالبانو يې پرله پسې غوښتنه کوله، چې د دوی کورنه نړول ودروي او له مشرانو سره يې د خبرو له لارې ستونزه حل کړي.

مولوی صاحب وایې، هر مشر چې به طالبانو ته د ستونزي د حل لپاره ورته، هغه به يې بندي کاوه.

د کوچيانو يو بل ځایي مشر مولوي رحمت الله وایې، تېره ورځ يې غوښتل چې ولايت مقام ته د ستونزې د حل لپاره ولاړ شي، خو اجازه نه ورکول کېده.

دده په خبره، طالبان دومره ظلم ورسره کوې، چې حتی خبرو ته یې لا غوږ نه نيسې.

دوی وایي، چې د طالبانو له لوري مخکې له مخکې د کورنو د خالي کېدو خبر هم نه دی ورکول شوی.

کوچيان له بنده د خپلو مشرانو د ازادېدو غوښتنه هم کوې.

د کندهار پر نورو سيمو سربېره په دامان ولسوالۍ کې دغه کوچيان له ۲۰۰۴ کال را هیسې ژوند کوي.

په دامان ولسوالۍ کې دا لويې دښتې د هغه وخت د حکومت له لوري په نارسمي ډول دغو کوچيانو ته ورکول شوې.

د اوسنيو واکمنو د مشر ملا هیبت الله د فرمان پر اساس د افغانستان په ډېرو ولايتونو کې د غصب شويو مځکو د خلاصون کمېسونونه جوړ شوې، چې ډېری کورنۍ يې بې مېنو کړې دې.

د طالبانو عدليې وزارت د معلوماتو له مخې په تېره عيسوي مياشت اکتوبر کې يې څه باندې ۶۸ زره جريبه او په روانه نومبر مياشت کې يې بيا ۱۲ زره جريبه دولتي مځکه له غصب خلاصه کړې ده.

دا پېښه د یکشنبې په ورځ د بنو په بکاخېل کې شوې ده چې پخوا هم پکې پر امنیتي ځواکونو بریدونه شوي دي

د دې برید مسوولیت د حافظ ګلبهادر ډلې په نوم د پاکستاني طالبانو یوې څانګې په غاړه اخیستی دی.

دا برید په داسې مهال دی چې د جمعې په ورځ د پاکستان د کورنیو چارو وزیر سرفراز بګټي په مشرۍ د ملي عمل پلان غونډه کې یو ځل بیا د وسلوالو په له منځه وړلو ټینګار وشو.

ښاغلي بګټي وویل، چې په هره بیه وي پاکستان کې به ټول وسلوال له منځه وړي.

په تورخم کې یو شمېر د تازه میوو سوداګرو نن یکشنبه د ( لیندۍ ۵ مه ) افغانستان انټرنشنل ـ پښتو وویل، چې د پاکستان د ګمرک چارواکو ادعا ناسمه ده او کوم د "طایفي" ډول انګورو موټر چې بار دي، دا د افغانستان خپل کرنیز محصلات دي.

دغه سوداګر وايي؛ نن یې په تورخم کې د پاکستان چارواکو د دې کار پرضد لاریون هم کړی دی.

دوی وايي، چې له شلو څخه تر دېرشو پورې بار موټر په تورخم کې ولاړ دي.

په تورخم د تازه میوو یو سوداګر خارج خان وايي: "مونږ چې له افغانستانه کوم سره انګور راوړو، له دې سره دافغانستان د ټولو ادارو سرټیفیکیټونه شته چې دا د افغانستان دي، پاکستان دا موټر ودرولي دي امکان شته چې دا انګور خراب شي".

هغه ویډیو چې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته رسېدلې پکې ښکاري چې د افغانستان "طایفي" انګور په موټرو کې د خرابېدو په حال کې دي.

په تورخم کې د پاکستان د ګمرک چارواکو ویلي، چې دا د تاجکستان انګور دي او دوی یې د افغانستان د تازه میوو په توکه نه شي محصولولی او دا انګور به په لوړه مالیه د تاجکستان په نوم محصولوي.

که څه سوداګرو پاکستاني چارواکو ته ویلي، چې د سالنګ لاره د تګ او راتګ لپاره تړل شوې او هېڅ کومه تازه میوه د تاجکستان څخه افغانستان ته نه صادریږي.

تر اوسه پورې د دې راپورته شوې ستونزې په اړه طالبانو څه نه دي ویلي.

څو ورځې وړاندې د ننګرهار سوداګرۍ او پانګونې خونې د مدیره هیئت غړی ویلي وو؛ پاکستان په وروستیو کې د افغان سوداګرو پر وړاندې بېلابېلې ستونزې جوړې کړې دي.

زلمی عظیمي زیاته کړې وه، چې پاکستان له افغان سوداګرو سره دښمني شروع کړې.

دوی زیاتوي؛ کله د مېوې پر وخت ستونزې جوړوي او کله هم د افغان سوداګرو پر سوداګریزو توکو مالیه لوړوي یا هم په کراچۍ د کې افغان سوداګرو مالونو څخه ډک کانټینرونه ودروي.