د افغان ښځینه خبریالانو وضعیت: له ۲۰۰ خبریالانو څخه ۴۵ سلنه یې له وزګارۍ څخه ځوریږي

افغانستان ته راستانه شوي دغه تازه افغان کډوال چې ډیری برخه یې په سپین بولدک او تورخم کې په موقتي پنډغالو کې اوسیږي وايي، په افغانستان کې د اوسیدو له پاره ځای او د کار له پاره سرمایه نه لري.

۳۰ کلن عزت الله چې د شپږ کسیزي کورنۍ مسولیت ور تر غاړه او تازه هیواد ته راستون شوی د خپلو درې اولادونو د راتلونکي په اړه اندېښمن دی نوموړی وايي که په را روان ساړه ژمي کې ژوندي پاتې شي بیا یې هم د زده کړو او ساتلو له پاره هیڅ امکانات په واک کې نه لري.

نوموړي افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل: «زه اوه کلن وم چې کورنۍ مو له افغانستانه پاکستان ته کډواله شوي وه، اوس زه د دریو اولادونو پلار یم دادی خپل هیواد ته راستون شوم دلته زه په خیمه کې له خپلې کورنۍ سره ژوند کوم هوا ډیره سړه ده او ورځ تر بلې سړیږي دعا کوم چې په دې سړه هوا کې مي اولادونه ژوندي پاتې شي.»

د روان کال د نومبر له لومړۍ نیټې تر دې مهاله د څلورو لکو شاوخوا افغان کډوال د پاکستان حکومت له لوري په زور له دغه هیواده اېستل شوي.

افغانستان ته په دغه راستانه شویو کډوالو کې ډیری یې بې وزله او داسې کسان دې چې په افغانستان کې هم جایداد نه لري.

د عبدالکریم په نوم افغانستان ته تازه راستون شوی کډوال افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل: «زه نه ځمکه لرم چې ویې کرم نه پیسي لرم چې کاروبار ورباندې وکړم، اندیښمن یم چې تر څه وخته به دلته په پنډغالي کې ژوند کوم او څه وخت به نورمال ژوند پیلوم.»

له پاکستانه د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ لا هم دوام لري او هره ورځ زرګونه کسان په زور له دغه هیواد ایستل کیږي.

خو د دغه کډوالو په ستنېدو سره اندیښنې نورې هم زیاتې شوې دي.

د چارو شنونکی نظر محمد پاڅون وايي: «طالبان نه شي کولای چې په افغانستان کې د کډوالو ستونزو ته رسېدنه وکړي. دا د افغانستان له پاره یو نوی سرخوږی پیدا سو ځکه د وږو او بیکاره خلکو پر شمیر نور وږي او بیکاره کسان هم اضافه شول.»

له پاکستانه په زور د اېستلو شویو افغان کډوالو ستونزو ته د رسېدو له پاره طالبانو هم بودجه ځانګړې کړې ده او تر څنګ یې ملګرو ملتونه او نور هیوادونه په ګډه هڅه کوي چې په افغانستان کې د لوږې د بحران مخنیوی وکړي.

د اناتولي خبري اژانس د شنبې په ورځ (د لیندۍ په ۴ مه) په هرات ولایت کې د ترکیې د همکارۍ او همغږۍ ادارې د دفتر په حواله خبر ورکړی چې د زنده جان ولسوالۍ د کرنې عالي لېسې ته روزنیز توکي ورکړل شوي دي.

د دغه راپور له مخې، د زنده جان د کرنې عالي لېسې ته د ټیکا په مرستو کې د اوبو د څاه کیندل، د برېښنا رسولو لپاره د سولري سیسټم لګول، د کرنیز بڼ جوړول، د اوبو لګولو سیستم، د انګړ دیوال ترمیم او د کتابتون جوړول شامل دي.

ترکیې تر دې مخکې هم د هرات ولایت زلزله ځپلو ته خپلې بشري مرستې استولې وې.

د راپورونو له مخې، تېره میاشت په هرات ولایت کې د پرله پسې زلزلو له امله شاوخوا ۲۵۰۰ کسانو ژوند له لاسه ورکړ.

دا څرګندونې په داسې حال کې مطرح کېږي چې تېره اونۍ مسکو د طالبانو د مخالفانو د یوې غونډې کوربه و.

په مسکو کې دغه غونډه د پنجشنبې په ورځ د لیندۍ په دویمه د «افغانستان د تېر او راتلونکي تر منځ» تر سرلیک لاندې د روسیې د عادل ګوند د مشر سرګي میرونوف په کوربتوب چې د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره نږدې اړیکې لري، جوړه شوې وه.

په دې غونډه کې د ملي مقاومت جبهې مشر احمد مسعود، د افغانستان د وحدت ګوند مشر محمد محقق، په ملګرو ملتونو کې د افغانستان پخواني استازي محمود صیقل، د عدلیې پخوانی وزیر فضل احمد معنوي، په تاجکستان کې د افغانستان اوسني سفیر ظاهر اغبر او لسګونه نورو پیژندل شویو شخصیتونو حضور درلود.

د ملي مقاومت جبهې مشر په دې غونډه کې وویل چې افغانستان اوسمهال په «طالبستان» بدل شوی دی.

احمد مسعود د افغانستان د ستونزې د هواري له پاره د افغانستان د راتلونکي نظام د ډول ټاکلو له پاره د افغانانو تر منځ ټولپوښتنه بنسټیزه حل لاره وبلله.

نوموړی د ټاکنو ترسره کېدل او د خلکو په رایو د حکومت جوړول هم بله حل لاره ګڼي.

له دې غونډې دوه ورځې وروسته د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په کابل کې د روسیې له سفیر ډیمیټري ژیرنوف سره وکتل.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وویل چې په دې کتنه کې دواړو لوریو د افغانستان او روسیې د سیاسي او اقتصادي اړیکو او د وروستیو سیمه ییزو او نړیوالو پېښو په اړه خبرې وکړې.

روسیه د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني، خو په مسکو کې یې د دې ډلې یو شمېر ډیپلوماټان منلي دي.

روسیې په پرله پسې ډول ټینګار کړی چې په افغانستان کې باید ټول ګډونه حکومت رامنځته شي او دغه هېواد باید د ترهګرو په ځاله بدل نه شي.

ټاکل شوې ده چې په دې غونډه کې د افغانستان پر اوسني وضعیت، جنسیتي توپیر، بشري مرستو او د ګاونډیو هیوادونو په رول بحث وشي.

سره له دې چې تر اوسه پورې غونډې ته ور بلل شوي ټول ګډونوال مشخص نه دي خو د یو شمیر رسنیو د راپورونو له مخکې په دې غونډه کې به د اسمعیل خان تر څنګ د ملي مقاومت جبهې مشر احمد مسعود هم برخه واخلي.

د راپورونو له مخې، دې غونډې ته د ګډون په موخه طالبان هم غوښتل شوي خو دا تر اوسه نه ده معلومه چې طالب چاواکي به پکې برخه واخلي او که نه.

د هرات یوولسم امنیتي کنفرانس په رسمي بیانیو کې بیا ویل شوي چې تمه ده د امریکا او اروپايي هېوادونو په ګډون د سیمې او نړۍ د شاوخوا ۲۵ هېوادونو او د ملګرو ملتونو او اروپايي ټولنې په ګډون د څلورو سازمانونو استازي په دې غونډه کې برخه واخلي.

یو شمېر سرچینو تېر کال ویلي وو، چې اسمعیل خان ته د ایران حکومت له خوا د تاجکستان دوشنبې ته د سفر اجازه نه وه ورکړل شوې.

په هغو انځورونو کې چې اوس له دوشنبې څخه افغانستان انټرنشنل ته رسېدلي، لیدل کېږي چې په تاجکستان کې د افغانستان سفیر محمد ظاهر اغبر او د افغانستان پخوانی دفاع وزیر بسم الله محمدي د دوشنبې په هوايي ډګر کې د ښاغلي اسماعیل خان هرکلی کوي.

سرچینې رسنیو ته ویلي چې، دغه هلک د قاري هدايت الله د ناروا اړیکو د غوښتنې له ردولو وروسته وژل شوى دى.

په همدې حال کې ځينې نورې سرچينې بیا وايي ، چې وژل شوی هلک د شنبې په ورځ د لیندۍ په ۴مه د دې ولایت د پښتونکوټ ولسوالۍ په «خشتپل» کلي کې د طالبانو د یوه غړي قاري عثمان له وژلو وروسته د تېښتې په حال کې د دغې ډلې د جنګیالیو له خوا وېشتل شوی دی.

د سرچینې په وينا دغه هلک پر ده د جنسي تيري د هڅې په وړاندې دغه طالب په خپل ټوپک وژلی و.

د فاریاب سیمه ییزو چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

د یادولو ده چې، تر دې وړاندې هم د طالب قومندانانو او جنګیالیو له خوا پر هلکانو د جنسي تیري راپورونه خپاره شوي دي.