ایراني او هندي چارواکو د افغانستان له پاره د سیمه ییزې تماس ډلې پر جوړولو خبرې وکړې

د طالبانو تر واک لاندې د باختر خبري آژانس د راپور له مخې، د ترکیې سفیر له احمدالله متقي سره په خبرو کې زیاته کړې چې، د دغه موزیم په جوړیدو سره به د دواړو هېوادونو "ترکیې او افغانستان" ترمنځ د ملګرتیا سمبولونه نندارې ته وړاندې شي.

د ترکیې سفیر دغه راز وویل، چې دوی په ۲۰۲۴ کال کې په هرات کې د زیر زمیني جومات د بیارغاونې، د شهزاده تخت، د لاسي صنایعو د پراختیا، د نستعلیق کتابونو د چاپ او په هرات کې د کتابتون د بیا رغولو په برخه کې کار کوي.

دا په داسې حال کې ده چې په هرات ولايت کې وروستۍ زلزلې د يو شمېر کليو د ويجاړولو ترڅنګ د دغه ولايت تاريخي او لرغوني ځايونه هم زيانمن کړي دي.

په دې زلزله کې چې د رېښتر په کچه ۶،۳ درجې وه، د هرات لوی جومات، اختیارالدین کلا، منارونه او د دغه ولایت ځیني نور تاریخي ځایونه زیانمن کړي دي.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته سره له دې چې دغه ډله د ترکیې په ګډون د هیڅ یوه هیواد له خوا په رسمیت پیژندل شوې نه ده، خو د ترکیې او طالبانو تر منځ اړیکې خورا ښې دي او دغه هیواد د هرات له زلزله ځپلو سره د مرستې ترڅنګ په بېلابېلو برخو کې له طالبانو سره پراخې همکارۍ لري.

دې جبهې همت الله د دوو پخوانیو پوځیانو په وژلو تورن کړی دی.

طالبانو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

دغه جبهه وايي، چې په دې جګړه کې يې له وسله والو طالبانو څخه دوه سپکې وسلې یې هم ترلاسه کړې دي.

د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت سلاکار جیک سلیوان ای بي سي نیوز ته ویلي: "موږ به اوربند ګړۍ په ګړۍ تعقیب کړو او هیله مند یو، چې د خوښۍ یوه شیبه تجربه کړو".

نوموړي ویلي، چې د اسراییل او حماس تر منځ د اکټوبر د اوومې تروریستي برید وروسته د بندیانو د تبادلې او د څلور ورځني اوربند د یوې برخې په توګه ښايي یو امریکایي یرغمل نن له غزې څخه خوشې شي.

جیک سلیوان زیاته کړې: "د یرغمل شویو لومړۍ ډله، چې په څلورو ورځو کې به ۵۰ یرغمل خوشې شي، ښځې او ماشومان دي".

هغه ویلي چې په دې ډله کې د دوو میرمنې او یو ماشوم په ګډون درې امریکایان شامل دي، چې یو به یې نن خوشې شي.‌

هغه خبرداری ورکړ، چې دا ضمانت نه شي کېدی چې دغه امریکايي به هرو مرو نن خوشې کیږي او زیاته کړې یې ده: "تر هغه چې موږ په حقیقت کې هغه خوندي او سالم وګورو؛ موږ نه شو کولی سل په سلو کې ډاډ ولرو، چې هغه به خوشې شي".

سلیوان ویلي، چې لنډمهاله اوربند به په هغه صورت کې وغځول شي، چې حماس د ۲۰۰ څخه زیات یرغمل شویو له ډلې نور کسان هم خوشې کړي.‌

نوموړي ویلي که اوربند نه تمدیدیږي د دې لامل به د یرغملو نه خوشې کېدل وي، چې مسولیت یې د حماس پر غاړه دی.

د حماس له خوا د یرغمل شویو د خوشې کېدو په لومړنۍ ډله کې د امریکایی اتباعو د نه شتون له امله په امریکا کې سیاسی ناندرې زیاتې شوې دي.

په جو بایډڼ باندې پر خواله رسنیو ځکه انتقادونه شوي، چې د یرغمل شویو په خوشې شوې لومړۍ ډله کې امریکايي وکړي‌ شامل نه دي.

سره له دې چې په خوشې شویو یرغملو کې امریکايي وکړي لا شامل نه دي؛ خو بایډن د یرغمل شويو د تبادلې تړون د متحده ایالاتو د پراخې ډیپلوماسۍ بریالیتوب بللی او د ټولو یرغملو شویو خوشې کېدو پورې یې نه ستړې کېدونکو هلو ځلو ژمنه کړې ده.

په داسې حال کې چې د حماس له خوا د یرغمل شویو امریکایانو دقیق شمېر په اړه رسمي شمېرې نه دي خپرې شوي؛ خو د ماتېدونکي اوربند دوام سره د امریکايي یرغملو په اړه اندېښنې مخ په ډېرېدو دي.‌

تمه کیږي، چې د اوربند په څلورو ورځو کې د ۵۰ اسراییلي یرغملو په بدل کې ۱۵۰ فلسطیني میرمنې او ماشومان د اسراییل له زندانونو خوشې شي او اسراییل غزې ته د بشري مرستو ورتلو ته اجازه ورکړې.‌

دغې غوڼډې ته په وینا کې زېلینسکي وویل: "د هوایي دفاع سیستم نیمګړتیا شتون لري، دا کومه پټه خبره نه ده".

په دې غوڼډه د سویس ولسمشر الین بیرسیټ او د لیتوانیا لومړۍ وزیرې انګریدا سیمونیټ په ګډون ځينو لوړپوړو اروپایي چارواکو ګډون کړې و.‌

زېلینسکي دا خبرې وروسته له هغې وکړې، چې روسیې د تېرې شپې په اوږدو کې د ۷۵ بې پېلوټه الوتکو پر مټ پر اوکراین برید وکړ، دغه برید د جګړې له پیل راهیسې تر ټولو لوی برید بلل شوی دی.

په همدې حال کې له غوڼډې وروسته د زېلنسکي او دوو نورو اروپايي مشرانو ګډ مطبوعاتي کنفرانس د یوه بل هوايي برید له امله نیمګړی پاتې شو.

زېلینسکي وایي، چې اوکراین ته به د دوی د بهرنیو شریکانو له خوا داسې کښتۍ ورکړل شي، چې د غلې د انتقال پر مهال د لویو کښتیو د امنیت لپاره به وکارول شي.‌

په همدې حال کې د اروپایي کمېسیون مشرې اروسولا وان ډېرلیین زیلینسکي ته په یوه لیک کې د ملاتړ ژمنه ورکړې ده.

دغه لیک چې په خواله رسنۍ اېکس کې هم خپور شوی، پکې راغلي چې د "اوکراین په بندرونو کې د زېربناو ژر تر ژره بیارغونې لپاره ۵۰ میلیون یورو (۵۴،۷ میلیونه ډالر) یې چمتو کړي دي".

د اوکراین ولسمشر وویل کییف هیله لري، چې د خپلو شریکانو څخه د نويو اکمالاتو او د خپل تولید ظرفیت لوړولو له لارې د خپل هوایی دفاع سیسټم کمښت حل کړي او په دې برخه کې پرمختګ شوی دی.

اوکراین چې د غلو یو لوی صادرونکی هېواد دی؛ اوس یوازې د تور سمندر له لارې غله صادروي.‌

دا په داسې حال کې ده، چې روسیه د جولایي په میاشت کې د ملګرو ملتونو په منځګړیتوب شوی تړون څخه په شا شوه او نور به یې د خپلې خاورې له لارې د اوکراین غلو صادرولو ته اجاه ورنه کړه.

د بدخشان ځايي طالبانو ویلي، چې د بدخشان په راغستان ولسوالۍ کې یو مازدا ډوله موټر چپه شوی، چې پکې سپاره دوه کسان مړه شوي او یو بل ټپي شوی دی.

د یوه بل خبر له مخې نن سهار لس بجې د فاریاب ولایت په بلچراغ ولسوالۍ کې د يوې سراچې موټر د چپه کېدو له کبله ۴ کسه مړه شوي او ۷ نور ټپیان شوي دي.

د معلوماتو له مخې؛ په وژل شويو کې يوه ښځه يو نارينه او دوه ماشومان او په زخميانو کې هم يوه ښځه، درې ماشومان او درې نارينه شامل دي.

د دواړو پېښو لامل د موټر چلوونکو بې احتياطي بلل شوې ده.