د افغانستان په چارو کې د امریکا استازی پاکستان ته ځي

کاسا-۱۰۰۰ پروژه په ۲۰۱۶ کال کې د تاجکستان، افغانستان، قرغزستان او پاکستان د لوړ پوړو چارواکو په حضور کې پرانیستل شوه.

دا پروژه به د تاجکستان او قرغزستان برېښنا د افغانستان له لارې پاکستان ته انتقال کړي.

خو د تاجکستان حکومت د ١٤٠١ کال په نيمايي کې اعلان وکړ چې په افغانستان کې د امنيتي وضعيت له امله په افغانستان کې د کاسا-١٠٠٠ برېښنا پروژې کار ودرول شو.

د تاجکستان د برښنا پروژې د دفتر مشر فیض‌‌علی سمیعوف د ۱۴۰۱ کال په نیمایي کې رویټرز ته وویل چې د دې پروژې کار چې ټاکل شوې وه راتلونکی کال بشپړ شي، له افغانستان پرته په دریو نورو هېوادونو کې هم دوام لري.

د مرکزي-جنوبي اسیا د برېښنا د سوداګرۍ او لېږد پروژې لګښت، چې عموماً د کاسا ۱۰۰۰ په نوم یادېږي، ۱.۱۷ میلیارده ډالره اټکل شوی دی.

دغه پیسې نړیوال بانک، د اسیا بانک، اسلامي پراختیایي بانک، امریکا او بریتانیا ورکوي.

دا پروژه د منځنۍ اسیا له هېوادونو جنوبي اسیا ته د برېښنا د لېږد لپاره طرحه شوې ده.

د تاجکستان د خاور خبرې اژانس د راپور له مخې امام علي رحمان د نړیوال بانک له مشر سره په کتنه کې د کاسا-۱۰۰۰ بریښنا مزي د پروژې د بیا پیلولو په اړتیا ټینګار وکړ.

دا غونډه په دوبۍ کې د اقلیم د بدلون د ۲۸م کنفرانس په څنډه کې وشوه.
​

برېښنا شرکت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره اعلان کړی، چې له ازبکستان څخه د وارداتي برېښنا په کموالي سره به د صنعتي پارکونو لپاره د خانجان او خلم سب سټېشنونو په کډون د سمنګان، پروان، کاپیسا، پنجشیر، ننګرهار، لغمان، غزني، میدان وردګ، لوګر، پکتیا او داسې نور ولایتونو برېښنا اندازه کمه شي.

په خبرپاڼه کې د برېښنا د کمښت لامل د ازبکستان د برېښنا د تاسيساتو بيا رغول بلل شوي دي.

خو د افغانستان برېښنا شرکت کې سرچینو دوه ورځې مخکې افغانستان انټرنشنل ته وویل، ښايي د ژمي له امله ازبکستان د خپلې اړتیا پوره کولو لپاره افغانستان ته خپله ټوله یا نیمه وارداتي برېښنا بنده کړي.

د ازبکستان وارداتي برېښنا د افغانستان د برق اصلي سرچینه ده.
​

پاکستانۍ ډان ورځپاڼي د یکشنبې په ورځ راپور ورکړ، چې ښاغلي بوټو زرداري په دې خبري غونډه کې وویل، طالبان باید د خپلو چارو د ښه کولو لپاره د یوه «حکومت» په توګه له نړۍ سره اړیکه ونیسي.

طالبانو تر اوسه د پاکستان د بهرنیو چارو د پخواني وزیر د دغو څرګندونو په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.

هغه له پاکستان څخه د افغان مهاجرینو په جبري شړلو له نیوکې سره ټینګار وکړ، چې د پاکستان موقت حکومت «باید په دې مسله کې له ټولو اړوندو اړخونو سره مشوره کړې وای.»

په هېواد کې د ناامنیو له زیاتېدو وروسته د پاکستان موقت حکومت د استوګنې بې اسناده افغان کډوالو اېستل پیل کړي دي.

د راپورونو له مخې له پاکستان څخه د افغان کډوالو د نیولو او ايستلو لړۍ دوام لري. ویل شوي، چې له پاکستانه تر ۴۰۰ زره ډېر افغانان اېستل شوي دي.

پر دې سربیره د پاکستان موقت حکومت دغه هیواد ته د افغانانو پر ورتلو د پاسپورټ او ويزې درلودلو شرط هم ايښی دی. هغه څه چې د افغانستان او پاکستان په پوله کې د ځینو کسانو د اعتراض سبب شول.

بلاول بوټو زرداري دغو مظاهرو ته په غبرګون کې وویل، «د پاکستان موقت حکومت باید له مظاهره کوونکو سره خبرې وکړي او دې ستونزې ته د حل لاره ومومي. ددوی سره د رسنيو په مخالفت دغه ستونزه نه شي حل کېدی.»

د طالبانو سترې محکمې نن یکشنبه د ( لیندۍ ۱۲ مه ) په خپله اېکس پاڼه کې لیکلي چې د زابل شهر سفا ولسوالۍ ګیدرګو کلي یو اوسیدونکي خپل دوه وروڼه د ځمکې د شخړې له امله وژلي وو او د دوسیې له څیړولو وروسته یې پرېکړه وشوه.

د طالبانو د سترې محکمې په وینا دغه پرېکړه د دواړه لورو په مخکې د عالمانو او قومي مشرانو په حضور کې واورل شوه.

په خبرپاڼه کې راغلي د دواړو لورو له قناعت او رضایت وروسته سوله وکړه او قاتل د خپلو وژل شوو وروڼو وارثانو ته پنځه ویست لکه افغانۍ ساز ورکړ.

د طالبانو سترې محکمې په خپله خبرپاڼه کې دا نه ده په ډاکه کړې چې دغه دیت د اسلامي اصولو په چوکاټ کې ورکړل شو که د دیني عالمانو او قومي مشرانو منځګړتوب په نتجه کې د قومي اصولو له مخې دغه پرېکړه شوې ده.

طالبانو دا هم نه ده واضح کړې چې په هغه ځمکه چې شخړه رامنځته شوې وه،ستونزه پای ته ورسېد او که یوازې د قتل موضوع حل شوه.

سرچینې زیاته کړې چې طالبانو د شنبې په ورځ (د لیندۍ ۱۱مه) د فردوسي روغتیايي علومو انسټیټیوټ دروازه د نجونو پرمخ وتړله.

د فردوسي روغتيايي علومو انسټیټیوټ چې يوه علمي او ښوونيزه موسسه ده، په ۱۳۹۷ کال کې د افغانستان د عامې روغتيا وزارت د خصوصي روغتيايي علومو انسټیټیوټونو د قانون او مقرراتو پر بنسټ په هرات ښار کې جوړه شوه او په دې انسټیټیوټ کې نږدې شل نجونې د قابله ګۍ او نرسنګ برخو کې پر زده کړو بوختې وې.

دا په داسې حال کې ده چې د هرات حوزوي روغتون د ښځینه ډاکټرانو له جدي کمښت سره مخ دی.

څه موده مخکې هم طالبانو په هرات ولایت کې د ښځو او نجونو پروړاندې روزنیز مرکزونه بند کړي وو.