د بښنې نړیوال سازمان: معترضې ښځې له کوم جرم پرته نیول شوي او شکنجه کیږي

د ندیمې"پتینګړې ککۍ" په نوم د ټولنیزو رسنیو یوې فعاله میرمن چې د خوست ولایت اصلي اوسیدونکې ده تېره ورځ پر خپله اېکس پاڼه نږدې دوه دقیقې ویډیو خپره کړې او لېدل کیږي چې نوموړې د کابل- جلال اباد پر سړک موټر چلوي.

پتینګړه ککۍ د افغانستان د میلیونونو نورو ښځو برعکس په ویډیو کې ډیره خوښه لېدل کیږي او وايي، د کبانو خوړلو لپاره د خپلې کورنۍ له غړو سره د کابل سروبي بند ته ځي.

پتینګړه ککۍ وايي: «زه څومره بختوره یم په خپل وطن کې، په خپلو غرونو کې په خپل موټر کې روانه یمه. کوم د خوشحالۍ احساس چې زه لرم دا دې خدای پاک هر چاته ورکړي. په داسې غرورونو کې مې ډیرې موټرې چلولې دي په هسپانیه، کاناډا او اروپا کې، خو اوس هم دادی زه له خپلې کورنۍ سره د کبانو خوړلو ته روانه یم.»

د ټولنیزو رسنیو دغه فعاله په خپل ویډیویي پیغام له بهر مېشتو افغانانو څخه غوښتنه کوي چې افغانستان ته ورشي.

بل خوا پر ټولینزو رسنیو د پتینګړۍ ککۍ دغه ویډیویي پیغام ته ګڼو افغانانو سخت غبرګونونه ښودلي دي.

د ټولنیزو شبکو فعالان وايي، اغلې ککۍ پر داسې مهال د طالبانو لپاره لابي کوي چې تېرو نږدې دوه نیمو کلونو کې په افغانستان کې د ټولو ښځو حقونه د طالبانو له لوري تر پښو لاندې شوي او په میلیونونه ښځې ښوونځیو، پوهنتونونو او له کور څخه بیرون د کار کولو حق نه لري.

لیکوالې او شاعرې شفیقې خپلواک د پتینګړې ککۍ د دغه ویډیویي پیغام په غبرګون کې پر خپله ایکس پاڼه لیکلي: «تا به یو ځل نن هغو ښوونځیو ته هم سر ورښکاره کړی و چې د شپږم صنف نجونې «فارغې» شوې. د هغو نجونو احوال به دې اخیستی و چې باید سږ له پوهنتون او مکتب فارغېدې، خو اوس یې هېڅ برخلیک نه دی معلوم.»

ندیمه (پتینګړه ککۍ) له تېرو شپږو کلو راهیسې پر ټولنیرو رسنیو فعالیت کوي، نوموړي د یو لوجیسټیکي کمپنۍ مسووله ده.

د سیاسي چارو کارپوه عصمت قانع د نوموړې د ویډیویي پیغام په اړه پر خپله ایکس پاڼه لیکلي: «د شپږم ټولګي معصومه او صغيره نجلۍ د پلار او ورور تر څنګ دتنګو کوڅو له لارې ښوونځي ته نه پريږدي او وايي موږ اسلاميت او افغانيت عملي کوو خو د فلمي تبليغ لپاره له لندن او کاناډا څخه ډريورانې راولي او د ښځو د ازادۍ په اړه تبلیغ پې کوي.»

ندیمه (پتینګړه ککۍ) په یوه بله ویډیو کې چې پر ټولنیزو رسنیو لاس پر لاس کیږي وايي، درې کاله وړاندې له کاناډا څخه افغانستان ته تللې او پر خپلو ټولینزو پاڼو خلک هڅوي چې افغانستان ورشي.

دغه ټولینزه فعاله د ۲۰۲۲ کال په مارچ میاشت کې پر ټولینزو رسنیو د فعالیت له امله طالبانو بندي کړې وه.

تر دې څو میاشتې وړاندې ډیوه پتنګ چې د برېتانیې طابعت هم لري افغانستان ته په راتګ سره پر ټولینزو رسنیو ورته ویډیوګانې خپرولې چې د خلکو له سخت غبرګون سره مخ شوه.

د راپور له مخې، دغه کان چې د پلخمري ښار په ۲۱ کیلومترۍ کې پروت دی، د مسوولانو له خوا يې هڅې روانې دي چې د اېستلو برخه یې نوره هم معیاري کړي.

د یاد کان د معیاري کېدو خبره په داسې حال کې کیږي چې، تر دې وړاندې د کرکر د ډبرو سکرو یو شمیر کارکونکو شکایت درلود چې د ډبرو سکرو ډېرى کانونه معياري نه دي او دوی له لوګي، ګازنيونې، د اکسيجن له کمښت او نورو ستونزو سره مخ کېږي.

په دغه کان کې اوسمهال سلګونه کسان په کار بوخت دي.

د کرکر د ډبرو سکرو کان چې د هېواد په کچه دويم لوی کان دی ډیری برخه یې هر کال پاکستان ته صادریږي او په ډیره کمه بیه پلورل کیږي.

دا په داسې حال کې ده چې تېرکال پاکستاني چارواکو ویلي و، د افغانستان د ډبرو سکاره په هماغه کیفیت دي، چې دوی له سوېلي افریقا د میلیارډونو ډالرو په لګښت واردول.

د دغو پاکستاني چارواکو په خبره، په ارزانه بیه د افغانستان د ډبرو سکرو په پیرلو سره به پاکستان دوه میلیارډه ډالر سپما وکړي.

د معلومات له مخې، د کرکر د ډبرو سکرو کان په ۱۳۱۶ لمریز کال کې د یو شپون لخوا کشف شوی و.

مېرمن بلوچ د طالبانو کورنیو چارو وزیر د "پاکستاني پاسپورټ" د لغوه کېدو په اړه د راپورونو له رد یا تائید ډډه وکړه.

تر دې وړاندې دوو مشهورو پاکستاني خبریالانو اعزاز سعید او عمر چیمه د چهارشنبې په ورځ (لیندۍ ۱۵مه) هغه راز را برسېره کړ چې د پاکستان حکومت په دې وروستیو کې له حقاني سره په همغږۍ د هغه پاکستاني پاسپورت لغوه کړی دی.

د دوی په وینا په لومړي ځل حقاني پاکستانی پاسپورټ په قطر کې د طالبانو او امریکا تر منځ د خبرو پر مهال کارول شوی و.

د پاکستان ډان ورځپاڼې لیکلي، چې افغان اتباعو ته له ۳۰ زرو څخه تر ۴۰ زرو پورې پاکستاني پاسپورټونه ورکړل شوي دي.

د دې ورځپاڼې په باور دغه پاسپورټونه د پاکستان په خیبر پښتونخوا، بلوچستان او سند ایالتونو کې وېشل شوي دي.

د راپورونو له مخې د پاکستان حکومت هغه دوه پاکستاني چارواکي چې ویل کیږي د حقاني د پاسپورت په صادرولو کې یې لاس درلود نیولي دي.

راپورونه دا هم وايي چې پاکستان د افغانانو ټول پاسپورټونه لغوه کړي دي.

د بشري حقونو څار سازمان د چهارشنبې په ورځ یو راپور خپور کړ او ویلي و، چې په افغانستان کې د طالبانو ناوړه تعلیمي تګلارې د نجونو او ښځو ترڅنګ هلکانو ته هم زیان رسوي.

د طالبانو پوهنې وزارت د بشري حقونو څار سازمان دغه راپور ته غبرګون ښودلی او ويلي يې دي، چې په افغانستان کې د قومي، ژبني او مذهبي تعصب پرته يې ښوونیزې اسانتیاوې برابرې کړې دي.

دغه وزارت د پنج شنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغې ډلې د پوهنې وزارت د ښوونځیو د نارینه زده‌کوونکو د زده‌کړو په اړه د ملګرو ملتونو د بشري حقونو څار سازمان له راپور سره موافق نه دي او دا ډول راپورونه په کلکه رودي.

د طالبانو پوهنې وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې لیکل شوي، «د پوهنې وزارت د هیواد په ټولو سیمو کې دیني او عصري علومو ودې او پراختیا په برخو کې پام وړ پرمختګونه کړي دي.»

د طالبانو پوهنې وزارت د خبرپانې په یوه برخه کې ویل شوي، چې تر اوسه پورې یې هیڅ ښځینه ښوونکې له دندې نه ده لرې کړې او د پخوا په څېر امتیاز ورکول کیږي، «یوازي هغه ښوونکې چې د هلکانو په ښوونځيو کې یې درس ورکاوه د نجونو ښوونځیو ته تبدیلې کړې.»

د طالبانو پوهنې وزارت وايي، دمګړۍ د ۲ لکه او ۴۵ زرهښوونکو له جملې ۹۵زره ښځینه ښوونکې د افغانستان په ښوونیزو بنسټونو کې په تدریس بوختې دي.

د بشري حقونو څار سازمان د چهارشنبې په ورځ د افغانستان د ښوونیز نظام په اړه په خپل خپاره شوي راپور کې ویلي و، چې طالبان د هنر، سپورټ، انګلیسي او مدني زده‌کړو په ګډون مضمونونه له نصابه لرې کړي، چې د دوی خبره، «د تعلیمي کیفیت د خرابېدو لامل شوی دی.»

له بل پلوه په افغانستان کې پېښ شوي اقتصادي ناورین ګڼ شمېر هلکان اړ اېستي، چې د زده‌کړو تر څنګ یو شمېر درنو کارونو ته مخه وکړي او ډېر یې هم اړ شوي، چې ښوونځي پرېږدی او نورو کارونو ته مخه وکړي.

دغې ادارې زیاته کړې چې، د افغانستان نیمايي وګړي بیړنیو بشري مرستو ته جدي اړتیا لري.

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته د ښځو د کاربندیز ترڅنګ ډیر شمېر ادارې یا بندې شوې او یا یې هم خپل کارونه راکم کړي دي، چې دغو موضوعګانو هم د افغانانو پر اقتصادي وضعیت منفي اغیزې کړې دي.

په هرات کې یوې پخوانۍ خبریالې له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې د نوم نه ښودلو په شرط ویلي چې، په تېرو دوو کلونو کې یې ډیرو ځایونو ته د کار د ترلاسه کولو په موخه اقدام کړی خو تر اوسه پورې هم وزګاره ده او د ژوند د نورو چارو د پر مخ بیولو ترڅنګ یې ان د دوو ماشومانو پالل هم ورته ستونزمن شوي دي.

د نوموړې په خبره، پر هغې رسنۍ یې چې د جمهوریت پر مهال یې پکې دنده ترسره کوله، د دوو میاشتو تنخواه پاتې ده او ترا وسه پورې دغې رسنۍ د ناسم اقتصادي وضعیت له امله ورته تنخواه نه ده ورکړې.

د یادې مېرمنې په شان زرګونه نورې کورنۍ هم شته چې د ناسم اقتصادي وضعیت له امله اړ شوي په خپلو ماشومانو کار وکړي.

د سره صلیب نړیوالې کمېټې د افغانستان څانګې په خپل راپور کې د ماشومانو ساتنې ادارې یا 'سیف دې چلډرن' هغه راپور ته هم اشاره وکړه چې پکې ویل شوي و، ډیری کورنۍ د خپلو عوایدو د کمېدو له امله مجبوره شوي په خپلو ماشومانو کارونه وکړي.

د ماشومانو د ساتنې ادارې ویلي چې د اټکل له مخې شاوخوا یو میلیون ماشومان په کارونو بوخت دي.

دا په داسې حال کې ده چې د ژمي په را رسیدو سره په افغانستان کې د بشري ناورین د رامنځته کیدو خبرداری هم ورکړل شوی دی.

د یادولو ده چې، مرستندویه نړیوالې ادارې وایي د دوی بودجه ټولو اړمنو کسانو ته د مرستو رسولو لپاره کمه ده او د ملګرو ملتونو په وینا، په افغانستان کې ۲۹ میلیونه او دوه لکه کسان بشري مرستو ته اړتیا لري.