د ملګرو ملتونو راپور ورکوونکي په افغانستان کې د جنګي جرمونو د ځوابولو پر اړتیا ټینګار وکړ

په افغانستان کې د روسانو له شتون او له پخواني حکومت سره د طالبانو د جګړې له وخته د پاتې شوو ځمکنیو ماینونو چاودنې ګڼ شمېر افغانان په ځانګړې توګه ماشومان وژلي دي.

د ماینونو ښخول په تېرو شلو کلونو کې د طالبانو د جګړې یو له مهمو تاکتیکونو څخه وو.

د طالبانو د پېښو پر وړاندې د مبارزې وزیر، محمد عباس اخوند، د ماین پاکۍ له نړیوالې موسسې هلوټرست څخه وغوښتل کابل ولایت د خپلو خدماتو په لومړیتوب کې ونیسي.

هغه د هلوټرسټ موسسې له مشر جیمز میشاییل کاونس سره په لیدنه کې د کابل ولایت ماین پاکي «بیړنۍ اړتیا» ګڼلې وه.

د طالبانو د پېښو پر وړاندې د مبارزې وزارت د انسجام مشر نورالدین رستمخېل وايي،

یوازې په کابل کې ۳۶ سیمې په نښه شوې چې په ماینونو او نا چاودو مهماتو ککړې دي.

د پاکستان دولتي رادیو د راپور له مخې، نوموړي د جمعې په ورځ په اسلام اباد کې خبري غونډې ته د وینا پر مهال زياته کړه، هغه افغانان چې پاکستان کې په قانوني توګه ژوند کوي او یا هم د کډوالۍ اسناد لري په سیاسي فعالیتونو کې برخه نه شي اخیستلی.

د کورنیو چارو سرپرست وزیر ټینګار وکړ چې یوازی د پاکستان اتباع په سیاست کې برخه اخیستلې شي.

ديوې پوښتنې په ځواب کې دکورنيو چارو وزير وويل د کډوالو د ستنیدولو پلان په کوم هېواد کې مشخص نه دی.

هغه وویل چې د افغانانو په ګډون بې اسناده بهرنیان اېستل کیږي. هغه وویل هر هغه څوک چې پاسپورت او ویزه لري پاکستان ته دې پخیر راشي.

له پاکستانه د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ د تېر اکتوبر په لومړیو کې پیل شوې او د دغه هیواد چارواکي وایي د راتلونکي کال تر لومړۍ میاشتې به څه باندې یو میلیون افغان کډوال له پاکستانه وباسي.

دغه ویډیو د زینب علیزۍ په نوم د یوې زدکوونکې له خوا د افغانې نجلۍ غږ او د ناامیدۍ احساس په نوم ثبت او خپره شوې چې د شپږم ټولګي وروستۍ ازمونیه یې ورکړې او تر دې وروسته د نجونو پر تعلیم د طالبانو د بندیز له امله ښوونځي ته نشي تللی.‌

زینب وايي پلان یې درلود چې د لیسانس، ماسترۍ او دوکتورا تر کچې زدکړې وکړي او بیا د افغانستان د معارف وزیره شي.

هغه وايي: “ما غوښتل چې د افغانستان په ګوټ ګوټ کې هغو افغان خویندو او وروڼو ته چې له تحصیل څخه محروم دي، کتاب او کتابچه ور ورسوم او د زدکړو زمینه ورته برابره کړم.”

زینب زیاتوي: “خو په خواشینۍ سره زه خپله له زدکړو محرومه شوم.”

نوموړې له افغان او د نړۍ له نورو ” خیرخواه“ مشرانو غواړي چې د افغان نجونو د مکتبونو د خلاصولو لپاره لا ډیرې هڅې وکړي.

زینب وايي، د شپږم ټولګي وروستۍ ازموینې ورکولو وروسته یې د ښوونځي له استادانو او ټولګیوالو سره په خورا ناامیدۍ او ژړا مخه ښه کړې.

دغه ویډیو په خواله رسنیو کې د ځینو افغانانو غبرګونونه راپارولي دي.

د صهیب صاحبدل په نوم د اکس خواله رسنۍ یو کارن د دغې ویډیو په غبرګون کې لیکلي: ”بغیر له اوښکو تویولو ستا لپاره بل هیڅ کار نشم کولای.”

د سحر شریفی په نوم یوې بلې کارنې لیکلي چې دغې ویډیو یې زړه ورمات کړی. هغې ویلي چې د نجونو د تعلیم مخنیوی به د افغانستان راتلونکې سخته زیانمنه کړي.‌

نیلوفر ایوبي، د خواله رسنیو یوې بلې کارونکې لیکي چې د افغان نجونې د تعلیم کولو په برخه کې تل له بې شمیره خنډونو سره مخامخ شوې، خو هیڅکله یې د تعلیم سره د دوی لیوالتیا نه ده کمه کړې.

ذهیر بارکزی بیا لیکي چې، افغان نجونی له نړیوالې ټولنې مرسته غواړي،‌ ځکه چې دوی له طالبانو مرسته نشي غوښتلی. هغه لیکلي چې هیله لري چې د بشري حقونو فعالان د افغان نجونو غږ نړیوالو ته ورسوي.

له تیرو ۸۰۷ ورځو یا څه باندې دوو کلونو راهیسې طالبانو له شپږم ټولګي وروسته د نجونو پر تعلیم بندیز لګولی دی او هغوی ته د پوهنتونو د تګ او په نړیوالو ادارو کې د کار اجازه نه ورکول کیږي.‌

طالبانو په پیل کې دغه بندیز موقتي ښودلی وو، خو د نړیوالو،‌ کورنیو مشرانو او ځینو طالب چارواکو له انتقادونو سره سره، لا هم دا بندیز شته.

د نجونو او ښځو پر زدکړو او کار د بندیز له امله له افغانستان سره ډیرې نړیوالې مرستې هم محدودې شوې دي، خو د طالبانو په درېځ کې کوم بدلو ندی راغلی

د ایرنا د راپور له مخې، هغه زياته کړه: دغه افغان کډوال د دوغارون، چې له اسلام کلا سره پر پوله پروت دی، سرحدي دروازو له لارې اېستل شوي او طالبانو ته سپارل شوي دي.

مجید شجاع ټینګار وکړ: هغه افغان کډوال چې په غیر قانوني توګه ایران ته د ننوتو اراده ولري او یا له اجازې پرته په هېواد حضور لري، نیول کیږي او له هېواده به شړل کیږي.

هغه ټینګار وکړ: هغه افغانان چې ایران ته د تلو اراده لري باید له رسمي او قانوني لارې داخل شي.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې په روان میلادي کال کې له ایران څخه ۳۱۰ زره افغان کډوال هېواد ته په تدریجي ډول ستانه شوي دي.

د طالبانو اړوند المرصاد وېپ پاڼې نن جمعې ورځ په راپور کې لیکلي چې په دغو عملیاتو کې یې له وژل شوي داعش وسلوال څخه یوه تومانچه او کلاشنګوف ترلاسه کړي دي.

په دغه راپور کې راغلي چې طالبانو دا عملیات د هغه داعش ګروپ پرضد کړي، چې تېره اونۍ یې د هرات ښار په جبرييل ښارګوټي کې شپږ اهل تشیع اووژل او درې یې ټپیان کړل.

راپور زیاتوي دغو نیول شويو داعش وسلوالو له دې وړاندې هم پر یو شمیر اهل تشیع افغانانو په بریدونو کې لاس درلود.

د هرات ښار د جبریل ښارګوټي ځینې اوسېدونکو څه موده وړاندې په یوه غونډه کې د طالبانو والي ته وویل، یا دې د خلکو امنیت ونیسي او یا دې وسلې ورکړي، چې خپل امنیت ونیسي.

په دغه غونډه کې د جبريل ښارګوټي اوسېدونکو په هرات کې د شيعه ديني عالمانو د پرلپسې وژنو د عاملينو د نيولو او مجازاتولو غوښتنه هم وکړه.

المرصاد وېبپاڼې د طالبانو د سرچينو له قوله لیکلي چې نيول شويو داعشیان په يوه ګاونډي هيواد کې د داعش د يوې شبکې له لوري رهبري کېدل.

که څه هم د طالبانو سرچینو د ګاونډي هیواد نوم نه دی په ډاګه کړی خو له دې وړاندې المرصاد د تحریک طالبان پاکستان پخواني ویاند احسان الله احسان له قوله یې ویلي و، چې د داعش ـ خراسان مشران د پاکستان نظامیانو په مېلمستونونو کې ساتل کیږي.

د طالبانو سرچینې ویلي چې له نیولو شوو داعش وسلوالو څخه د دې ډلې یوه ځانګړې فني او مسلکي ټیم څېړنې پیل کړې دي او تمه ده چې نور انکشافات هم رامنځته شي.

طالبانو تر اوسه دنیول شوو داعش وسلوالو هویت نه دی څرګند کړی او نه یې هم دا په ډاګه چې څو تنه نیول شوي دي.

المرصاد وېبپاڼه په کابل کې د طالبانو واک ته رسېدو سره فعاله شوې ده او د داعش اړوند ټول خبرونه په دغه وېبپاڼه کې نشریږي.

طالبان په دې کار سره غواړي چې د دوی تر کنټرول لاندې په نورو داخلي رسنیو کې د داعش اړوند راپورونه نشر نه شي ترڅو عامه فکرونو باندې منفي تاثیر ونه کړي او دغه ډله همېشه کوښښ کوي، چې خلکو ته وايي په افغانستان کې داعش وسلوال فزیکي حضور نه لري.