د حماس مشر: په غزه کې له دې حماس پرته د هر ډول ادارې جوړول یو خیال دی

خو اوس نوموړې خپل سکوت ځکه ماته کړی، چې وایي د خاوند روغتیایي وضعیت یې مخ په خرابېدو دی.

انا د امریکا سي بي ایس تلویزیوني شبکې سره په خبرو کې ویلي،‌ چې اوس امریکا په منظم ډول له طالبانو سره خبرې کوي؛ نو ځکه هغه له ولسمشر بایډن غواړي چې د هغه د خاوند خوشې کېدل خپل لومړیتوب وټاکي.‌

د ریان مېرمن،‌ دوه لورګانی او یو زوی د هغه د نیولو کېدو له امله سخت خواشیني دي.

انا کوربیټ وايي: “طالبان مې خاوند په یوه ډېره وړه کوټه کې ساتي او په ټوله میاشت کې یوازې شل دقیقې د لمر وړانګې لیدلی شي.”

۴۸ کلن ریان کوربیټ د ۲۰۲۲ کال د اګست په میاشت کې د امریکايي پوځیانو له وتلو یو کال وروسته د طالبانو له خوا نیول شوی و.

په داسې حال کې چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت امریکايي وګړو څخه غوښتي، چې د طالبانو د امنیتي ګواښونو له امله افغانستان ته ولاړ نه شي؛ خو د هغه د میرمنې په وینا؛ ریان یو تجارتي ویزه دلوده او له ۲۰۱۰ کال راهیسې یې په دغه هېواد کې ژوند کاوه، هغه نه غوښتل چې د خپلې هوساینې لپاره خپل همکاران پرېږدي او امریکا ته راشي، هغه د افغانستان او د خپلو همکارانو لپاره بېرته افغانستان ته ستون شو.

ریان غوښتل چې خپله کمپني په افغانستان کې بېرته فعاله کړي؛ نو ځکه د طالبانو له واکمن کېدو یو کال وروسته بېرته دغه هېواد ته ستون شو.

طالبانو هغه ته په ۱۶ میاشتو کې یوازې ۱۶ دقیقو لپاره اجازه ورکړې، چې له خپلې کورنۍ سره خبرې وکړي. د هغه مېرمن وايي؛ کله چې ریان سره خبرې کوي، هغه یوازې نه وي او طالبان یې ملګرتیا کوي، نو ځکه هغې ته نه معلومیږي چې واقعا د ریان وضعیت څه ډول دی.

هغې زیاته کړه:‌ “په وروستي ځل د خبرو پر مهال کله چې ریان د خپل روغتیایی وضعیت په اړه خبرې پیل کړي،‌ تیلیفون قطع شو.”

انا وايي؛ کور ته د یو امریکايي وګړي بېرته راستنول باید د امریکا د حکومت لومړیتوب وي.‌

روسیې د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی؛ خو دا یو له هغو لومړنیو هېوادونو دی، چې واک ته له رسېدو وروسته یې له دغې ډلې سره سوداګریز تړونونه لاسلیک کړل.

تېر کال دغې ډلې له روسیې سره د پټرول، ډیزل، ګازو او غنمو د رسولو تړون وروسته له هغه لاسلیک کړ، چې مسکو د طالبانو حکومت ته د توکو په اوسط نړۍوال نرخ کې د تخفیف وړاندیز وکړ.

دا تړون په ۲۰۲۱ کال کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د دې ډلې لومړنۍ پېژندل شوی لوی اقتصادي تړون دی.

رویټرز د صنعت د معلوماتو پر بنسټ راپور ورکړی، چې د جنورۍ څخه تر نومبر میاشتو پورې افغانستان ته د ریل له لارې د روسیې د مایع طبیعي ګازو صادرات له ۱۷۶ زرو ټنو څخه زیات شوي، چې دا د ۲۰۲۲ کال د همدې مودې په پرتله دوه برابره زیات دي.

په همدې حال کې منځنۍ اسیا ته د روسیې د مایع ګازو صادرات د روان کال په لومړیو ۱۱ میاشتو کې دوه برابره شوي او ۳۹۰ زره ۱۰۰ټنو ته رسېدلي دي.

مایع ګاز په عمده توګه د موټرو، تودوخې او نورو پیټرو کیمیکلونو د تولید لپاره کارول کیږي.

د تیلو برعکس د روسیې د ګاز صادرات د لویدیځ بندیزونو له خوا په نښه شوي نه دي؛ خو روسیې له اروپا څخه منځنۍ اسیا ته د ګازو صادرات متمرکز کړي دي.

د پاکستان سرپرست لومړي وزیر انوارالحق کاکړ د چهارشنبې په ورځی ژمنه وکړه، چې اسلام اباد به ترهګرو ته تسلیم نه شي. هغه دغه څرګندونې د خېبر پښتونخوا په ډېره اسماعیل خان کې د لسګونو پوځیانو له وژل کېدو یوه ورځ وروسته کړي دي.‌

هغه زیاته کړه:‌ "موږ به ترهګرو ته تسلیم نه شو. موږ د ترهګرۍ پر وړاندې پخوا هم جګړه کړې او ګټلې مو ده او د دې جګړې ګټلو ته به دوام ورکوو."

په ډېره اسماعیل خان کې د سې شنبې په ورځ په یو برید کې لږ تر لږه ۲۸ عسکر او درې پولیس وژل شوي او ګڼ نور ژوبل شوي دي.

د تحریک جهاد پاکستان په نوم یوې ډلې، چې د پاکستاني طالبانو تحریک پورې تړلې ده، د دې برید مسوولیت پر غاړه اخیستی.

دغه برید په وروستیو کلونو تر ټولو خونړی برید بلل شوی دی.‌

کاکړ پاکستاني جنګیالیو ته په خطاب کې وویل: "تاسو دا جګړه بایللې ده. تاسو هغې جګړې ته دوام ورکوئ چې بایللې مو ده؛ خو مونږ هغه جګړه کې جنګیږو چې ګټلې مو ده.‌"

هغه زیاته کړه:‌ "زه تاسو ته یو پیغام لرم؛ په خپلو بچیانو رحم وکړئ او تسلیم شئ ځکه چې تاسو دا جګړه نه شئ ګټلی. هغه کسان چې تسلیمیږي د قانون له مخې به ورته ځینې امتیازات ورکول کیږي."

دوه کاله وړاندې په کابل کې د طالبانو تر واکمنېدو وروسته په پاکستان کې حکومتي ځواکونو په بریدونو کې زیاتوالی لیدل کیږي.

اسلام اباد پر افغانستان تور لګوي چې هلته مېشت وسله وال په پاکستان کې پر امنیتي ځواکونو او ملکي وګړو بریدونه کوي؛ خو پر کابل حاکمو طالبانو دا تورونه رد کړي دي.

د اسراییل هوايي او ځمکنۍ جګړې په زرګونو فلسطینیان وژلي او د غزې نېږدې ۸۵ سلنه وګړي یې له خپلو کورونو وتلو ته اړ کړي دي او دغې چارې د نړۍوالو غوسه یې راپارولې ده.

امریکا په وار-وار پر اسراییل غږ کړی، چې د ملکي خلکو د ژغورنې لپاره لا زیات پام وکړي؛ خو خپله یې د اوربند لپاره د نړۍوالو غوښتنو مخه نیولې او اسراییل سره یې د پام وړ پوځي مرستو ته دوام ورکړی دی.‌

پر اسراییل د اکتوبر د اوومې د برید په غبرګون کې اسراییل پوځیانو شاوخوا شپږ اونۍ مخکې د غزې شمالي سیمې اشغال کړې؛ خو د دغه مودې په تېرېدو سره دوی لا هم له فلسطیني جنګیالیو سره په سختو نښتو کې ښکیل دي.‌

د چهارشنبې په ورځ او شپه د غزې په بیلابیلو سیمو کې نښتو دوام درلوده،‌ دغه نښتې په شجایه سیمه کې ډېرې سختې وې، چېرې چې په ۲۰۱۴ کال کې هم د اسراییل او حماس ترمنځ سختې جګړې شوې وې.

مصطفی ابو طه یو فلسطیني چې په سیمه کې اوسي د ټیلیفون له لارې اسوشییتید پریس خبري اژانس ته ویلي:‌"دا ډارونکی وضعیت دی. موږ خوب نه شو کولی، وضعیت مخ په خرابېدو دی او موږ د تګ لپاره خوندي ځای نه لرو."

د اسراییل پوځ ویلي، هغو څلورو پوځیانو سره یې اړیکه پرې شوې، چې سې شنبې په ورځ یې په شجیه کې د ودانیو تالاشي کوله او وروسته له هغه چې نورو عسکرو غوښتل دغه سرتېري پېدا کړي،‌ پر هغوی د فلسطیني جنګیالیو له خوا د درنو او سپکو وسلو بریدونه شوي دي.‌

په نهو وژل شویو کسانو کې ۴۴ کلن ډګروال اِتزاک بن باسات تر ټولو جګپوړی افسر دی، چې د ځمکنیو عملیاتو له پیل راهیسې تر اوسه وژل شوی دی.‌

دوی له افغانستان سره د بشري مرستو، د افغان کډوالو او ښځو پر وضعیت خبرې وکړې.

د افغانستان لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ځانګړي استازي د چهارشنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۲مه) په اېکس ټولنیزه پاڼه کې د دې کتنې خبر ورکړ او زیاته یې کړه، چې په دې کتنه کې دواړو لوریو د بشري او اقتصادي ستونزو، د افغان کډوالو د ملاتړ او د بشري حقونو په ځانګړي ډول د افغان ښځو او نجونو د وضعیت په اړه خبرې وکړې.

ټام وېسټ د اسلامي پراختیایي بانک څخه د خوراکي خوندیتوب، پاکو اوبو ته د لاسرسي او نورو بېړنیو بشري اړتیاو د ملاتړ له امله هم مننه وکړه.

د اسلامي همکاریو د خبر له مخې؛ دغه کتنه د سه شنبې په ورځ (د لیندۍ ۲۱مه) ترسره شوه.

تر دې مخکې هم د اسلامي همکاریو سازمان له یو شمېر طالب چارواکو سره کتلي او په افغانستان کې یې د نجونو پر زده کړو د بندیز په اړه پر دغې ډلې نیوکې کړې دي.