پاکستان د افغانستان او غزې په اړه د ۲۰ هېوادونو د سفیرانو په حضور کې غونډه کوي

د فلسطین په اړه د تهران په نړیواله غونډه کې، چې د یکشنبې په ورځ د جدي په دوهمه د ایران په پلازمېنه کې جوړه شوې وه، د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر هم حضور درلود، خو د نورو هېوادونو د استازو په څېر د هغه پر میز هېڅ بیرغ نه و.

خو د افغانستان ملي ټلویزیون چې د طالبانو تر کنټرول لاندې دی، د یکشنبې په ورځ د جدي په درېیمه په خپل یوټیوب چینل کې یو عکس خپور کړ چې په کې د طالبانو سپین بیرغ د ښاغلي متقي پر میز ایښودل شوی و.

امیر خان متقي چې د فلسطین د ملاتړ په کنفرانس کې د ګډون لپاره تهران ته تللی، په تېرو څو ورځو کې یې له ایراني چارواکو سره کتلي، خو په دغو غونډو کې په هېڅ یوه کې هم د طالبانو بیرغ نه و لیدل شوی.

د ایران اسلامي جمهوریت په افغانستان کې د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني. خو له دې ډلې سره يې نږدې سياسي او اقتصادي اړيکې ټينګې کړې دي.

ایران له طالبانو وغوښتل چې په افغانستان کې یو ټول شموله حکومت جوړ کړي او د ښځو پر وړاندې پراخ بندیزونه ختم کړي.

خو طالبانو ویلي چې د ټول شموله حکومت جوړول او د ښځو حقونه د افغانستان داخلي مسله ده او نور هېوادونه باید په کې لاسوهنه ونه کړي.

د طالبانو د عامې روغتيا وزارت وياند شرافت زمان امرخېل وايي، چې د پوليو ضد واکسين د کمپاين لويه برخه به د افغانستان د خيتځ ولايتونو په ۴۲ ولسواليو کې تر سره شي.

د نوموړي په خبره، چې سږ کال په افغانستان کې د پوليو شپږ مثبتي پېښې ثبت شوي، چې ټولې په ختيځ ولايتونو کې وې.

امرخېل وايي، چې د پوليو ضد واکسين ورکولو کمپاين به د ۴ ورځو لپاره د افغانستان په ۲۰ ولايتونو کې عملي شي.

د نوموړي په خبره، چې د دې کمپاين پر مهال به ۸.۸ ميليونه د پنځو کالو کم ماشومان واکسين کړل شي.

د طالبانو د عامي روغتيا وزارت ادعا کوي، چې د مخکني حکومت پر مهال شاوخوا ۴ ميليونه ماشومان د پوليو ضد واکسين څخه بې برخې وو.

د طالبانو د دغه وزارت د معلوماتو له مخي؛ په ۲۰۲۲ کال کې په ټول هېواد کې د پوليو ۲ مثبتي پېښي او په ۲۰۲۳ کال کې د پوليو ۶ مثبتي پېښي د افغانستان په ختيځو ولايتونو کې ثبت شوي دي.

دوی د پوليو د پېښو د زياتېدو لوی لامل په لویه کچه افغانستان ته د کډوالو ستنېدل بللي دي.

د روغتيا نړۍوال سازمان هم اندېښنه ښودلې وه، چې له پاکستانه د افغان کډوالو ايستل او په لویه کچه د نفوسو تګ راتګ په افغانستان کې د پوليو د خپرېدو خطر زياتوي.

افغانستان او پاکستان په نړۍ کې هغه دوه هېوادونه دي، چې تر اوسه د پوليو په منځه وړلو نه دي توانېدلي.

د دغه څېړنیز مرکز له خوا د خپرو شویو معلوماتو له مخې، پاکستان له ۲۰۱۴ کال وروسته په ۲۰۲۳ کال کې د تر ټولو زیات ځانمرګو بریدونو شاهد و.

د ۲۰۲۳ کال په اوږدو کې د افغانستان ګاونډي خیبر پښتونخوا ایالت د ۲۳ ځانمرګو بریدونو شاهد و. په دغو بریدونو کې لږ تر لږه ۲۵۴ کسان وژل شوي او ۵۱۲ کسان ټپیان شوي دي.

له خیبر پښتونخوا وروسته بلوچستان، سند او قبایلو هغه سیمې دي چې سږ کال پکې خونړي بریدونه زیات شوي دي.

د دغه څیړنیز سازمان له خوا خپاره شوي معلومات ښيي چې د پاکستان امنیتي ځواکونه د بریدونو اصلي هدف وو. په داسې حال کې چې د دغه هېواد امنیتي ځواکونه د ۲۰۲۳ کال په بریدونو کې د وژل شویو ۴۸ سلنه او د ټپیانو ۵۸ سلنه جوړوي.

تر امنیتي ځواکونو وروسته د بریدونو اصلي قربانیان ملکي وګړي دي.

د پاکستان د سولې د مطالعاتو د انسټیټیوټ له خوا خپاره شوي معلومات ښيي چې ۹ کاله وړاندې په ۲۰۱۴ کال کې په دغه هېواد کې لږ تر لږه ۳۰ ځانمرګي بریدونه شوي وو.

۲۰۱۹ د پاکستان د اتباعو لپاره یو خوندي کال و. ځکه دا هېواد سږ کال یوازې د درېیو ځانمرګو بریدونو شاهد و.

په همدې حال کې، پاکستان په ۲۰۲۳ کې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ راهیسې په کلونو کې په ترهګریزو فعالیتونو کې د پام وړ زیاتوالی لیدلی دی.

په ۲۰۲۲ کال کې په پاکستان کې ۱۵ ځانمرګي بریدونه ثبت شوي دي. دا بریدونه په ۲۰۲۳ کال کې ۲۹ بریدونو ته رسیدلي دي.

تحریک طالبان پاکستان په پاکستان کې د ناامنیو د زیاتیدو یو اصلي عامل بلل کیږي.

د جاپان سوسکاوا سولې بنسټ مشر اتسوشي سونامي، د يونما پخوانی مشر تداميچي یاماموتو او ددې بنسټ ځنيو نورو غړو په کابل کې د طالبانو د کورنيو چارو له وزير سره کتلي.

د طالبانو د کورنيو چارو وزير په دې ناسته کې ټينګار کړی، چې بهرني بنسټونه دې د افغانستان د وضعیت په اړه رښتني تحلیلونه وکړي او يو مثبت تصوير دې وړاندې کړي.

نوموړي وويل، چې د بهرنيانو بنديزونه بشري اړتياوو ته زیان رسوي.

« د بهرنيانو بنديزونه د بشري اړتياوو د تراژيدۍ لامل ګرځي، د افغانانو اساسي اړتياوي بايد له سیاسي مسایلو څخه بېل وارزول شي.»

حقاني په دې ناسته کې ويلي، « اوږدمهاله سیاسي مسایل د خبرو، تفاهم او دوه اړخیزو اړیکو له لارې د حل وړ دي»

د طالبانو دغه لوړ پوړي چارواکي په ننګرهار کې د وژل شوي چاپاني ناکامورا خدمتونو ته په اشارې د جاپان له خواخوږۍ مننه وکړه.

د جاپان د سولې ددې بنسټ مشر د خپلو خبرو په يوه برخه کې زياته کړه، چې د افغانستان د ستونزو حل د خبرو او ناستو له لارې تر سره کېدای شي.

افغانستان دا مهال د نړۍ له بېلا بيلو بنديزونو سره مخ دی او د بشري حقونو د نقص په برخه کې د طالبانو يو شمېر چارواکې د نړۍ په تور ليست کې هم شامل شوي.

خو د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم په کډون يو شمېر طالب مشرانو بيا په خپلو خبرو کې ويلي، چې د تورليست او د نړۍ د بنديزونو پروا نه کوي.

د ښځو د حقونو فعالې او د "عدالت او ازادۍ لپاره د ښځو د غورځنګ" مشرې شمایل توانا ناصري په اېکس پاڼه کې د مېرمن ازادې د خوشې کېدو خبر تایید کړی او لیکلي یې دي چې نوموړې د طالبانو په بند کې له شکنجې وروسته بالاخره نن خوشې شوه.

د ښځو د حقونو بلې فعالې تمنا زریاب پریاني هم په خپله اېکس کې د پریسا په خوشې کیدو خوښي څرګنده کړه او هیله یې وښوده چې نور بندیان هم د طالبانو له بند خوشي شي.

سره له دې چې تر دې وړاندې د ژولیا پارسي او ندا پرواني په ګډون یو شمیر نورې معترضې ښځې چې له میاشتو راهیسې د طالبانو په بند کې وې، د دغې ډلې له خوا خوشې شوې دي، خو منیژه صدیقي تراوسه هم د طالبانو په بند کې ده.

د طالبانو له خوا پر ښځو او نجونو د بندیزونو له لګولو وروسته یو شمېر ښځو د طالبانو د فرمانونو پر ضد لاریونونه وکړل، خو دغه لاریونونه او اعتراضونه د طالبانو له خوا وځپل شو.