د ملګرو ملتونو امنیت شورا د افغانستان په اړه نوی پریکړه لیک تصویب کړ

د ازبکستان ترینډ خبري اژانس لیکي چې دغه هوکړه په تاشکند کې د ازبکستان د ترانسپورت وزیر الهام محکوموف او د طالبانو د ترانسپورت او ملکي هوايي چلند د سرپرست وزیر حمیدالله اخندزاده ترمنځ له خبرو وروسته لاسلیک شوې ده.

د ازبکستان د ترانسپورت وزارت په وینا، دواړه لوري به د ۲۰۲۴ کال له پیله د حق العبور ثابتې تعرفې د دواړو هیوادونو د باروړونکو موټرو لپاره وټاکي.‌

دې ازبک رسنۍ دا نه دي ویلي چې دا لیدنه او تړون کله شوی دی. طالبانو هم په دې هکله څه نه دي ویلي.

تر دې وړاندې د افغانستان، ازبکستان او پاکستاني چارواکو د ترمیز- مزار شریف – کابل – پیښور ریل پټلۍ د جوړولو لپاره د کاري پلان په جوړولو موافقه کړې وه.

د پروژې د برخوالو د محاسبې له مخې، په دغه ریل پټلۍ به نږدې ۵ میلیارده ډالرو لګښت راځي چې د میلیونو ټنو توکو د ترانسپورت ظرفیت به لري او د اروپا او روسیې په ګډون ازبکستان، افغانستان او پاکستان به سره ونښلوي.

د روسیې له خوا د ترهګرو ډلو له لیست د طالبانو د نوم نه ایستل د دې ډلې د حکومت د راتلونکې لپاره یو برخلیک ټاکونکی ګام دی.

ځکه مسکو د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې دایمي غړیتوب سره د طالبانو په اړه د ملګرو ملتونو پر پرېکړو اغېز کولی شي.

په دې وروستيو کې د قزاقستان د بهرنيو چارو وزارت وياند اعلان وکړ، چې دوی به د افغان طالبانو نوم د منع شويو سازمانونو له ليست څخه لرې کړي.

ايبک اسمادیاروف وویل، استانه پرېکړه کړې، چې د «ملګرو ملتونو د کړنلارې له مخي» د تازه منع شويو سازمانو له لیست څخه د طالبانو نوم لري کړي.

د قزاقستان کازینفارم خبري اژانس ددې هېواد د بهرنيو چارو وزارت د ویاند له قوله ليکلي دي، « موږ په منظم ډول په قزاقستان کې د منع شويو ترهګريزو ډلو ليست تازه کوو او ددې پروسې د يوې برخې په توګه د ملګرو ملتونو د کړنلارې له مخې له دې لیست څخه به د طالبانو نوم لرې شي.»

په ورته وخت کې ایبک اسمادیاروف ټينګار وکړ، چې د قزاقستان او طالبانو ترمنځ ډیپلوماتیکي اړيکې د ملګرو ملتونو د امنيت شورا د پرېکړو، پرېکړه لیک او د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلي پورې تړلې دي او دغه هېواد به يې په ټينګه مراعتوي.

په افغانستان کې د روسيې ځانګړي استازي د قزاقستان ددغه اقدام په غبرګون کې وويل، که څه هم دوی د استانه پرېکړې ته درناوی لري، خو مسکو د منع شويو ډلو له لېست څخه د طالبانو د نوم لري کولو تصميم نه لري.

د روسيې د ولسمشر استازي ضمير کابلوف د جمعې په ورځ له ان سي ان راډيو سره په مرکه کې وويل، چې دوی د ترهکرو ډلو له لېست څخه د طالبانو د نوم لري کولو لپاره «خبري نه کوي».

ښاغلي کابلوف وويل، « دا د قزاقستان د حاکميت حق دی، موږ دغه پرېکړه درک کوو او احترام ورته لرو، خو زموږ لپاره د طالبانو دغه ډله څنګه چې مخکې وه هغسې ده اوس مهال په دې ډله کې هيڅ بدلون نه دی راغلی»

د افغانستان په چارو کې د روسيې د ولسمشر استازي ټينګار کړی، چې د روسيې رهبرۍ په دې اړه پرېکړه نه وي کړې، د منع شويو ډلو له نوملړ څخه د طالبانو د ایستلو لپاره به هيڅ ډول اقدام او خبري ونه شي.

د استانې ددې اقدام په تعقيب د روسيې د بهرنيو چارو وزارت وياندې ماريا زاخارووا هيله وښوده، چې د قزاقستان له خوا د ترهګريزو ډلو له لېست څخه د طالبانو ايستل به له دې ډلې سره د خبرو اترو پر پراختيا مثبت اغېزې ولري.

د روسيې ريانووستي دولتي خبري اژانس راپور ورکړی، چې مېرمن زاخارووا وويل، هیله لري، چې دغه پرېکړه به د سېمه ييز امنيت، له ترهګرۍ او د نشه يي توکو سره د مبارزې په برخه کې اغېزې ولري.

د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي په کابل کې د قزاقستان له سفیر سره لیدنه کې د دوی د دې پرېکړې مننه کړې او ویلي دي چې دې سره به د کابل او استانه ترمنځ اړیکو کې خنډونه له منځه لاړ شي.

ډان ورځپاڼې ليکلي، چې دا شکایت د روانې مياشتي په لومړيو کې په اسلام اباد کې د طالبانو د سفارت او د پاکستاني چارواکو ترمنځ په يوه غونده کې وړاندی شوی و.

د دغه راپور له مخېو طالبانو له پاکستاني چارواکو سره په کتنه کې ويلي و، دوه تنه افغان کډوال، چې د استوګنې قانوني اسناد يې هم درلودل د راولپنډۍ د پولیسو په یوه مرکز کښې ځورول شوي او له د پیسو غوښتنه هم ترې شوې ده.

په راپور کې ويل شوي، يو افغان ماشوم، چې د افغان کډوالو ځانګړی کارټ يې هم درلود « د څو کسانو له لوري تر شکنجې وروسته وژل شوی».

د راپورنو له مخې، دغه ماشوم د پنجاب په «لالاموسا» سېمه کې د واده په مراسمو کې د پېسو ټولولو پر مهال وژل شوی دی.

پر همدې مهال طالبانو له پاکساني چارواکو سره په ليدنه کې ویلي، چې دغه پېښه پوليسو په خپل راپور کې په غلطي د «قتل» پر ځای «غيري قصدي وژنه» ثبت کړې او تورنو کسانو ته يې له سزا ورکولو ډډه کړې.

ویل کیږي، چې د راولپنډۍ پولیسو د افغان کډوالو په ځورولو له تورنو افسرانو او چارواکو څېړنې پیل کړې دي.

دا په داسي حال کې ده، چې افغانستان انترنشنل په تېرو مياشتو کې له پاکستان څخه د بې اسنادو افغان کډوالو د ايستلو او د پوليسو د ځورونې ګڼ راپورنه تر لاسه کړي دي.

د بشري حقونو او د کډوالو د ملاتړ یو شمېر بنسټونو هم د پولیسو له خوا د افغان کډوالو د ځورولو راپورونه تایید کړي دي.

په خوست یوې کورنۍ نن له افغانستان انټرنشنل سره هغه اسنادونه شریک کړل، چې یوې غړې یې په یوه دولتي روغتیايي اداره کې دندې ته ازموینه ورکړې وه، له بریالي کېدو وروسته د خوست د استخباراتو ریاست له خوا د مسوولیت نه لرلو استعلام په ردېدو سره دندې ته ونه منل شوه.

هغه مکتوب چې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته رسېدلی ددغې میرمنې په اړه د خوست استخباراتو یوازې دا لنډ متن لیکلی « مذکوره زنانه زمونږ سره مسولیت لري»

دغه کورنۍ وايي « زمونږ هیڅ ګناه نشته یوازې د کورنۍ ځینو غړو په تېر جمهوریت کې دندې کړې وې، د هغه له امله د طالبانو استخباراتو زموږ خور ته اجازه ورنه کړه چې دنده ترلاسه کړي»

دوی زیاتوي د دې ستونزې د حل لپاره د خوست ولایت مقام نه مو احکام واخیستل خو بیا مو چې استخباراتو ریاست ته مراجعه وکړه، مسوولانو یې په شفاهي ډول راته وویل «بیا عریضه ونکړی او تاسو نشی کولی په امارات کې کار وکړی.»

دغه کورنۍ وايي که څه هم طالب مشران وايی چې د دوی په حکومت کې هر چاته د کار کولو موقع شته خو بیا هم په سیمه ییزه کچه له خلکو سره توپیري چلند روان دی.

طالبان د داسې موضوعاتو د پټ ساتلو لپاره کوم غبرګون نه ښيي.

هم مهاله په ټولنیزو رسنیو کې د طالبانو د اقتصاد وزارت هغه مکتوب لاس په لاس کیږي چې ټولو موسساتو ته یې لیږلی دی.

په دغه مکتوب کې راغلي چې د طالبانو د استخباراتو ریاست د مکتوب له مخې باید په موسسو کې تازه ګمارل شوي کسان د استخباراتو ځواب شوی استعلام ولري.

ډیری افغانان شکایت کوي چې طالبان په دغه کار سره غواړي چې د خپلې ډلې او یا هم د خپل فکر خلک په دولتي او نادولتي ادارو کې ځای پر ځای کړي.

له دې سره بیا هم د طالبانو مشران ټينکار کوي چې د دوی په حکومت کې هر افغان د کار کولو حق لري او له دوی سره زرګونه د پخواني حکومت مامورین عملا په دولتي ادارو کې په کار بوخت دي.

«اپا» او «ټرند» خبري اژانسونو پرون د اذربایجان د بهرنيو چارو د وزير له قوله ليکلي،چې په نوي کې کال کې به باکو په څو نورو هېوادونو کې هم ډيپلوماتیک ماموريتونه پرانيځي.

د اذربایجان ريپورت خبري اژانس هم خبر ورکړی، چې ددې هېواد د ولسمشر الهام علی اوف د ۲۰۲۱ کال د جولای په ۲۸ مه په يوه لاسلیک شوي فرمان کې الهام ممدوف د افغانستان لپاره د سفير په ټوګه ټاکلی دی.

طالبانو تر اوسه په افغانستان کې د اذربایجان د سفارت د پرانیستلو په اړه څه نه دي ویلي، خو دغې ډلې له دې مخکې له اذربایجان سره د اړیکو پراخولو ته لېوالتیا ښودلې وه.

سږ کال د اذربايجاان او ارمنستان ترمنځ د جګړې پر مهال د طالبانو ویاند ذبيح الله مجاهد د تېر سپټمبر په ۱۵ د اذربایجان له سي بي سي ټلویزيون سره په مرکه کې ويلي، چې دغه ډله د اذربایجان ځمکنۍ بشپړتيا ته ډېر اهميت ورکوي او ملاتړ يې کوي.

د طالبانو ویاند ویلي، چې دا ډله د ځمکنۍ بشپړتیا په مسله کې د اذربایجان ملاتړ کوي.

په ورته وخت کې ښاغلي مجاهد وويل، چې طالبان له اذربایجان سره همکارۍ ته چمتو دي او غواړي د دغه هېواد سفارت په کابل کې په کار پیل وکړي او د طالبانو ډیپلوماتیک استازي په باکو کې ومنل شي.