ملا برادر: افغانستان او چين به ډېر ژر د ځمکې له لارې سره وصل شي

د ملګرو ملتونو اړوند دغه اداره وايي، په افغانستان کې د بشري حقونو په تېره بیا د ښځو او نجونو د حقونو د پښو لاندې کول، اقتصادي بې ثباتي، د خوراکي توکو شدید نه خوندیتوب او طبیعي ناورینونه، د اقلیم بدلون په ۲۰۲۴ کال کې په سیمه کې د لا زیاتې بې باورۍ لامل کېدی شي.

دغه سازمان زیاته کړه، چې افغانستان له اوسني بشري ناورین سره د دې هېواد د پرمختګ او په سیمه کې د ثبات د ټینګښت لپاره په لوړه کچه نړۍوالو مرستو او بشري مرستو ته اړتیا لري.

دغه بنسټ همداراز د میلیونونو افغان کډوالو د کوربه توب لپاره له پنځو هېوادونو ایران، پاکستان، تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان سره د نړۍوالې ټولنې د همکارۍ غوښتنه کړې ده.

سازمان زیاته کړه، چې په ۲۰۲۴ کې به "کډوالو ته د ادارې بین الافغاني ځواب" پلان په څو کلن پروګرام بدل شي او د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې او د پنځو کډوالو کوربه هېوادونو ملګرو ته به اجازه ورکړي، چې په اوږد مهال کې د کډوالو او کوربه هېوادونو ملاتړ وکړي.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ ویلي دي، چې په ایران کې د څه باندې ۲۶۰ زرو افغان کډوالو لپاره د ثانوي روغتیايي بیمې د لګښت ملاتړ کوي.

دا سازمان به په پاکستان کې د ۶۰۰,۰۰۰ څخه زیاتو کډوالو ماشومانو لپاره لومړنیو او ثانوي زده کړو ته لاسرسی پراخ کړي.

دغه سازمان ویلي، چې د ۲۰۲۳ کال په لومړیو نهو میاشتو کې له ۱۲۰ زره ډېر افغان کډوال هېواد ته راستانه شوي دي.

دغه بنسټ د ژوند لوړ لګښت او په کوربه هېوادونو کې د کاري فرصتونو نشتوالی، په افغانستان کې د امنیتي وضعیت ښه والی او له خپلو کورنیو سره لېوالتیا د دوی د راستنېدو لاملونه په ګوته کړل.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ هم اعلان کړی، چې په پام کې لري تر ۲۰۲۴ کال پورې ۱۲۸۰۰ کډوالو ته په افغانستان کې دننه د راستنېدو او بیا مېشتېدو زمینه برابره کړي.
​

د ظهیر کورنۍ وايي، چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته ایران ته ولاړ او د ۱۴۰۱ کال د زمري په میاشت کې هېواد ته راستون شو.

د ضمیر ظهیر د کورنۍ یوه غړي چې نه یې غوښتل د امنیتي دلایلو له مخې یې نوم واخیستل شي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو دوه غړي د وږي په ۱۴مه په قلعه صحرا کلي کې د ښاغلي ظهیر کور ته ورغلل او له ځانه سره یې وړی.

د دې سرچینې په وینا؛ له یوې میاشتې راهیسې د ضمیر ظهیر د برخلیک په اړه څه نه دي ویل شوي.

سرچینه زیاتوي، چې ښاغلی ظهیر په پروان کې د تېر حکومت د والي د مطبوعاتي دفتر کارکوونکی و او له سیمه ییزو رسنیو سره یې خبرې او همکاري کوله.

تر اوسه د نوموړي د نیولو لامل نه دی په ډاګه شوی او طالبانو هم په دې اړه څه نه دي ویلي.

د سرچينې د معلوماتو له مخې؛ د ضمير ظهير د کورنۍ غړو په پروان او کابل کې د طالبانو د استخباراتو دفتر ته مراجعه وکړه؛ خو طالبانو ورته وويل، چې ضمير ظهير يې نه دى نيولى.

سرچينې زياته کړه، چې د ښاغلي ظهير د نيول کېدو په لومړيو څو ورځو کې د هغه ته مبايل زنګ ورغلی، خو چا يې ځواب ور نه کړ.

طالبانو د افغانستان له نیولو وروسته عمومي بښنه اعلان کړه او د دغې ډلې د مشر د حکم له مخې به د پخواني حکومت له عسکرو او کارکوونکو څخه د دوی د پخوانیو مسوولیتونو په اړه پوښتنې نه کیږي.

په همدې حال کې په تېرو دوو کلونو کې د طالبانو له خوا د نظامي پرسونل، پخوانیو ملکي کارمندانو او ژورنالیستانو د نیولو او شکنجه کولو ډېری راپورونه شته.

د روان کال د زمري په مياشت کې طالبانو د پروان ولايت د پخواني حکومت د امنيې قوماندانۍ د ښځينه پوليسو د جلب او جذب پخوانۍ مشره صابرو رضايي ونيوله او له څه مودې وروسته يې خوشې کړه.

نن سې شنبه هغه ۱۶ امبولانسونه د طالبانو ته واک کې افغان سرې مياشتې ادارې تر لاسه کړه، چې سور صليب ورسره مرسته کړې.
د افغان سرې مياشتې لپاره د طالبانو مشر مطيع الله خالص وايي، پر افغانستان د نړۍ بنديزونو د هېواد ډېری اوسېدونکې له ستونزو سره مخ کړي او دامهال په بېلابيلو برخو کې مرستو ته اړتيا لري.

د خالص په خبره، چې د طالبانو واک ته د رسېدو سره سم، د افغاني سرې مياشتې ادارې سره د ترکيې، قطر او سعودي عربستان ډېرو خيريه بنسټونو مرستې کړې دي.

نوموړي د نورو مرستو د ترلاسه کولو غوښتنه وکړه.

د سور صليب ادارې عملياتي مرستيال ادرين زميرمن په خبره، چې تر دې مخکي يې هم د افغاني سرمياشتې ادارې سره د ۱۶ امبولانسونو مرسته کړې او ډېر ژر به ۲۲ نور امبولانسونه دې ټولنې ته ورکول شي.

نړیوالو روغتيايي بنسټونو هم په بېلابېلو وختونو کې د افغانستان په لرې سېمو کې روغتيايي خدماتو ته د خلکو پر نه لاس رسي اندېښنې ښودلې.

د تېرې ليندۍ د میاشتي پر دوهمه نېټه اروپايي اتحاديې هم په روغتيايي برخه کې لس مېليونه ايرو مرسته اعلان کړې وه او ويلې وه، چې دغه مرسته به د افغانستان په ۳۴ ولايتونو کې تر سره کيږي.

بې پولې ډاکټران یوه نړۍواله، خپلواکه او بشردوستانه موسسه ده. دغه سازمان په ۱۹۸۰ کال کې په افغانستان کې خپل کار پیل کړ.

د بې پولې ډاکټرانو ټولنې په شمالي ولایتونو کې د ماشومانو د مړینې د کچې د کمولو په هدف د روان کال په اسد میاشت کې په مزارشریف کې یو روغتون پرانیست.

دغه سازمان ویلي، چې ډېری افغانان طبي خدمتونو او نورو لومړنیو اړتیاو ته د لاسرسي لپاره د بشري مرستو او د نادولتي موسسو په ملاتړ تکیه کوي.

د روغتیا نړۍوال سازمان تېر کال ویلي وو، چې په افغانستان کې هره ورځ ۱۶۷ ماشومان مري.

نژدې دوه نیمې میاشتې پوره کېدونکې دي چې د سوېلي پښتوخوا په چمن ښار کې ډیورنډ کرښې ته څېرمه زرګونو سیمه ییزو خلکو د پاکستان د هغې پرېکړې په غبرګون کې پرلت وهلی چې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه دې تګ راتګ په پاسپورټ وشي.

خو د پاکستان د لنډ مهالي حکومت بلوچستان ایالت د اطلاعاتو وزیر جان اڅکزي د سې شنبې په ورځ د (مرغومي ۱۲مه) پر خپله اېکس پاڼه لیکلي چې، د چمن د پرلت تر شا بل څه روان دي.

نوموړي لیکلي، «د چمن پرلت د بې وزګاره ځوانانو د حقونو، د سوداګرۍ اندېښنو او په سیمه کې د کلیو د ویشلو په اړه نه دی، بلکی دا پرلت د غیرې رسمي اقتصاد په توګه د ځواکمنو شخصي ګټو د بقا لپاره دی.»

همدارنګه نوموړي تېره ورځ په یوه خبري کنفرانس کې رسنیو ته په ۲۰۲۳ کال کې د پاکستان حکومت له لوري دغه هیواد ته پر داخلیدو د پاسپورټ د جبري کیدو د پرېکړي هر کلی کړی دی. «الحمدالله چې په ۲۰۲۳ کال کې د پاکستان حکومت خپله پرېکړه حتمي کړه چې نور څوک نه شي کولی چې پاکستان ته د پاسپورټ پرته داخل شي. او همدارنګه موږ به په چمن کې بې وزګاره ځوانانو ته د میاشتې شل شل زره کلدارې ورکوو.»

د بلوچستان د اطلاعاتو وزیر پر داسې مهال یادې څرګندونې کړې چې، په چمن کې له تېرو څه د پاسه ۷۰ ورځو راهیسې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ د جبري کیدو په غبرګون کې د دې سیمې خلکو پرلت وهلی او پرلت وال وايي تر څو چې پاکستان خپله پرېکړه نه وي اخیستې خپلو اعتراضونو ته به دوام ورکوي.