د جاپان په شمال کې د ژغورنې د ډلو په مرسته له زلزلې پنځه ورځې وروسته یوه ۹۰ کلنه ښځه د یوه کور د خارو له انباره ژوندۍ را و ایستل شوه. په جاپان کې د تېرې دوشنبې ورځې زلزلې لږ تر لږه ۱۲۶ کسان مړه کړي او سلګونه ودانۍ یې ویجاړې کړې دي.
له لومړۍ زلزلې وروسته چې د رېښتر په کچه ۷.۶ درجې وه، په لسګونو نورو زورورو زلزلو جاپان ولړزاوه.
ژغورونکې ډلې وايي، نړېدلو ودانیو او بندو سړکونه د ژغورنې او مرستې چارې له ستونزو سره مخ کړې دي.
جاپان په نړۍ کې یو له هغو هیوادونو څخه دی چې تر ټولو زیاتې زلزلې پکې کیږي.
پاکستاني پولیسو ویلي د خيبر پښتونخوا کرمې ایجنسۍ په صده سیمه کې پر یوه موټر د برید له امله د يوې ښځې په ګډون پنځه تنه وژل شوي او څلور نور ټپیان دي. پېښه نن سهار د یک شنبې ورځ (د مرغومي ۱۷مه) په هغه موټر د ډزو په پایله کې رامنځته شوې چې له پاړه چنار څخه د پېښور په لور روان و.
په سیمه کې آزاد خبریال لال وزیر وايي وايي د دغې پیښې ټپيان ورڅېرمه امام بارګاه روغتون ته وړل شوې دي او ویل کیږي چې روغتیايي حالت یې نازک دی.
په سیمه کې سرچینې وايي د تېر کال له ډیسمبر میاشتې راهیسې دا پنځم وسلوال بريد دی چې د ولسي خلکو ګاډي په نښه کیږي او خلکو ته پکې مرګژوبله اوړي.
خبریال لال وزیر وايي تیره ورځ د کرمې ایجنسۍ د جرګې مشرانو له ځايي چارواکو سره په سیمه کې د تېر په څېر د امن راوستو په اړه غونډه هم کړې او سیمه ییزو چارواکو د جرګې مشرانو ته ډاډ ورکړی چې د دا ډول بريدونو مخه به نیسي خو بیا هم دا ډول پیښې لا روانې دي.
تر اوسه پورې د ترسره شویو بریدونو مسوولیت کومې ډلې نه دی منلی خو ويل کیږي په دغه سیمه کې دا ډول بریدونه تر دې مخکې د فرقه یي تاتریخوالي له امله رامنځته شوي.
له تېرو دریو میاشتو راهیسې د خیبر پښتونخوا په کورمه ایجنسۍ کې د شعیه او سني وګړو تر منځ د فرقه یي تاوتریخوالي له امله د دواړو لوریو لسګونه کسانو ته مرګژوبله اوښتې.
له دغو نښتو وروسته په یوې قومي جرګه کې پرېکړه وشوه، چې هلته به د دواړو غاړو لهخوا تړلې شوې لارې بېرته پرانیستل کېږي او د دواړو غاړو څخه به داسې یو پلاوی ټاکل کېږي چې د اوربند پر دوام څارنه وکړي.
دا رنګه جرکې پرېکړه وکړه، چې د دواړو غاړو وسلهوال دې د لارو پر سر مورچلې خوشې کړي او دغه مورچلې دې د قانون پلي کوونکو ته وسپاري.
د خیبر پښتونخوا په کرمه ایجنسۍ کې دا لومړی ځل نه دی، چې د شیعه او سني مذهبي ډلو تر منځ نښتې کېږي، دغلته تل د دواړو مذهبي ډلو لهخوا له تاوتریخوالي ډکې نښتې شوې، چې دواړو غاړو ته په کې درنه مرګ زوبله هم اوښتې.
د ایران کرمان ولایت چارواکو ویلي، چې په دغه ښار کې له وروستۍ چاودنې مخکې، د دغه ولایت پولیسو له چاودېدونکو توکو ۱۶ چمتو شوي بمونه نیولي دي.
د کرمان د وسله والو ځواکونو د قضايي ارګان مشر علي توکلي ویلي، په ټول ایران کې تر ۶۰ ډېر داسې بمونه نیول شوي چې ټاکل شوې وه د قاسم سلیماني د مړینې د څلورم تلین د مراسمو په ورځ چاودنې وکړي.
د تسنیم د راپور له مخې، د ایران له سپاه پاسداران سره تړلي، د کرمان ولایت عمومي څارنوال مهدي بخشي خبریالانو ته ویلي چې په تېرو دوو میاشتو کې په دغه ولایت کې د داعش ۲۳ غړي نیول شوي دي.
د ایران دغه چارواکي ټينګار وکړ چې په کرمان ښار کې له خونړۍ چاودنې وروسته په دغه قضیه کې ۳۲ کسان نیول شوي دي او له هغوی څخه پوښتنې او ګرویږنې روانې دي.
په کرمان کې د خونړیو چاودنو مسوولیت داعش ډلې منلی دی. په دغو چاودنو کې د ۱۳ افغانانو په ګډون ۸۹ کسان وژل شوي او ۲۸۴ نور ټپیان شوي دي.
د ایران د اطلاعاتو وزارت ویلي چې له دوو ځانمرګو بریدګرو څخه یو یې د تاجکستان تابعیت درلود.
د مرسک بېړۍ چلولو لوی شرکت وايي، یمن کې د حوثیانو د بریدونو له امله د افریقا شاوخوا خپل چلښت د سور سمندرګي پر ځای سویز کانال ته اړوي. د الجزیره د راپور له مخې دې کار سره به د مرسک بېړیو سفر لس ورځې اوږد او لګښت زیات شي. ډېرو ماڼوګانو او وخت ته به اړتیا ولري.
مرسک پرون اعلامیه کې ویلي، دا پرېکړه یې ځکه کړې چې له دې بوختې لارې پر تېرېدونکو بېړیو یمن کې د حوثیانو بریدونه لا هم روان دي.
دغه ډنمارکۍ کمپنۍ زیاتوي، په همدې اساس یې پرېکړه کړې چې له سور سمندرګي/عدن تېرېدونکې د مرسک ټولې بېړۍ د ښې هیلې او اټکل وړ راتلوکي په تمه سوېل ته مخ واړوي
پر غزه د اسراییل د یرغل له پیلېدو راهیسې حوثیان له فلسطینیانو سره د یووالي ښودلو لپاره په سور سمندرګي کې له اسراییل سره تړلې بېړۍ په نښه کوي.
مرسک تېره اونۍ وویل، چې د حوثیانو له خوا د دوی پر یوه بېړۍ له برید وروسته یې له دې لارې تلونکې خپلې ټولې بېړۍ درولې او بلې لارې ته یې اړولې دي.
ترهغه وروسته چې د جنورۍ پر څلورمه نېټه منظور پښتین په اسلام اباد کې د محکمې لهخوا په ضمانت خوشې شو؛ نو پوليسو له اډيالې زندانه "ناڅرګند" ځای ته وړی و.
د پي ټي اېم يو مخکښ غړي ادريس پشتين نن (د جنورۍ پر پنځمه) رسنیو ته ويلي، چې منظور پښتين په جهلم کې زنداني شوی دی؛ خو د نوموړي په وينا پوليسو لا تر اوسه د پښتين پرضد مقدمه نه ده په ډاګه کړې.
د پنجاب پوليسو تر اوسه د پشتين پرضد د مقدمې په اړه څه نه دي ويلي او نه يې هم نوموړی عدالت ته وړاندې کړی دی.
پاکستاني خبريال اعزاز سيد پر خپله اېکس پاڼه يوه ويډيو خپره کړې، چې پوليسو منظور پښتين په خپل موټر کې او د ده د پلویانو د اعتراض سره، سره هغه نا معلوم لوري ته بیايي.
د تحقیقاتو وفاقي ادارې (اېف ای اې) په قضیه کې پر منظور پښتين تور پورې کړی و، چې غورځنګ یې له بهره پیسې ترلاسه کوي؛ خو د پښتين يو وکيل اېمل خان مندوخېل پر موکل لګېدلي تورونه بې بنسټه بللي وو.
پر منظور پښتين ټولې څلورې مقدمې وې. د ډېسېمبر پر ۲۶مه عدالت د ترهګرۍ په دوو مقدمو کې د هغه ضمانت ومانه؛ خو وروسته یې په يوه بله مقدمه کې د ترنول پولیسو ته وسپاره.
تر دې وړاندې، د ډېسېمبر پر ۱۸مه او ۲۳مه د پښتين د قضيې اورېدنه د قاضي د ناسوبتیا له امله ځنډېدلې وه.
بلخوا د پاکستان د بشري حقونو کمیسیون هم د منظور پښتين پر نیولو "اندېښنه" څرګنده کړې او هغه یې د بشري حقونو ښکاره سرغړونه بللې ده.
د بلوچستان پوليسو منظور پښتين د ډېسېمبر پر څلورمه په چمن ښار کې هغه مهال ونیو، چې هغه تربت کې د بلوڅانو په اعتراضي پرلت کې د ګډون لپاره روان و.
وروسته نوموړی د اسلام اباد پوليسو ته وسپارل شو.
د پاکستان پوليسو منظور پښتين تر دې مخکې هم څو ځلې نیولی دی او پر هغه یې تور پورې کړی دی، چې نوموړی د ریاست پر ضد د خلکو پارولو هڅه کوي؛ خو نوموړي دا تورونه رد کړي او وايي، چې د پاکستان د قانون په چوکاټ کې دننه د پښتنو د حقونو لپاره مبارزه کوي او پر خپله سيمه امن غواړي.
په داسې حال کې چې شاوخوا یوه میاشت د پاکستان پارلماني ټاکنو ته پاتې ده، د دغه هېواد مشرانو جرګې پرېکړه کړې چې ټاکنې دې وځندول شي. په هغه پرېکړه لیک کې چې پرون د دغه هېواد مشرانو جرګې تصویب کړی ویل شوي، چې د سړې هوا او د تاوتریخوالي د پیل شوې څپې له امله دې دغه ټاکنې شا ته شي.
ګڼو پاکستاني رسنیو رپوټ ورکړی، چې دغه پرېکړه لیک داسې مهال تصویب شوی چې د جرګې له سلو غړیو یوازی ۱۴ غړو په غونډه کې برخه لرله چې له هغوی نه یې هم دوه تنو سناتورانو له رای ورکولو ډډه کړې او دوه نورو یې د دغې پرېکړې په مخالفت کې خپلې رایې کارولې دي.
په پرېکړه لیک کې ویل شوي د پاکستان د جمیعت العما ګوند د مشر مولانا فضل الرحمن په موټریز کاروان، د پاکستان د قومي اسمبلۍ پر پخواني وکیل او د ملي ډیموکراټیک ګوند پر مشر محسن داوړ شوي بریدونه او اېمل ولي خان ته پېښ ګواښونه هغه څه دي، چې له امله یې راتلونکې ټاکنې ښایي سمې تر سره نه شي، دا رنګه په ځینو غرنیو سړو سیمو کې د سړې هوا یادونه هم شوې.
دغه پرېکړه لیک چې د پاکستان د مشرانو جرګې د غړي دلاور خان لهخوا یې وړاندېز شوی د پاکستان د یو شمېر سیاسي ګوندونو د سخت مخالفت سره هم مخامخ شوی.
دغه ګوندونه وايي، چې د دغه هېواد د ټاکنو له کمیسیون پرته بله هیڅ یوه اداره هم نه شي کولای د ټاکنو په نېټه کې ادلون بدلون راولي.
خبریال او شنونکي طاهر خان افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې دغه پرېکړه لیک الزامي بڼه نه لري او په جرګه کې برخه اخیستونکو سناتورانو په کې ټګي برګي کړې ده.
هغه زیاته کړه: دغه پرېکړه پرون هغه مهال شوې، چې ګڼ سناتوران د جمعې لمانځه د ادا کولو له پاره تللي وو، د دغې پرېکړې پلویانو د وخت نه په استفادې چې په جرګه کې د دوی پرېکړه و نه ننګول شي په دې وخت کې یې رایې وکارولې، په داسې حال کې چې په ټوله جرګه کې هومره کسان نه وو چې د دغه پرېکړه لیک د تصویبولو له پاره جرګه قانوني حیثیت پیدا کړي.
په پاکستان کې ګڼ کتونکي د ټاکنو د ترسره کېدو پلویان دي، دوی وايي چې په ۲۰۰۸ او ۲۰۱۳ کلونو کې هم امنیتي شرایط د ټاکنو لپاره چمتو نه وو؛ خو هغه مهال هم ټاکنې ترسره شوې وې، د دغو شنونکو په باور په پاکستان کې د جمهوریت د واکمنولو له پاره ټاکنې ترهر څه لومړیتوب لري او د ټاکنو شاته غورځول د پاکستان د سیاسي، امنیتي او اقتصادي حالاتو په ګټه نه دي.
