میرویس عزیزي: په افغانستان کې د انرژۍ او ترانسپورټ برخو کې لس میلیارده ډالره پانګونه کوو

هغه د طالبانو د بنسټونو له ویاندویانو وغوښتل چې له رسنیو سره دې ښې اړیکې ولري.

د هغه ویډیو له مخې چې د طالبانو تر کنټرول لاندې ملي ټلویزیون د پنجشنبې په ورځ - د مرغومې ۲۱ مه - په خپله اېکس پاڼه خپره کړه، د طالبانو ویاند دغه څرګندونې د دغې ډلې د ویاندویانو لپاره په یوه روزنیز ورکشاپ کې کړي دي.

په دغه ورکشاپ کې ښاغلي مجاهد د طالبانو ویاندویانو ته ویلي چې له رسنیو سره دې « دوستانه چلند» وکړي او له خبریالانو سره دې معلومات شریک کړي.

هغه د طالبانو تر کنټرول لاندې ادارو ویاندویانو ته ویلي: «سانسور مه کوئ. د تاریخ په اوږدو کې ډېری دیکتاتور رژیمونه تېر شوي. دیکتاتورۍ سره نظامونه دوام نه کوي. په زور حکومت نه کېږي او د فشار په وسیله د خلکو زړونه نه ګټل کېږي.»

د طالبانو ویاند زیاته کړه چې د افغانستان له پخواني حکومت سره د جګړې پر مهال یې هم له هغو رسنیو سره ښې اړیکې درلودې چې «امریکا ته یې کار کوو».

هغه د طالبانو ویاندویانو ته ویلي: «که تاسو یو چا ته سپکاوی کوئ او پر هغوی فشار راوړئ، ایا هغوی لیوني دي چې ستاسو مثبت مطالب خپاره کړي؟»

ذبیح الله مجاهد په داسې حال کې د طالبانو د ویاندویانو پر چلند نیوکه کړې، چې د بې پولې خبریالانو سازمان په دې وروستیو کې افغانستان د خبریالانو لپاره یو له خطرناکو هېوادونو څخه بللی دی.

د ۱۴۰۰ لمریز کال د زمري په میاشت کې د طالبانو له واکمنۍ له پیلیدو وروسته په زرګونو خبریالان او د رسنیو کارکوونکي له هېواده وتلو ته اړ شوي او یا هم بې روزګاره شوي او ډېری رسنۍ تړل شوې دي.

پر طالبانو د خبریالانو د نیولو له امله د خبریالانو د ملاتړو بنسټونو له خوا په کراتو نیوکې شوي دي.

د جمعیت علمای اسلام ګوند افغانستان ته د خپل مشر مولانا فضل الرحمان د سفر په اړه د جمعې په ورځ یو رپوټ خپور کړی او ویلي یې دي چې افغانستان ته د مولانا فضل الرحمن د شپږ ورځني سفر موخه د دواړو هېوادونو (طالبانو او پاکستان) ترمنځ د ستونزو هوارول و.

د جمعیت علمای اسلام ګوند د کابل هوايي ډګر ته د مولانا فضل الرحمان د راتګ یوه ویډیو خپره کړې او لیکلي یې دي چې نوموړي د طالبانو له مشر او د دې ډلې له یو شمېر وزیرانو او لوړ پوړو چارواکو سره کتلي چې په کې ملا عبدالغني برادر، ملا یعقوب او امیرخان موتقي هم شامل دي.

جمعیت علمای اسلام ګوند دغه سفر یوه "بشپړه بریا" بللی ده.

د طالبانو د لومړي وزیر اقتصادي مرستیال ملا برادر دغه سفر د افغانستان او پاکستان لپاره یو "ښه پرمختګ" بللی دی.

جمعیت علمای اسلام ګوند د ملا برادر له خولې لیکلي چې د مولانا فضل الرحمان سفر به د دواړو هیوادونو په اړیکو "مثبت اغیز" ولري.

د دغه ګوند په وینا، ملا یعقوب له مولانا فضل رحمان سره په لیدنه کې ویلي چې له پاکستان سره د طالبانو اړیکې تاریخي دي.

د طالبانو د دفاع وزیر ویلي: "موږ هیڅکله د خپل ځان او ستاسو (پاکستان) ترمنځ توپیر نه دی کړی."

ملا یعقوب هیله څرګنده کړې چې له دغه سفر وروسته به وضعیت بدل شي او د دواړو هېوادونو ترمنځ ستونزې به کمې شي.

بلخوا د پاکستان د بهرنیو چارو د وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوچ خبریالانو ته ویلي چې مولانا فضل رحمان په شخصي سفر کابل ته تللی او د پاکستان د حکومت استازیتوب نه کوي.

فضل الرحمن د یکشنبې په ورځ -د مرغومې ۱۵ مه - د نهو دیوبندیانو د یوه پلاوي په مشرۍ کابل ته سفر کړی و.

د سرچینو په خبره، طالبانو په تېرو ورځو کې کابل کې د سلو کتابونو لست د خپرنځیو مشرانو ته سپارلی او ترې غوښتي یې دي چې د د دې کتابونو پر چاپ پېر او پلور بندیز دی.

طالب استخباراتو له دې خپرنځیو دا هم غوښتي چې د اړوند کتابونو نوملړ او په دې تړاو به رسینو ته نظر نه ور کوي.

په دې کتابونو کې پر پښتو او پارسي لیکل شوي او ورته را ژباړل شوي کتابونه دي، چې له ډلې یې وزیرستان: د مقاومت وروستی تمځای، پاکستان د کړنګ پر غاړه، دوه پېړۍ په افغانستان کې د بهرنیانو مداخله، له طالبانو وروسته دولت جوړونه، جنګ اشباح، «شیعه یان افغانستان گروهاها و گرفتاریها»، «نقش پاکستان در ترایژیدی خونین افغانستان» او د مولانا وحیدالدین خان ټول کتابونه شامل دي.

د طالبانو له خوا په ممنوع شویو کتابونو کې د «وزیرستان: د مقاومت وروستی تمځای» کتاب هم شامل او له بازار ټول شوی دی.

دغه کتاب د وزیرستان پر تاریخ، جغرافیا، وروستیو تحولاتو او د امارت او ملکۍ، قومي مشرتابه، ټولنیز نظام او طالبانو بحثونه لري.

100%

د کتاب لیکوال او خبریال نذیر احمد سهار له افغانستان انټرنشنل پښتو سره په خبرو کې د طالبانو ‎ دغه سانسور د علم، فکر، متنوع غږونو او افکارو د ودې، او تولید خلاف وباله.

د ښاغلي سهار په خبره، پر کتابونو بندیز د افکارو د بیان، فکري تنوع او فرهنګي ارزښتونو او ازادیو د محدودولو هڅه ده چې د ټولنې د رکود سبب ګرځي: «ټوله ټولنه په خپل رنګ رنګول او تر ځان هرڅه محدودول طالبان نور هم منزوي کولای شي.»

د طالبانو استخبارات په داسې حال پر سلو کتابونو بندیز لګوي چې دې ډلې پر ۲۰۲۲ کال د کتاب ارزونې کمېسیون جوړ کړی او له هغه راهیسې یې د سوونو کتابونو د چاپ مخه نیولې ده.

طالبان وايي، دې کمېسیون سره غواړي د داسې کتابونو د چاپ او پلور مخه ونیسي چې له اسلامي ارزښتونو او د افغان ټولنې د دود خلاف وي.

طالبانو بیا واکمنېدو سره نه یوازې په افغانستان کې پر خپرنځیو مالیه لوړه کړې، بلکې له بهر یې هم افغانستان ته د کتاب پر واردولو ګمرک زیات کړی او ور سره د کتاب بازار زیانمن شوی دی.

علي عباس شفیعي له ایرنا سره په خبرو کې زیاتوي، له چاودنې وروسته یې له عراقي ځواکونو سره په همغږۍ ماین شنډوونکي سیمې ته واستول او له ساعتونو هڅو وروسته یې مړی او ټپیان د مهران امام حسین روغتون ته ولېږدول.

نوموړی د ټپیانو د حالت په هکله له څه ویلو پرته وایي، څلور ټپیان وروسته ایلام ښار ته ولېږدول شول.

دا لا مالومه نه ده چې پر دې کسانو یو که څو ماینونه چاودلي دي، خو د ایلام د سرې میاشتې مشر وايي، چاودنه له ماینونو د ډکې سیمې په منځ کې شوې وه او په دې دلیل یې د پېښې ځای ته دوه ډلې لېږلې وې.

د غلام رضا علي محمدي په خبره، له پنځو ګړیو هڅو وروسته د ایران او عراق د پوله ساتو په همکارۍ په دې وتوانېدل چې مړی او ټپیان په خوندي ډول د پېښې له ځای ولېږدوي.

لا هم مالومه نه ده چې دا افغانان عراق ته د څه لپاره تلل، خو د ترکیې او ایران په ګډه پوله کې د امنیتي تدابیرو زیاتېدو سره اوس افغانان د ایران د نورو ګاونډیو هېوادونو له لارې اروپا ته د تللو هڅه کوي.

هغه زیاته کړه، چې جوبایډن له افغانستانه د امریکايي ځواکونو په وتلو کې «ډېر کمزوری» عمل کړی دی.

هغه وویل، دغه کار نه یوازې افغانستان او امریکا ته ستونزې راولاړې کړې؛ بلکې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین، یې هم پر اوکراین د برید کولو لپاره «زړه‌ور» کړ.
دغه امریکايي سناتور د افغانستان انټرنشنل د خبریال عارف یغقوبي سره په مرکه کې د ایران اسلامي جمهوریت په سیمه کې د هغو ډلو په ملاتړ تورن کړ، چې پر امریکايي ځواکونو بریدونه کوي.

هغه په سره سمندرګي کې د حوثیانو بریدونو ته په اشارې ویلي، چې امریکا او ملګري یې باید دغو بریدونو ته ځواب ووايي او دغه شان کړنې نورې باید پای ومومي.

له دې سره هم مهاله د امریکا د استازو مجلس د پنجشنبې په ورځ د (مرغومي ۲۱مه) د افغانستان په اړه ناسته لرله. دغه ناسته د قانون جوړوونکو د دواړو غاړو جمهوري غوښتونکو او ډیموکراټانو له‌خوا بلل شوې وه.

د امریکا ځانګړو استازو او د امریکا د نړۍوالې پرمختیایي ادارې مرستیال مشر په دغه ناسته کې د استازو پوښتنو ته ځوابونه ورکړل.

د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو د کمېټې مشر مایکل مکال په دغه ناسته کې وویل، چې طالبان یوه ترهګره ډله ده؛ خو د بایډن اداره غواړي دغه ډله د ترهګرو ډلو له نوملړه وباسي.
هغه زیاته کړه، داسې ښکاري د بایډن اداره غواړي د دوستۍ له مخې د طالبانو په سیاست کې بدلون راولي.

ښاغلي مکال وویل، په افغانستان کې د امریکا شل کلنې هڅې په اوبو لاهو شوې.

هغه د افغانستان په اړه د امریکا پر سیاست نیوکه وکړه او ویې ویل، چې د بایډن اداره د افغانستان د خلکو لپاره هیڅ تګلاره نه لري.

مایکل مکال همدارنګه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې «د شمالي ټلوالې د مشرانو سره» له هغې ډلې له احمد مسعود سره خبرو ته لېواله دی.
هغه دا رنګه هغه نور جریانونه هم یاد کړل، چې د طالبانو حکومت د پرځولو پلویان دي.