د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت: د ایران او پاکستان ترمنځ وروستی تاوتریخوالی د اندېښنې وړ دی

ښاغلي قمي د روانې مرغومي میاشتې په ۲۴مه نېټه د یوه پلاوي په مشرۍ پاکستان ته سفر وکړ.

نوموړي په دغه سفر کې د پاکستان د سرپرست حکومت د بهرنیو چارو له وزیر عباس جېلاني او د افغانستان په چارو کې د پاکستان له ځانګړي استازي اصف دراني سره وکتل.
نوموړی چې په کابل کې د ایران د سفارت مسوولیت هم لري، له پاکستاني چارواکو سره د خپلو لیدنو په اړه یې وویل:« په هغو خبرو کې چې موږ له پاکستاني چارواکو سره درلودلې، د سیمه‌ییزو همکاریو په برخه کې د عملي ګامونو په اخیستلو ټینګار وشو او موږ هوکړه وکړه، چې په دې برخه کې دې د سیمه‌ییزو اړیکو یوه ډله جوړه شي او هغه هېوادونه چې په افغانستان کې برخه اخلي، په اوسنيو حالاتو کې د افغانستان د حالاتو د ښه کولو لپاره د تېر پرتله ډېر فعال کار وکړي.»
ایران په روانه میاشت کې د مسکو په وروستۍ غونډه کې د سیمه‌ییزو تماسونو د ډلې د جوړولو پلان وړاندې کړ.
ښاغلي قمي له صدا او سیما خبري اژانس سره په مرکه کې وویل:« نور اوس هم د خپلو شومو موخو لپاره د افغانستان له جغرافیې څخه د ناوړه ګټې اخیستنې هڅه کوي. په داسې یوه حالت کې طبیعي ښه خبره دا ده، چې د افغانستان سره د مرستې لپاره سیمه‌ییزه همکاري رامنځته شي.»
تر دې وړاندې هند هم د تماس ډلې د جوړېدو ملاتړ کړی و.
د سیمې هېوادونو په ځلونو په افغانستان کې د ترهګرو ډلو د شتون په اړه اندېښنه ښودلې ده.

په ورته وخت کې دوی غواړي، طالبان قانع کړي چې له نورو سیاسي ځواکونو سره یو اېتلافي حکومت جوړ کړي.

په پاکستان کې د بلوڅانو د نسل وژنې په غبرګون د پرلت سرلارې او د بشري حقونو فعاله ماهرنګ بلوڅ د پنجشنبې په ورځ د (مرغومي ۲۸مه) پر خپلې اېکس پاڼه د ایران له لوري د بلوچستان ایالت په پنجګور سیمه کې او د پاکستان له لورې د ایران د سروان ښار پر یو شمېر کورونو په توغندیزو بریدونو کې د وژل شویو ماشومانو انځورونه شریک کړي او لیکلي یې دي چې، دواړو هېوادونو د عامو بلوڅ ماشومانو او ښځو ژوند په خطر کې اچولی دی.

همدارنګه نوموړې لیکلي:« پاکستان او ایران د خپل امنیت او حاکمیت د خوندیتوب په پلمه د بلوڅانو پر ضد توغندي توغوي او د پولې دواړو غاړو ته د بلوڅانو امنیت یې له جدي ګواښ سره مخامخ کړی دی.»
د بشري حقونو دغه فعاله چې د تېرو ۵۷ ورځو راهیسې د پاکستان په پلازمېنه اسلام اباد کې د بلوڅانو د نسل وژنې په غبرګون یې پرلت وهلی وايي:« دا د اندېښنې وړ حقیقت دی، چې د امنیت په نوم ناوړه ګټه اخیستل کېږي او د بې ګناه بلوڅو ولسي وګړي په تېره بیا ښځې او ماشومان د دغسې سیاستونو قرباني کېږي.»
دا په داسې حال کې ده، چې سه شنبه (د مرغومي ۲۶مه) تسنیم خبري اژانس د پاکستان پر خاوره د ایران د بې پیلوټه الوتکو او توغندیو د برید خبر ورکړی او لیکلي یې دي، چې په دغه برید کې د جیش الظلم (جیش العدل) دوه مرکزونه ویجاړ شوي دي.
له بلې خوا د پنجشنبې په ورځ بیا پاکستان د ایران پر سروان ښار توغندیز برید وکړ، چې له امله یې د ښځو او ماشومانو په ګډون ۹ تنه وژل شوي دي.

د طالبانو مالیې وزارت د پنج شنبې په ورځ د (مرغومي ۲۸مه) پر ایکس پاڼه لیکلي چې، په روانه اوونۍ کې د هلمند او نیمروز ولایتونو د ګرځنده څارنې کارکوونکو په بېلابېلو سیمو کې افغانستان ته په ډيره اندازه د بېلابېلو قاچاقي توکو له واردولو مخنیوی کړی.

دغه وزارت وايي، په نیولو شویو قاچاقي توکو کې تازه میوې، خوراکي توکي او ګرځنده وسایل شامل دي.

د مالیې وزارت وايي، قاچاق کوونکو غوښتل یاد توکي په نا قانونه توګه هیواد ته وارد کړي.

که څه هم د طالبانو د مالیې وزارت افغانستان ته په قاچاقي ډول د یادو توکو د واردولو په تړاو د قاچاق کوونکو د نیولو په تړاو څه نه دي ویلي، خو‍ وايي، دغه نیول شوي قاچاقي توکي يې د نیمروز ګمرک ته سپارلي دي.

د طالبانو مالیې وزارت داسې مهال افغانستان ته د قاچاقي توکو د واردېدو د مخنیوي په اړه خبر ورکوي چې له تېرو شپږو ورځو راهیسې د افغانستان او پاکستان تر منځ ټولې ټرانزیټي لارې تړل شوې او د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته د خوراکي او غیر خوراکي توکو بار موټرونه د لارو د خلاصیدو په تمه دي.

د هغوی په وینا، له پاسپورټ او ویزې پرته به هیچا ته هم د تګ اجازه ورنکړي.

بل پلو طالبانو بیا ګوت څنډنه کړې، که دغه دروازه نه پرانیستل کېږي؛ نو دوی به یې د تل له پاره بنده کړي.

په توله کې د دواړو غاړو سوداګر او موټر چلوونکي بیا وايي، چې د دغې لارې د بندېدو سره دوی ته درانه زیانونه اوښتي او هغه مالونه چې تر دې مهاله ایسار پاتې دي د ورستېدو او خوسا کېدو سره مخامخ دي.
د تورخم دروازه تر دې وړاندې هم څو، څو ځلې د پاکستان او طالبانو له‌خوا تړل شوې وه؛ خو د دې پلا بندېدل یې د تېر پرتله بل شان دي؛ ځکه پخوا به د دواړو خواوو تر منځ د اخ و ډب وروسته دغه دروازه وتړل شوه، چې بیا به د څو ورځو به تېرېدو سره بېرته پرانیستل شوه؛ خو دا پلا بې له اخ و ډب او تاوتریخوالي پرته تړل شوې هغه هم یوازې د بار وړونکو موټرو له پاره.
په سیمه کې ځايي خبریال فرهاد شینواري افغانستان انټرنشنل ته وویل، داسې هیله مندي شته چې دغه لاره به په راتلونکو دوه، درې ورځو کې بېرته پرانیستل شي.

هغه وايي، پخوا به دغه دروازه د تاوتریخوالي له پېښېدو وروسته په چورلټ ډول تړل کېده؛ خو دا ځل دغه دروازه چوره بنده شوې نه ده، اوس هم خلک په دغې دروازې د دواړو خواو ته تګ راتګ کولای شي. دا ځل یوازې د موټر چلوونکو د پاسپورټ او ویزو له امله بنده شوې، کېدای شي چې دا ځل بیا دواړه غاړې سره سلا مشوره وکړي او د حل یوه لاره راوباسي او دغه ستونزه هواره کړي.
شاوخوا یوه میاشت وړاندې هم د پاکستان له‌خوا د بار وړونکو موټرو د چلوونکو له پاره د پاسپورټ او ویزو مسله جدي نیول شوې وه؛ خو د وخت په تېرېدو سره دغه دواړه غاړې په دې سلا شوې وې، چې د دوو میاشتو له پاره دغه موده وغځوي.

دا ځلې هم کېدای شي، چې د دغې ستونزې لپاره د حل یوه لاره راوویستل شي، ځکه د دغې دروازې د تړل کېدو سره د دواړو هېوادونو سوداګرو او خلکو ته درانه زیانونه اوړي.

په پېښور کې یو شمېر موټر چلوونکي او د ریکشاو خاوندان وايي، له دغې پرېکړې سره جوخت د دوی کار و بار اغېزمن شوی او سخت تاوان ور رسېدلی دی.
که څه هم حکومتي چارواکو ویلي، چې دغه بندیز به لنډ مهاله وي؛ خو د موټرو او ریکشاوو خاوندان وايي سړې هوا ته په کتو داسې نه ښکاري، چې دغه بندیز دې په نږدې راتلونکې کې لرې شي.
خو ولسي خلک وايي، د حکومت د دغې پرېکړې سره سم د ترانسپورټ په برخه کې ستونزې زیاتې شوې او د موټرو او ریکشاوو په کرایه کې دوه برابره زیاتوالی راغلی، ان تر دې چې یو شمېر ولسي شاعرانو په دې برخه کې ځیني طنزي شعرونه هم ویلي دي.
دا مهال په خیبر پښتونخوا کې شاوخوا ۶۰۰ د سي اېن جي مرکزونه فعال دي، چې زرګونه کسان په کې کار کوي.

د دغو مرکزونو خاوندان وايي، چې د حکومت د دغې پرېکړې سره سم دوی وزګاره شوي په داسې حال کې چې په نورو صوبو کې دغه شان بندیزونه نه دي لګول شوي.

هغوی وايي، سره له دې چې په خپله خیبر پښتونخوا د ګازو زېرمې او کانونه هم لري؛ خو بیا هم حکومتي چارواکو پر دوی دغه شان بندیز لګولی دی.
دوی دا هم وايي، که د دې کار سره دوی ته زیان اوښتی او کارونه یې له لاسه ورکړي، ورسره حکومت ته هم اقتصادي تاوانونه اوښتي؛ ځکه د دوی په باور له دې سره هم ټکس او مالیه چې د سي اېن جي له مرکزونو حکومت ته رسېدله هغه هم اوس حکومت ته نه ورکول کېږي.