چينايي رسنۍ: چین له افغانستان سره د نوي سړک پرانیستلو کې له احتیاطه کار اخلي

ناتالي کاسټرو له اسپانوي ورځپاني ال پاييس سره په مرکه کې، چې پرون خپره شوه ويلي، چې په پاکستان کې د ويزې غوښتلو پرمهال د طالبانو سفير ورته وويل: « لومړنۍ ښځه ده، چې افغانستان ته بې له ملګري او يوازي ځي.»

اغلې کاسټرو وايي: « ما په پاکستان کې د ویزې غوښتنه وکړه ځکه، چې هلته ارزانه ده؛ خو ما ډېر شکونه او وېره لرله.»

دغه سیلانۍ د خپلو خاطرو او کيسو په ادامه کې وايي: «له یو ساعت انتظار وروسته مې له سفیر سره وکتل، ویې ویل، ناتالي، موږ ستا کارونه، چې ته یې کوې خوښوو او موږ به تاته ويزه درکړو.»

د طالبانو دغه جګپوړي ديپلومات ورته وويل: «نړۍ ته ووايه، چې په افغانستان کې تر جګړې ډېر څه نور شته. موږ تاریخ او کلتور لرو. تاسو لومړنۍ ښځه یاست چې يوازي افغانستان ته د ننوتلو او سفر کولو اجازه لرئ.»

ناتالي کاسټرو یوه خبریاله ده، د ښوونکي او د الماريو جوړونکي لور ده. هغه پلان لري په ۱۸ میاشتو کې ۲۰۰ هېوادونو ته سفر وکړي تر څو د ګینس نړیوال ریکارډ مات کړي.

ویل کيږي په تیرو ۱۶ میاشتو کې د ۱۸۰ هیوادونو له لیدو وروسته هغه سايوپايو کې خپل کور ته را ستنه شوې او د وينې د زيات کمبود له ناروغۍ سره مخ ده.

د اسپانوي ورځپاڼې ال پایيس د راپور له مخې، د ناتالي کاسټرو انا د خپلي لمسۍ د سفر د لګښت لپاره خپل موټر پلورلی دی، ځکه چې د هغې لمسۍ د نړۍ لیدو ته لیواله وه.

ناتالي کاسټرو ویلي، چې ۱۹ ورځې په افغانستان کې وه او کله چې يې پلان درلود له مزارشریف څخه ازبکستان ته ولاړه شي له ستونزو سره مخ شوه.

دغه برازیلۍ ګرځندوی وايي، چې طالبانو د دې د تګ مخه ډب نه کړه، خو ازبک سرحدي ساتونکو ورته د ننوتو اجازه ورنه کړه، چې په وینا یې ځمکنۍ پوله تړل شوې وه.

ناتالي کاسټرو افغانستان ته د خپل سفر د کيسو په دوام وويل، چې د افغانستان وېزه د يو ځل داخلېدو لپاره وه او هغه نه پوهېده، چې بیرته افغانتسان ته داخلېدای شي او که نه.

دغې مسافرې نجلۍ زیاته کړه: «له سوال کولو وروسته طالبانو هغې ته د ننوتو اجازه ورکړه او ویې ویل: ښه راغلاست خور.»

دغه برازیلۍ نجلۍ وايي: «کله چې زه کابل ته د تللو لپاره د بس تمځی ته د ټیکټ اخيستلو لپاره ورغلم، دوی حیران شول، چې یوه ښځه یوازې سفر کوي. دوی د طالبانو له یوه مشر سره اړیکه ونیوله.»

ناتالي کاسټرو وايي له دې زنګ وروسته د هغې سفر خوندي او شونی شو او په بس کې د هغې د ساتنې لپاره څلور نارینه مسافر ګمارل شوي وو.

هغې وویل داسې ښکاري، چې طالبان د هغې سفر د افغانستان د مثبتې نندارې لپاره د یو فرصت په توګه ښکاره کوي.

ناتالي کاسټرو د دې سوال په جواب کې، چې ايا په افغانستان کې د يوې ښځې لپاره يوازي سفر کول غيري معمول دی؟ هغې وويل «هو، اوس هم په ډېرو ځايونو کې منعه دی.»

طالبانو په افغانستان کې د واک ترلاسه کولو وروسته پر ښځو ډېر محدودیتونه ولګول.

له محرم پرته د تګ منع کول یو له هغو سختو بندیزونو څخه دی، چې طالبان يې د افغانستان په ټولو ښارونو او لویو لارو کې پلي کوي.

په تېرو دوه نیمو کلونو کې د طالبانو د امرباالمعروف وزارت موټر چلوونکو ته امر کړی، چې له محرم پرته ښځې پورته نه کړي.

پر همدې مهال دا ډله نارینه او ښځینه بهرنیو سېلانيانو ته د دې اسانتیاوې برابروي، چې د دې ډلې د حکومت یو "مثبت انځور" د ځان سره "نړۍ" ته وړاندې کړي.

ناټو په اروپا او شمالي اتلانتیک کې له سړې جګړې وروسته خپل تر ټولو ستر پوځي تمرینات پیل کړي دي.

ټاکل شوې، چې دغه تمرین د دغه ایتلاف د غړو هېوادونو د څه باندې ۹۰ زرو ځواکونو سره د «مې میاشتې» تر پایه دوام وکړي.

د روسيې د بهرنيو چارو وزارت وياندې وويل، چې په دې تمرينونو کې به د ناټو د غړو هېوادونو ځواکونه د څو مياشتو لپاره د ناروې او رومانيا په خاوره کې د هغه هېواد پولو ته څېرمه فعاليت وکړي.

د هغې په خبره؛ « دا يو قصدي ګام دی، چې موخه يې د وضعت خرابول دي.»

د پوځي کميټې مشر راب باير په دې وروستيو کې د ناټو د تمريناتو پيل ته په اشارې سره وويل؛ « موږ باید پوه شو، چې دا خبره د ډاډ وړ نده، چې موږ به په سوله کې يو او له همدې امله موږ له روسيې سره د جګړې لپاره د ناټو ځواکونه چمتو کوو.»

هغه ټینګار وکړ، چې د ناټو اتحاد باید د جګړې لپاره چمتو وي او "د ناڅاپي پېښو تمه" وکړي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې د ناټو د دغه لوړپوړي چارواکي څرګندونو ته په اشارې سره وویل، چې د ناټو له نورو چارواکو يې هم ورته خبرې اورېدلې دي.

مېرمن زاخارووا وويل په دې توګه ناټو غواړي چې د میلیونونو اروپایانو او امریکایانو په سترګو کې خپل موجودیت او لوړ پوځي لګښتونه توجیه کړي او همدارنګه د « کيف رژيم لخوا زموږ د هېواد په وړاندي» د پيل شوې جګړې له «ناکاميو» د خلکو پام واړوي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت ویاندې یادونه وکړه، چې د هغه هیواد «د ناټو پر هیوادونو د برید پلان نه لري.»

د ناټو تمرین

ناټو په اروپا او شمالي اتلانتیک کې له سړې جګړې وروسته خپل تر ټولو لوی پوځي تمرینات پیل کړي دي.

وروستی ورته تمرین په ۱۹۸۸ کې د شوروي اتحاد او لویدیځ ترمنځ د سړې جګړې په جریان کې ترسره شو.

سږ کال د سویډن په ګډون د دغه ایتلاف د غړو هېوادونو د څه باندې ۹۰ زرو ځواکونو تمرینات به د مې میاشتې تر پایه دوام وکړي.

له ۵۰ زیاتې جنګي بېړۍ، ۸۰ جټ الوتکې او ۱۰۰ زره جنګي وسایط به په اروپا او شمالي اتلانتیک سمندر کې په دې تمرین کې ګډون لري.

د «۲۰۲۴ کلک مدافع» تمرین کې به د ناټو غړي د اتحاديې لومړی سېمه یيز دفاعي پلان تمرين کړي، چې د روسيې احتمالي بريد ته د ځواب ويلو څرنګوالی توضيح کوي.

د ناټو په اعلامیه کې د روسیې مستقیم نوم نه دی یاد شوی؛ خو د ناټو په ستراتیژیک سند کې مسکو د ناټو د غړو پر وړاندې تر ټولو «مهم او مستقیم» ګواښ بلل شوی دی.

دا تمرین د ناټو د غړو هېوادونو لپاره د روسیې له خوا پر اوکراین له یرغل وروسته يوه مهمه پېښه ده، چې په تېرو ۷۰ کلونو کې د اروپا په خاوره کې تر ټولو ستره جګړه بلل کېږي.

د نوموړي په خبره، لس ورځې مخکې یې ښاغلی سلیم کابل ته ولېږداوه، خو بیا یې هم د کور په ځای روغتون ته یووړ او نن ځايي وخت ۱۲ بجې وفات شو.

د پخواني ولسمشر حامد کرزي او طالب چارواکو په ګډون ګڼو افغان شخصتیونو د نوموړي پر مړینه خواشیني ښودلې ده.

برکت الله سلیم د ننګرهار په هسکه مېنه ولسوالۍ کې زېږېدلی او کابل کې لوی شوی و.

قاري سلیم پر افغانستان سربېره مصر کې هم د قرات زدکړې کړې وې او په دې برخه کې یې نړیوالې جایزې هم ګټلې وې.

نوموړي په کابل کې مدرسه درلوده او د قرات په برخه کې یې سلګونه شاګردان روزلي دي.

قاري سلیم یو وخت په کابل پوهنتون کې د اسلامیاتو استاد او پښتون شاعر هم و.

نوموړی د ناکامه مینه په نوم د شاعرۍ کتاب هم لري او په چاپي رسنیو کې یې شعرونه هم چاپ شوي دي.

د ایران مهر خبري اژانس وايي، دا کسان د سراوان ولسوالۍ په سیرکان سیمه کې نن سهار وژل شوي دي.

تر اوسه کومې ډلې د دې برید مسوولیت نه دی منلی.

په ایران کې د پاکستان سفیر مدثر ټیپو دا کسان مزودران بللي دي.

نوموړي دې کسانو پر وژل کېدو خواشیني ښودلې ده او له ایراني چارواکو یې په دې برخه کې د همکارۍ غوښتنه کړې ده.

مدثر ټیپو پرون ایران او د ایران سفیر پرون اسلام اباد ته ستون شو.

پر پاکستان د ایران له توغندیز برید وروسته اسلام اباد خپل سفیر ور بللی و.

ایران نږدې دوه اونۍ وړاندې د پاکستان د بلوچستان صوبې پر پنجګور توغندیز برید وکړ او په مقابل کې یې اسلام اباد هم د سیستان بلوچستان په سراوان کې توغندیز برید وکړ.

د تایباد سرپرست والي مهدي شېردل د شنبې په ورځ له ایرنا خبري اژانس سره په مرکه کې وویل چې افغانستان ته صادر شوي زیاتره کرنیزو محصولات کچالو ، مختلفې میوې لکه مڼې، مالټې، ممیز او وریژې شاملې دي.

دغه سيمه ييز چارواکي زياته کړه، چې هره ورځ له دوغارون/اسلام کلا څخه افغانستان ته له ٣٠ څخه زياتې لارۍ هر ډول کرنيز محصولات صادروي.

ښاغلي شېردل د افغان سوداګرو د صادراتو په اړه هم وویل، چې تېر کال له افغانستان څخه زرګونه ټنه ترانزیتي توکي د عراق، اماراتو او ترکیې هېوادونو ته استول شوي وو.
​