امیرخان متقي: طالبان نه غواړي چې د سیمې هېڅ هېواد ناامنه او بې ثباته شي

د طالبانو د بهرنيو چارو وزارت وياند ضياء احمد پر اېکس پاڼه ليکلي، چې د « افغانستان د سيمه ييزې همکارۍ ابتکار» غونډه د بهرنیو چارو سرپرست وزیر اميرخان متقي په کوربتوب شروع شوه.

د بهرنيو چارو وزارت په غونده کې د هېوادونو د استازو تصوير هم نشر کړی؛ خو د غونډې د مشخصي اجنډا په اړه يې څه نه دي ويلي.

په تصویر کې د روسيې، پاکستان، ترکيې، چين، ازبکستان، ترکمنستان، هند او یو شمېر نورو هېوادونو استازي ليدل کېږي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت تېره ورځ یکشنبه (د سلواغې اتمه) ویلي وو، چې دغه ډله به په کابل کې د «افغانستان د سیمه ییزو همکاریو ابتکار» غونډې کوربه وي.

د طالبانو حکومت په داسې مهال دغه غونډه په کابل کې رابللې، چې ټاکل شوې د افغانستان په اړه غونډه د روان کال د فبرورۍ په ۱۸ او ۱۹مه د هېوادونو د استازو او ملګرو ملتونو د عمومي منشي په شتون کې جوړه شي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت د تېرې ورځې د خبرپاڼې له مخې؛ په دغه ناسته کې به د افغانستان او سیمې د هېوادونو ترمنځ د سیمه ییزو همکاریو پر پراختیا خبرې وشي.

په هغې خبرپاڼه کې ویل شوي وو، چې طالبان غواړي په دغې ناسته کې «د ګډو ګټو، متقابل درناوي او همدا راز د سیمه ییزو اړیکو او ترانزیټ پر فرصتونو د سیمه ییز تعامل پر لارو چارو خبرې وشي.»

تر دې مخکې ایراني او روسي ډېپلوماټانو په کابل کې د دغې غونډې د جوړېدو یادونه کړې وه.

یاده اداره وايي، په ټولو بندرونو کې هڅه کوي چې افغانستان ته باکیفیته توکي وارد شي.

د طالبانو د سټنډرډ ملي ادارې له سوداګروغوښتي، چې هېواد ته د بې کیفیته توکو له واردولو ډډه وکړي؛ که نه له قانوني چلند سره به مخامخ شي.

که څه هم دغه اداره تل هېواد ته د بې کیفیته توکو واردوونکو سره د قانوني چلند ګواښ کوي؛ خو داسې معلومات یې نه دي خپاره کړي، چې افغانستان ته د بې کیفیته توکو واردوونکو څخه یې تر اوسه پوري څوک نیولي که نه؟

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې ایراني چارواکو افغانستان په سرحدي ادارو کې د تېلو د کیفیت د معلومولو معیارونه د پوښتنې وړ بللي و.

ایراني چارواکو ویلي وو، چې طالبان د کیفیت معلومولو ماشینونو پر بنسټ نه؛ بلکې په خپل زړه او خپله خوښه ورته میعارونه ټاکي.

د طالبانو کډوالو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د (سلواغې نهمه) په خپله ایکس پاڼه لیکلي چې، تېره ورځ ۲۱۳۹ افغان کډوال د هرات د اسلام کلا له لارې افغانستان ته راستانه کړل شوي.

دغه وزارت وايي، په تازه راستنو شویو کډوالو کې کورنۍ او ۴۵ بې سرپرسته ماشومان هم شامل دي.

یاد وزارت وايي، له ایران څخه تازه راستانه کړل شوي افغان کډوال یې د کډوالۍ نړیوال سازمان ته د مرستو ترلاسه کولو په موخه ورپيژندلې دي.

همدارنګه د طالبانو کډوالو وزارت ویلي چې د یک شنبې په ورځ د کندهار سپین بولدک له لارې ۱۷ کورنۍ چې د غړو شمیر یې ۱۱۲ تنه کیږي په جبري ډول له پاکستانه راستانه کړل شوي. او همدارنګه ۱۸ کورنۍ چې د غړو شمیر ۱۱۰ تنه کیږي د تورخم له لارې په جبري ډول هېواد ته راستانه کړل شوي دي.

د طالبانو کډوالو چارو وزارت ویلي چې د سپین بولدک او تورخم له لارو په جبري ډول راستانه کړل شوي ۲۲۲ افغان کډوال یې د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمیشنرۍ ته د مرستو ترلاسه کولو په موخه ور پيژندلي دي.

همدارنګه نوموړي په امریکا کې د اوباما د حکومت پر مهال په ۲۰۱۰ او ۲۰۱۴ کلونو کې د بګرام له هوايي اډې څخه د شپې مهال په پټه د امریکايي ځواکونو وتلو ته هم اشاره کړې.

د افغانستان پخواني حکومت دغه چارواکی وايي په میاشت کې د دغو ۸۰ میلیوني ډالرو د کڅوړو یو اصلي ګټه اخیستونکی د دغې ډلې د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني دی هغه څوک چې خپله امریکا د نوموړي پر سر ۱۰ میلیون ډالر جایزه ایښې ده.

د پخواني ولسمشر لومړی مرستیال امرالله صالح دغه څرګندونې پر داسې مهال کوي چې د امریکا له لوري هره اوونۍ شل میلیونه ډالري کڅوړې افغانستان ته استول کیږي.

د طالبانو تر لاس لاندې باختر اژانس نن دوشنبه د (سلواغې نهمه) یوه ويډیو خپره کړې او پکې ویلي یې دي چې د کوزڼ واکیسن به په ۲۳۳ ولسوالیو کې پلی کړي.

د نړیوالو روغتیايي سازمانونو د شمېرو له مخې په ۲۰۲۳ میلادي کال کې د افغانستان په ختيځو ولایتونو کې د ګوزڼ ناروغۍ شپږ مثبتې پیښې ثبت شوې وې چې په دې اړه یې پراخې اندېښنې راپورته کړې وې.

روانه اوونۍ د «پاکستان روغتیا ملي انسټېټیوټ» خبر ورکړی و چې د افغانستان په ختیځ کونړ ولایت د پولیو ناروغۍ يوه مثبته پیښه ثبت شوې ده.

خو د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د «پاکستان روغتیا ملي انسټېټیوټ» دغه ادعا رد کړې او ویلي یې دي چې ۲۰۲۴م کال په افغانستان کې د ماشومانو د ګوزڼ هېڅ مثبته پېښه نه ده ثبت شوې.

‏د دغه وزارت سرپرست ډاکتر قلندر عباد ویلي، چې هېواد کې د پولیو پېښو د تشخیص مرکز چارې وروستۍ شوې او په پام کې ده چې نږدې راتلونکې کې پرانیستل شي.

‏د قلندر عباد په وینا، د دغه مرکز په پرانیستلو سره به له دې وروسته د پولیو پېښو تشخیص د افغانستان د ننه کیږي.

‏شنوونکي وايي، له پاکستان څخه د افغان کډوالو په بې شمېره او بې مهاره وتلو سره په افغانستان کې د ځینو ساري ناروغیو د ډیرېدو امکان ډیر شوی چې نړیوال روغتیایي سازمانونه باید په دغه برخه کې پاملرنه وکړي.

تېر کال په افغانستان کې د پولیو شپږ مثبتې پېښې ثبت شوې وې خو سږکال لا کومه پېښه نه ده ثبته شوې.