امیرخان متقي: د دوحې په غونډه کې پر 'معنادار حضور' غور کوو

ابراهیم رییسي نن د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۸مه) په تهران کې د بهرنیو هېوادونو د سفیرانو له یوې ډلې سره لیدلي او د سیمې پر وضعیت یې خبرې کړي دي.

نوموړي په دغه کتنه کې وویل: "موږ په دې باور یو چې په عراق، سوریه، افغانستان او سیمه کې د امریکا حضور په هیڅ صورت له امنیت سره مرسته نه کوي، بلکې امنیت ته ګواښ دی."

هغه امریکا او لویدیځو هېوادونو ته د فلسطین د راتلونکي په اړه د پرېکړو پر وړاندې خبرداری ورکړ او ټینګار یې وکړ چې دا مساله باید د فلسطینانو ته پریږدي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر دا مهال منځني ختیځ ته په سفر تللی او د یوه خپلواک فلسطین پر جوړېدو یې د سیمې له هېوادونو سره خبرې کړي دي.

د پاکستان دولتي راډیو وايي؛ د سبا ورځې ټاکنو لپاره پوره تیاری نیول شوی او د ۲۶ کروړه یا ۲۶۰ میلیونه رایې پاڼې د رایه اچونې مرکزونو ته استول شوې دي.

پاکستان د سبا ورځې د ټاکنو د ښه امنیت لپاره له پاکستان او ایران سره هم خپله پوله د ۲۸ ساعتونو لپاره تړلې ده.

تر ټاکنو یوه ورځ مخکې د بلوچستان په پښین کې د ازاد نوماند اسفندیار خان کاکړ پر مرکز برید وشو، چې پکې ۱۷ کسان ووژل او ۲۱ نور ټپیان شول.

په دغه صوبه کې د مولانا فضل الرحمان د ګوند د یوه نوماند غړي پر غونډه هم چاودنه شوې، چې تر لسو کسان پکې وژل شوي او ۹ ټپیان دي.

په دواړو پېښو کې نوماندانو ته زیان نه دی رسېدلی.

د پاکستان په وخت نن ماښام کراچۍ کې هم د چاودنې له امله یو کس وژل شوی او بل ژوبل شوی دی.

تر اوسه د دې بریدونو مسوولیت کومې ډلې نه دی منلی.

د پاکستان د بهرنيو چارو د وزارت د معلوماتو له مخې؛ له افغانستان او ايرن سره دغه پولې به د مرغومۍ په ۲۰ مه نېټه بيرته د تګ راتګ پر مخ خلاصې کړي.

تر دې مخکې د پاکستان د ګمرک چارواکو اعلان کړی و، چې له افغانستان سره د دغه هېواد د ډېورنډ کرښه به په پنجشبنه د شپې له نيمايي څخه د ۲۴ ساعتونو لپاره تړلې وي.

د پاکستان پارلماني ټاکنې به د پنجشنبې په ورځ (د مرغومي ۱۹مه) ترسره شي او د نا امنیو احتمال یې یو له مهمو ننګونو بلل شوی دی.

د پاکستان د شمالي او لوېدیځو پولو د تړلو خبر په داسې حال کې ورکول کيږي، چې د چهارشنبې په ورځ د دغه هېواد په بلوچستان کې دوو خونړیو چاودنو لږ تر لږه ۲۲ کسان ووژل او ګڼ نور یې ټپیان کړل.

څه موده وړاندې د بلوچستان ایالت د ټاکنو د امنیت د تامین په موخه بېړنی حالت اعلان کړ.

د پاکستان سياسي نظام پارلماني دی او د پارلمان اکثريت ګوند يا ايتلاف اجرایيوي واک هم په لاس کې اخلي؛ نو ځکه په دې هېواد کې پارلماني ټاکنې ډېرې مهمې دي.

طالبان د ښاغلی نیکولسن په حواله وایي: «اروپايي ټولنې ته د ځانګړي استازي په پرتله د افغانستان د څلوېښت میلیونه نفوسو امنیت، کاري فرصتونه او سوله ډېر ارزښت لري.»
د دوحې ناسته د ملګرو ملتو د سرمنشي د ځانګړي همغګر له ارزونې وروسته جوړېږي.

فریدون سینیرلي اوغلو په خپله ارزونه کې سپارښتنه کړې چې په افغانستان کې د ملي پخلاینې لپاره باید ګامونه واخیستل شي او د افغان سولې لپاره دې ځانګړی استازی وګومارل شي.

خو طالب چارواکي د دې استازي له ګومارل کېدو سره مخالفت ښيي.
د طالبانو د ریاست الوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر نن د اروپايي ټولنې له استازي سره لیدنه کې هم یو ځل بیا ټینګار وکړ، چې د یوناما په شتون کې د سولې لپاره د ځانګړي استازي ګومارلو ته اړتیا نه ویني.
د نوموړي په خبره، په افغانستان کې جګړه، فساد، نشه يي توکي او زورواکي ختم شوي او خلک یې بیا تکرار نه غواړي.
خو پخواني افغان ولسمشر حامد کرزي نن د ملګرو ملتونو د سرمنشي له ځانګړي همغګر سره په لیدنه کې د نوموړي ارزونه د افغانستان په هکله واقعبینانه او عملي راپور وباله.

ښاغلي کرزي د دوحې ناسته مهمه وبلله او هیله یې څرګنده کړه، چې په دغه ناسته کې به د افغانستان د روښانه راتلونکي په لور مثبت ګام واخیستل شي.
د دوحې ناسته به ۱۱ ورځې وروسته د فبرورۍ پر ۱۸ او ۱۹ جوړه شي چې پکې د افغانستان پر ګاونډیانو او نورو هېوادونو سربېره د طالبانو استازي هم ګډون کوي.

په دې ناسته کې د افغان ښځو او مدني ټولنو استازي هم ګډون کوي.

د ایران د کورنيو چارو وزير احمد وحيدي نن د دې هېواد د کابينې په غونډه کې د ایران او افغانستان تر منځ پر پوله د ديوال جوړولو ته موضوع د غبرګون په ډول وويل، چې د دېوال جوړولو پلان نه لري خو پوله به بندوي.

ایراني رسنیو د وحيدي له قوله لیکلي: « پر پوله د دیوال جوړولو ته اړتیا نشته؛ خو د پولې بندول هغه څه دي چې موږ یې تعقیبوو.»

د ایران دغه چارواکي ټينګار کړی، چې لومړی به د پولې هغه برخې بندوي، چې ناسمې کارول کېږي.

احمدي زياته کړې، چې له پاکستان او افغانستان سره د پولې بندولو ته لوی پلان جوړ شوی دی.

خو مخکې دغه ایراني وزیر ویلي و، له افغانستان او پاکستان سره خپله ګډه پوله په دېوال جوړولو سره بندوي.

احمد وحیدي وايي، د پولې بندول به وخت ونیسي، خو اول به هغه ځایونه بند کړي چې بد کارول کېږي.

د هغه په خبره، د پولې بندولو لپاره یوازې دېوال نه جوړېږي، بلکې د لوی درستیز او وسلوالو ځواکونو په مدیریت به نورې چارې هم تر سره شي.