د ایران روغتیا وزیر وايي، تر نورو وګړو افغانان او عراقیان دغه هېواد ته د درملني لپاره ډېر ورځي او له دې درکه تهران ته د کال یو میلیارد ډالر عاید په لاس ورځي. افغانان پخوا تر ډېره پاکستان او هند ته درملنې ته تلل، خو د طالبانو واکمنېدو سره دواړو هېوادونو ته تګ ورته ستونزمن شوی.
د تسنیم خبري اژانس د راپور له مخې، بهرام عین اللهي نن د سیلګرۍ نندارتون کې وویل، ایران ته تلونکي شل سلنه سیلانیان روغتیايي ګرځندویان دي او هیله لري چې د روغتیا او سیلګرۍ وزارتونو په همغږۍ په دې برخه کې نور هم سیلانیان زیات شي.
هغه زیاتوي، تېر کال د سیلانیانو په نوم د یو میلیون او دوه لکه کسان دغه هېواد ته د روغتیايي سیلګرۍ لپاره ورغلي دی، چې تر نورو د عراق، افغانستان، پاکستان، عمان، بحرین، ارمنستان، تاجکستان، خلیخي هېوادونو ډېر ناروغان وو .
د ۲۰۲۱ په اګسټ کې د طالبانو واکمنېدو سره چې هند ته له افغانستان عادي تګ بند شوی او پاکستان هم وخت په وخت خپلې لارې بندوي ور سره افغانانو ایران ته مخه کړې ده.
ایران د پاکستان او هند برعکس له طالبانو سره ورځ تر بلې په هره برخه کې اړیکي پراخوي او افغانانو ته ویزو اسانتیاوې ډېروي.
پر ناروغانو سربېره اوس هغه کسان هم تر ډېره ایران ته ځي چې خپلوان یې اروپا کې وي او د خپلمنځي لیدلو یا کېس اچولو لپاره دویم هېواد ته اړتیا لري.
د افغانستان له سویل څخه سیمهایزې سرچینې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وايي چې، په یو شمېر ولایتونو کې کروندهګرو په پراخه کچه د کوکنارو کرلو ته مخه کړې.
هلمند چې د افغانستان د نورو ولایتونو پرتله د تریاکو تولید په کې ډېر و، د طالبانو د مشر ملا هبت الله له لوري د کوکنارو د کر او قاچاق د منعې له فرمان وروسته د تېرو نږدې دوه کالو پر مهال په کې د نشهیي توکو بیې خورا لوړې او کرـ کېله یې کمه شوې وه.
د احمد خان په نوم یو قومي مشر افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وايي، د تېرو دوو میاشتو راهیسې د هلمند په یو شمېر ولسوالیو کې کروندهګرو یوځلې بیا د نورو ولایتونو او سیمو پرتله ډېرو د کوکنارو کر ته مخه کړې.
نوموړی وايي:« د تاریاکو قیمتونه لوړ شول په مارکېټ کې تریاک کم شوي او خلک مجبوره دي چې کوکنار وکري خلک یې په پټه کري. بزګران بله لاره نه لري ځکه طالبانو امر کړی دی، چې تریاک بند دي نور نو د بزګرانو په کیسه کې نه دي چې هغوی څه شی وخوري.»
خو په دې ورستیو کې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې د کوکنارو د له منځه وړلو کمپاینونه پیل کړي دي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د روان میلادي کال د جنورۍ له ۱۵مې نیټې څخه د فبرورۍ تر ۱۴مې نیټې په هلمند، فراه، ارزګان، کندهار، ننګرهار، نیمروز، بلخ، لغمان، او بدخشان ولایتونو کې پر ۱۵۶۰ جریبه ځمکه د کوکنارو د کروندو د له منځه وړلو په اړه معلومات خپاره کړي دي.
په خپرو شویو معلوماتو کې لیدل کېږي، چې په ډېره انداره کوکنار په هلمند، کندهار او فراه ولایتونو کې له منځه وړل شوي.
او ویلي یې دي چې د ملا هبت الله اخوندزاده له فرمان څخه د سرغړونې په تور یې ۲۲۱ کسان چې پر خپلو ځمکو یې کوکنار کرلي وو نیولي او بندیان کړي یې دي.
طالبانو په داسې حال کې د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې د نشهيي توکو د کروندو د له منځه وړلو کمپاینونه پیل کړي، چې د دغې ډلې لوړ پوړي چارواکي تل د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو، اروپايي ټولنې او نورو بهرنیو چارواکو سره د لیدنو پر مهال په افغانستان کې د کوکنارو کرـ کېله صفر کچې ته د راټیټېدو ادعاوې کوي.
خو ایران په وار، وار ادعاوې کړې، چې اوس هم د نړۍ ۹۵ سلنه نشهيي توکي په افغانستان کې تولیدېږي.