بلوچستان کې څلورو سیاسي ګوندونو په ګډه د بلوچستان او سند ترمنځ لارې د اعتراض په‌ ډول تړلې

دغه وزارت د ننګرهار ولایت د تورخم سرحدي امریت د معلوماتو له مخې لیکلي، چې، ۲۵ کورنۍ چې غړو شمیر یې ۱۳۶ تنه کیږي په جبري توګه له پاکستانه د تورخم له لارې هیواد راستنې شوې.

همدارنګه یاد وزارت ویلي، له پاکستانه په جبري توګه تازه راستانه شوي افغان کډوال یې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ او د کډوالۍ نړېوال سازمان دفترونو ته د مرستو ترلاسه کولو په موخه ورپيژندلي دي.

تر دې وړاندې پاکستانۍ رسنیو د دغه هېواد د اړوندو ادارو د شمېرو له مخې خبر ورکړی و، چې د ۲۰۲۴ کال د فبرورۍ تر ۱۴مې تېټې له پاکستانه د ټولو ستنو شویو بې اسناده افغان کډوالو شمېر ۴۸۹۴۶۴ ته رسېدلی او دغه لړۍ لاهم روانه ده.

له بل پلوه د فبرورۍ په ۱۳مې نیټې د اوچا په تازه خپور شوي راپور کې راغلي و، چې د ۲۰۲۳ کال په وروستیو میاشتو کې نږدې نیم مېلیون افغانان له پاکستانه بېرته راستانه شوي او په ۲۰۲۴کال کې اټکل کېږي، چې شاوخوا ۴۸۳،۵۰۰ افغانان به له پاکستانه راستانه شي چې ۹۸ سلنې سره به یې مرستې وشي.

اوچا وایي، چې دا مهال شاوخوا ۶.۳ مېلیونه کسان په هرو اوو افغانانو کې یو یې د اوږدې مودې بې ځایه کېدو سره مخ دي، چې ډېرو یې د یوې لسیزې په اوږدو کې خپل کورونه پرېښي دي. دا په سوېلي اسیا کې د داخلي بې ځایه شویو خلکو تر ټولو لوی شمېر او په ټوله نړۍ کې دویم لوی شمېر دی.

اوربان وايي: "دا ښه خبر دی چې له سویډن سره به زموږ شخړه ژر حل شي.»
سویډن نږدې دوه کاله مخکې د ناټو د غړیتوب غوښتنه کړې وه.

هنګري د ناټو یوازینی غړی دی چې تر اوسه یې د سویډن غوښتنه نه ده تصویب کړې. دې ځنډ د هنګري او متحده ایالاتو په اړیکو سیوری اچولی او د هنګري د متحدینو اندیښنې یې راپارولي دي.

د هنګري پارلمان به د فبرورۍ په ۲۶مه په دې اړه غونډه وکړي.

د اوربان په وینا، هغه او د سویډن لومړي وزیر اولف کریسترسون د دواړو هېوادونو ترمنځ د باور د بیا رغولو لپاره ګامونه پورته کړي دي. نوموړي د دغو ګامونو په اړه وضاحت نه دی ورکړی.

دغه ناسته د ایران او طالبانو د استازو په ګډون د سلواغې میاشتې په ۲۵ او ۲۶ نیټه د ایران د سیستان او بلوچستان ایالت په زابل ښار کې جوړه شوې وه.

ایرنا خبری اژانس د ایران د اسلامی جمهوریت د انرژۍ د وزارت په حواله لیکلي، چې دغه غونډه د ایران او افغانستان ترمنځ د ۱۳۵۱ کال د هلمند د سیند د تړون د پلي کولو په موخه جوړه شوې وه.

د ایران د انرژۍ وزارت وايي، چې د دغه وزارت استازو په دې ناسته کې د طالبانو استازو ته په وروستیو کلونو کې د هلمند له سیند څخه د ایران د اوبو حق د نه رسیدو په اړه مفصل راپور وړاندې کړی دی.

د ایران استازو د دغه سیند په اوږدو کې د شته تخنیکي ستونزو او موانعو پر لرې کولو ټینګار کړی چې د ایران د اوبو د حق مخه یې نیولې. دغو چارواکو، د افغانستان له خوا د جوړو شوو بندونو او په ځانګړي ډول د کمال خان بند پر لرې کولو ټینګار کړی.

د دغه راپور له مخې، طالبانو په افغانستان کې سخته وچکالي د ایران د اوبو د حق په برابرولو کې خڼډ بللی خو دغه دلیل د ایراني استازو له خوا ننګول شوی دی.

په هلمند سیند کې د ایران د اوبو د حق موضوع د طالبانو او د ایران د اسلامي جمهوریت تر منځ یوه جنجالي مساله ده. ایران وايي، چې د هلمند له سیند نه یې د اوبو حق نه ورکول کیږي، خو طالبان د دغه کار دلیل په افغانستان کې وچکالۍ پورې تړلی دی.‌

تر دې مخکې یو ایراني پلاوي د هلمند له سیند څخه لیدنه کړې وه او د اسلامي جمهوریت چارواکو هم وچکالي او په هلمند سیند کې د اوبو کمښت موضوع تایید کړې وه. خو په همدې حال کې، ایران د سیند په اوږدو کې د بندونو پر جوړولو اعتراض کړی.

دغه توغندیز سیسټمونه چې په ارمان توغندیو او د اذرخش هوايي دفاعي سیسټم نومول شوي، د پرانېستې مراسو کې یې د ایران د دفاع د وزیر جنرال محمد رضا قرايي هم ګډون کړی و.

د ایرنا د راپور له مخې د ارمان توغندي سیسټم کولای شي چې په یو وخت کې له ۱۲۰ تر ۱۸۰ کیلومتره واټن کې شپږ هدفونه په نښه کړی.

په ورته وخت کې د اذرخش هوايي دفاعي سیستم کولای شي چې تر ۵۰ کیلومتره واټن پورې څلور توغندي په هم‌مهاله توګه کشف او له منځه یوسي.

ایران په داسې حال کې د خپلو نویو توغندیو او دفاعي لاسته راوړني نندارې ته وړاندي کوي، چې په سیمه کې کړکېچونه ډېر شوي دي.

په یمن کې د ایران له ملاتړه برخمنه حوثي ډله په دوامداره توګه له غزې سره د پیوستون د ښودلو په موخه په سور سمندرګي کې د امریکا، بریتانیا او اسراییلو پر بیړیو بریدونه کوي.

د دغو بریدونو په ځواب کې امریکا او بریتانیا په یمن کې دننه د حوثي جنګیالیوو مرکزونونه په نښه کړي او په سوریه او عراق کې یې د ایران له ملاتړه برخمنو ډلو پر مرکزونو بمباري کړې دي.

نوموړي دا خبرې نن په کوټه کې د پاکستان په ټاکنو کې د درغليو په ضد د څلور ګوندونو په اتحاد جوړې شوې مظاهرې ته د وینا پرمهال وکړې.

هغه پوځ ته په اشارې سره وویل: “دوی ځکه غواړي یو ضعیف پارلمان غواړي دوی پرې خپلې ګناوې پرې معاف کړي.”

که څه هم د پاکستان د فبروري د اتمې ټاکنو کې د عمران خان پلویانو د ۹۲ څوکیو ګټلو سره تر نورو مخکې دي، خو دغه ګوند تور لګوي چې ټاکنو کې درغلي شوې او په مقابل کې یې مظاهرې پیل کړې دي.

محمود خان اڅکزی هم په ټینګار سره وايي، چې د عمران خان ملاتړی نه دی، خو د پاکستان عامو خلکو د ښاغلي خان ګوند ته رایه ورکړې ده.

هغه وویل، چې دی یو قوي پارلمان جوړېدو لپاره لومړنۍ حل لاره دا ده چې د عمران خان او د هغه د ملګرو پر وړاندې جوړې شوې دوسیې ختمې او نوموړی له زندانه خوشی شي.

محمود خان اڅکزي د پاکستان حکومت ته خبرداری ورکړی چې که د دوی د خلکو د رایو درناوی ونشي، بیا به د بلوچستان په هوايي ډګرونو کې هیڅ الوتکه ونشي کیناستلی، د بلوچستان د اورګاډي اډې ته به هیڅ یو اورګاډی ورنشي او له پاکستانه به هیڅ بدمعاش ته بلوچستان ته د ورننوتلو اجازه ور نه کړي.

په همدې حال کې په پلازمېنه اسلام اباد کې هم د ګڼو سیاسي ګوندونو پلویانو اعتراضیه غونډې کړې دي او د دغه هېواد پر پوځ یې تور پورې کړی، چې په ټاکنو کې یې درغلیو ته لمن وهلې.