د ملګرو ملتونو د امنیت دوره يي شورا مشره: طالبان دې خپل د ښځو ضد سیاستونه ودروي

ښاغلي بلخي د دوشنبې په ورځ (د کب ۷ مه) نېټه د شیعه ګانو د پنځلسم امام د زوکړې د ورځې د نمانځنې په مراسمو کې وویل: «په خواشینۍ سره وایم، چې له نږدې درې کلونو راهیسې زموږ غوښتنو ته مثبت ځواب نه دی راکړل شوی. »

د ښاغلي بلخي په وینا «د جعفري مذهب رسمي کول»، «په سیاسي برخو کې ګډون»، د شيعه ګانو د قضيو په څېړولو کې د جعفري مذهب سره مساوي چلند، په ښوونځیو او پوهنتونونو کې شیعه محصلینو ته د شیعه فقهې او عقایدو تدریس هغه غوښتنې وې، چې د شیعه علماو د شورا له خوا مطرح شوي وې.

هغه ټینګار وکړ، چې دا د دې شورا اساسي غوښتنې دي او نه شي کولی تر دې تېر شي.

ښاغلي بلخي زیاته کړه: «که موږ له دې غوښتنو تېر شو، دا په دې معنا ده، چې موږ له شیعه مذهب څخه تېر شوي یو.»

د شیعه علماوو د شورا د دارالانشاء مشر له طالبانو د نیوکې په ډول وپوښتل: « اوس نو څه ستونزه ده، چې د جعفري فقهې پر اساس د شيعه ګانو خپل منځي شخړې حل او عمل پرې وشي؟ د بېلګې په توګه د شيعه ګانو د شخړو حلول له امنيتي ادارو څخه او کله له محکمې څخه شيعه علماو ته راجع کيږي. دا چې په نظام کې په رسمي ډول شتون ولري څه ستونزه ده؟»

په ورته وخت کې ښاغلي بلخي ټینګار وکړ، چې د شیعه علماو شورا د دغو غوښتنو د ترلاسه کولو لپاره د جګړې او تاوتریخوالي پلوي نه دی.

د تېر حکومت له نسکورېدو او د طالبانو واک ته د رسېدو را وروسته د شيعه علماو شورا په پرله پسې توګه د دغو غوښتنو د ترلاسه کولو لپاره هڅې کوي.

دوی د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده سره د لېدو لپاره يو پلاوی کندهار ته هم استولی و؛ خو د طالبانو مشر دوی ته د لېدو وخت نه و ورکړی.

تر دې مخکې په افغانستان کې د شيعه ګانو يو انتقاد کوونکي مشر ایت الله واعظزاده بهسودي هم پر طالبانو د هزاره ګانو او شیعه ګانو حقونو ته د نه پاملرنې له امله سختې نيوکې کړې وې.

د خبرپاڼې له مخې؛ دغه هوکړه د طالبانو د بهرنیو چارو د وزیر امیر خان متقي او د ترکمنستان د بهرنیو چارو د وزیر راشد مرادوف ترمنځ په لیدنه کې شوې ده.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ د کپ په ۷ مه په خپله خبرپاڼه کې د «لاجورد لارې» د پلان په تړاو د پنځو هېوادونو له استازو سره د طالبانو د راتلونکې ناستې په اړه نور جزییات نه دي ورکړي.

په ۲۰۱۸ کال کې د پنځو هېوادونو ترمنځ د «لاجورد لار» تړون لاسلیک شو. دغه لار افغانستان د ترکمنستان، اذربایجان او ګرجستان له لارې له ترکیې سره نښلوي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت خبرپاڼه زیاتوي، چې امیر خان متقي له رشید مرادوف سره د طالبانو او ترکمنستان د دوه اړخیزو اړیکو، په عشق اباد کې د طالبانو د ډېپلوماتیکو اړیکو د ښه والي او د ټاپي پروژې د عملي کار د پیل په اړه خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر له ترکمنستان څخه وغوښتل، چې د وارداتو د زیاتوالي، هرات ته د برېښنا د برابرولو، د سړکونو د بیارغونې، د اورګاډي پټلۍ د جوړولو، سوداګرو ته د وېزو د ورکړې او د افغان محصلینو لپاره د تحصیلي بورسونو د زیاتولو په برخه کې له افغانستان سره مرسته وکړي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې امیرخان متقي په دې کتنه کې ویلي، چې طالبان د ټاپي پروژې د عملي کار پیل ته بشپړ چمتووالی لري.

د جمهور اژانس د خبر له مخې؛ د ترکمنستان د بهرنیو چارو وزیر د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر د غوښتنو منلو ته چمتووالی ښودلی دی.

د دې خبرپاڼې له مخې؛ راشد مرادوف ویلي، چې ترکمنستان هڅه کوي په نږدې راتلونکي کې په افغانستان کې د ټاپي پروژې عملي کار پیل کړي.

خبرپاڼه همدا راز؛ د دغه ترکمن چارواکي له قوله وايي، چې د تور غونډۍ د پټلۍ د ظرفیت د لوړولو پلان نهايي شوی او ډېر ژر به پرانېستل شي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي د دوشنبې په ورځ (د کب شپږمه) ترکمنستان ته سفر وکړ.

د دې ډلې چارواکو ویلي دي، چې هغه د ترکمنستان د بهرنیو چارو د وزیر په بلنه دغه هېواد ته سفر کړی دی.

تر اوسه کوم هېواد د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی؛ خو دغه ډله د ترکمنستان په ګډون د سیمې له ځینو هېوادونو سره نږدې اړیکې لري او وخت پر وخت یې لوړپوړي چارواکي دغو هېوادونو ته ځي.

د خوړو نړۍوال پروګرام په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې د جنوبي کوریا د بهرنیو چارو وزارت دغه پیسې په دغه هېواد کې د خوړو له نړۍوال پروګرام سره مرسته کړې ده.

دغه سازمان په افغانستان کې د خوراکي توکو بحران ته په اشارې سره په دې خبرپاڼه کې زياته کړې، چې د دغه هېواد په میليونونو اتباع چې په ناوړه اقتصادي وضعيت او بېکارۍ کې لاس لري، د ځان ژغورنې په هڅه کې دي.

په افغانستان کې د خوړو د نړۍوال پروګرام مشر هسیایو وی لی وویل، چې افغانان خپل وروستي منابع له لاسه ورکړي او سپما یې کمه شوې ده.

د خوړو د نړۍوال پروګرام په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه سازمان تېر کال په ټول افغانستان کې له ۱۹ میلیونه وګړو سره مرسته کړې وه.

د دغې خبرپاڼې له مخې؛ د خوړو نړۍوال پروګرام په افغانستان کې له بشري ناورین سره د مقابلې لپاره د مالي سرچینو د کمښت له امله په ۲۰۲۳ کال کې له افغانستان سره خپلې مرستې ۱۰ میلیونه کسانو ته راکمې کړې.

جنوبي کوریا هم تېره میاشت کې د افغانستان د بشري مرستو له صندوق سره یو میلیون ډالره مرسته وکړه.

په دې وروستیو کې دغې ادارې اعلان وکړ، چې تر راتلونکو شپږو میاشتو پورې په افغانستان کې د خپلو فعالیتونو د دوام لپاره ۷۶۰ میلیونه ډالرو ته اړتیا لري.

د خوړو نړۍوال سازمان وايي، چې په افغانستان کې هره ورځ ۱۶ میلیونه وګړي د خوراکي توکو د کمښت په اړه اندېښمن دي.

هندي چارواکو ویلي دي، چې د شاهپور کنډي بند د پروژې له بریالیتوب وروسته د اوبو سرچینې دوو شمالي ایالتونو ته اړول شوي، چې هند ته اجازه ورکوي، چې د راوي سیند د اوبو له سرچینو څخه اعظمي ګټه پورته کړي.

د هند اکانومیک ټایمز د یکشنبې په ورځ (د کب ۶مه) راپور ورکړ، چې هندي چارواکو وویل، چې د راوي سیند څخه ۱,۱۵۰ کوسک اوبه د جمو او کشمیر د کنوا او سامبا سیمو کې پاکستان ته د ۳۲۰,۰۰۰ هکتاره ځمکې د خړوبولو لپاره کارول شوي.

د هند او پاکستان تر منځ د ۱۹۶۰ کال د سیند د اوبو د تړون له مخې، هند د راوي، ستلج او بیس سیندونو پر اوبو ځانګړی حق لري، په داسې حال کې چې پاکستان د سند، جهلم او چناب سیندونو کنټرول لري.

په همدې حال کې د هند لومړي وزیر نریندرا مودي په دې وروستیو کې په یوه کنفرانس کې په خپله وینا کې ژمنه وکړه، چې د هندي بزګرانو لپاره به د ستلج، بیس او راوي سیندونو د اوبو د اغېزمنې ګټې اخیستنې ملاتړ وکړي. هغه د هند پر حق باندې ټینګار وکړ، چې د دغو سیندونو د اوبو د ضایع کېدو مخه نیسي، چې په پاکستان ته تېریږي.

د دغه راپور له مخې؛ له هغه وخت راهیسې هند د اوبو د مدیریت ګڼې پروژې پلې کړې، چې د راوی سیند بند یو له دغو پروژو څخه دی، چې هند توانېدلی د ختیځو سیندونو شاوخوا ۹۵ سلنه اوبه په خپله ولګوی.

په همدې حال کې د شاه پور بیراج بند د بنسټ ډبره په ۱۹۹۵ کې د هند د هغه وخت لومړي وزیر له خوا کېښودل شوه، کله چې د جمو او کشمیر او پنجاب حکومتونو ترمنځ شخړې رامنځته شوې چې دا پروژه د څلور نیمو کلونو لپاره وځنډول شوه.

هند ټینګار کړی، چې له دې وروسته به د راوي د اوبو یو څاڅکی هم پاکستان ته نه ځي او له دغو اوبو څخه به په جمو او کشمیر او پنجاب کې د کرنې او اقتصادي ودې لپاره کار اخلي.
​

سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د امنیت شورا په غونډه کې به ګډونوال د یوناما او ځانګړي استازي پر واکونو او کاري جوړښت خبرې وکړي.

د امنیت شورا د غړو لپاره تر ټولو مهمه موضوع د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي د کاري دورې ټاکل دي.
سرچینې وايي، چې د امنیت شورا په غونډه کې به د امریکا، برېټانیا، سویس، فرانسې، سویلي کوریا او متحده عربي اماراتو ګډه اعلامیه ولوستل شي.

په دغه اعلامیه کې به پر بشري ارزښتونو د ټینګار ترڅنګ، د افغانستان د مدني ټولنې له غړو سره د بشري حقونو پر ارزښتونو د بحثونو پایلې هم وړاندې شي.