په ملګرو ملتونو کې د امریکا استازی: ۸۵ سلنه افغانان ښځو ته د زده کړو مساوي حق غواړي

د یوناما مشرې د چهارشنبې په ورځ د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته په یوه راپور کې ویلي، چې په دوحه کې راتلونکې غونډه باید عملي اجنډا ولري او خبرې اترې باید د هغو پایلو لامل شي، چې دغه سازمان یې په لټه کې دی.

خو ویل کیږي، چې دا ناسته به د دوحې د لومړۍ او دویمې ناستې برعکس په جلا کچه او شاید د ملګرو ملتونو د عمومي منشي له شتون پرته ترسره شي.

د دوحې دویمه غونډه د فېبرورۍ په ۱۸ او ۱۹مه د ملګرو ملتونو د عمومي منشي انتونیو ګوتریش او د ۲۵ هېوادونو او نړۍوالو سازمانونو د ځانګړو استازو په حضور کې جوړه شوه.

دا غونډه د طالبانو له ګډون څخه د انکار او هم د دغې ډلې د شرطونو د نه منلو له امله له کومې څرګندې نتیجې پرته پای ته ورسېده.

د یوناما مشرې د چهارشنبې په ورځ د امنیت شورا په غونډه کې افغانستان د نړۍوالې ټولنې پر وړاندې ننګونه او د بې ثباتۍ سرچینه وبلله او زیاته یې کړه، چې له دغه هېواد څخه د نړۍ نورو برخو ته ترهګري صادرېږي.

مېرمن اوتونبیایوا دا هم وویل، چې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو شتون د سیمې او بهر هېوادونو لپاره د اندېښنې لامل دی.

هغې زیاته کړه؛ دا اندېښنې یوازې په افغانستان کې د داعش د حضور په اړه نه دي؛ بلکې د اوتونبیایوا په وینا، په افغانستان کې د تحریک طالبان پاکستان حضور د پاکستان لپاره یوه لویه اندېښنه ده، چې په تېرو میاشتو کې د ترهګرو بریدونو شاهد دی.

د یوناما مشرې په دې غونډه کې وویل، چې دغه سازمان به له طالبانو سره خپلو اړیکو ته دوام ورکړي.

هغه وویل، چې د بشري حقونو د مسالې او د سیاسي تصمیم نیولو په بهیر کې د خلکو د استازو د شتون په اړه له افغانانو سره سلا مشورو ته دوام ورکوي.

مېرمن اوتونبیایوا د نړۍوالې ټولنې د مرستو په اړه وویل، چې په تېرو درېیو کلونو کې شاوخوا اته میلیارده ډالره د افغانستان خلکو ته ورکړل شوي دي.

هغه وويل، چې د نړۍوالې ټولنې له خوا د مرستو رسولو په افغانستان کې د اقتصادي ثبات او د خصوصي سکټور له پايښت سره مرسته کړې ده.

د یوناما مشر له نړۍوالې ټولنې او مرستندویانو وغوښتل، چې له افغانستان سره خپلو مرستو ته دوام ورکړي.

دغه محکمه زياتوي چې نهه تنه د چک ولسوالۍ د محکمې له خوا او يو تن د ميدان ښار د محکمې له خوا محکوم شوي وو.

د طالبانو سترې محکمې نن په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، دغو کسانو چې د بند موده یې پوره کړې وه په عام محضر کې مجازات شول.

دغې محکمې د چهارشنبې په ورځ په یوه بله خبرپاڼه کې لیکلي چې یو کس د غلا په تور د کابل ښار د لومړۍ حوزې د څلورم زون له خوا ۳۹دورې ووهل شو.

د طالبانو په خبرپاڼه کې د سزا د څرنګوالي په اړه څه نه دي ویل شوي، خو زیاته کړې یې ده چې دغو کسانو ته تعزیري سزا ورکړل شوې ده. دا ډله معمولا په داسې قضیو کې تورن کسان په دورو وهي.

د طالبانو د سترې محکمې د خبرپاڼې له مخې، دغو کسانو ته د میدان وردګو ولایت د اوسېدونکو، د دې ولایت د محکمې د مسوولینو او نورو طالب چارواکو په حضور کې سزا ورکړل شوه.

په خبرپاڼه کې راغلي: "حدود او قصاص د خدای د رحمت سرچینه ده، چې پلي کول یې سوکالي او خوښي رامنځته کوي."

که څه هم طالبانو د افغانستان د واک تر لاسه کولو وروسته جسمي مجازات بیا پیل کړي، خو په دې وروستیو کې د دغې ډلې چارواکو د وهلو ټکولو، د لاسونو پرې کول او اعدام په څېر جسمي مجازات زیات کړي دي.

دې ډلې په دې وروستیو کې په سرپل ولایت کې درې تنه، په کابل کې دوه تنه، په هرات کې اته تنه، په لغمان او بلخ کې څلور تنه او په بامیان ولایت کې دیارلس تنه د «زنا» «بې حیایۍ» او «نامشروع اړیکو» په تور نیولي او مجازات کړي یې دي.

په دې وروستیو کې ملګرو ملتونو په افغانستان کې د جسمي مجازاتو د دوام په اړه اندېښنه څرګنده کړې او له طالبانو یې غوښتي چې د جسمي مجازاتو چې د انساني کرامت خلاف او ظالمانه عمل دی مخه ونیسي.

خو د طالبانو ډلې ویلي چې اسلامي شریعت پلي کوي او دا هېوادونه او سازمانونه دې د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه نه کوي.

د پاکستان د پیپلز ګوند شریک مشر او د ښاغلي بوټو زوم اصف علي زرداري پر ۲۰۱۱ کال خپله ولسمشرۍ کې د خپل خسر اعدام عدالتي قتل بللی و او په دې هکله یې ستره محکمه کې عریضه کړې وه.

د پاکستان لوی قاضي فایض عیسا د دې عریضې په ځواب کې نن د یوه نهه کسیز پلاوي تر څېړنو وروسته وویل، چې د ذوالفقار علي بوټو د محاکمې لپاره مناسب شرایط برابر نه و: «موږ داسې څه ونه موندل چې وښيي عادلانه محاکمه او د لګېدلو تورونو لپاره عادلانه بهیر تر سره شوی وي.»

د ذوالقار علي بوټو لمسي او د اصف علي زداري زوی بلاول بوټو زرداري د محکمې له نننۍ پرېکړې وروسته خپل اېکس کې ولیکل، چې د کورنۍ درې نسلونه یې د داسې خبرو د اورېدو په تمه وو.

ښاغلی بلاول زیاتوي، چې ۴۴ کاله وروسته تاریخ سمېږي.

د ضیاالحق حکومت په ۱۹۷۷ کال کې ذوالفقار علي بوټو ونیو او پر ۱۹۷۴ کال یې د یوه قاضي پر وژلو تورن کړ.

د لاهور سترې محکمې پر ۱۹۷۸ کال ښاغلي بوټو ته د مرګ سزا واروله او نوموړی د ۱۹۷۹ کال د اپرېل پر څلورمه په ایډیاله جېل کې اعدام او د شپې د سیند صوبې په لړکانه کې خاورو ته وسپارل شو.

د طالبانو لوی درستیز د افغانستان له یوه سیمه ییزو تلویزون سره په مرکه کې دا خبره په داسې مهال کوي، چې تازه نوموړی د قطر له سفره بېرته افغانستان ته ستون شوی دی.

د طالبانو یو شمېر مشرانو واک ته له رسېدو څو میاشتې وروسته د "منصوري"، "بدري" او "الحمزه" په نومونو د څو ځانمرګو کنډکونو د جوړولو اعلان کړی و.

نړۍوالې ټولنې، ملګرو ملتونو او بشري حقونو نړیوالو سازمانونو د ځانمرګو پر دغو کنډکونو ځانګړي غبرګونونه ښودلي وو.

نوموړي زیاته کړې ده، که دښمن پر دوی برید وکړي، د دوی ټول ځواکونه به ځانمرګي بریدګر شي.

فصیح الدین فطرت همدا راز د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سرحدي شخړو په اړه ویلي، چې ډېورنډ د فرضي کرښې په توګه مني او دوی هڅه کوي، چې پر ډېورنډ کرښه رامنځته کېدونکې ستونزې د خبرو اترو له لارې حل کړي.

دا لومړی ځل دی، چې د طالبانو یو لوړ پوړی چارواکی د ځانمرګو د کنډکونو د له منځه وړلو خبره کوي؛ خو ویل کیږي، چې د طالبانو په لیکو کې د ځانمرګو چارې د دې ډلې د کورنیو چارو سرپرست وزیر سراج الدین حقاني او په دفاع وزارت کې د نوموړي ماما مالي خان تنظیموي.

د نندارتون د پرانیستې مراسمو کې د طالبانو د صنعت او تجارت وزیر نور الدین عزیزي د افغانستان او ترکمنستان ترمنځ د دوه اړخیزو همکاریو پر پیاوړتیا ټینګار وکړ.

ښاغلي عزیزي بهرني پانګوال افغانستان ته د پانګونې لپاره وبلل او زیاته یې کړه، چې د طالبانو په واکمنېدو سره په دغه هېواد کې بهرنیو پانګوالو ته ښه شرایط برابر شوي دي.

نوموړي له ترکمن چارواکو هم وغوښتل چې د ترکمنستان د ارقدان ښارګوټي دویمې برخې جوړولو کې د افغانستان له اوسپنې، ګرانبیه ډبرو، رنګ او نورو توکو کار واخلي.

د طالبانو د صنعت او تجارت وزارت په اعلامیه کې راغلي چې دې نندارتون ته د ترکمنستان ولسمشرقربانقلي بردي محمدوف هم ورغلی و.

د دوی په خبره، دا لومړی ځل دی چې نوموړی ترکمنستان کې یوه بهرني نندارتون ته ځي.

طالبان په خپله اعلامیه کې د ښاغلي محمدوف په حواله وايي، چې له افغانستان سره د خپلمنځي همکارۍ د زیاتوالي لپاره یې خپلو چارواکو ته په مختلفو اقتصادي، ټرانزیټي او تجاري برخو کې د پرلپسې ناستو سپارښتنه وکړه.

طالبانو په افغان- ترکمن لوی نندارتون کې د افغانستان د سوداګرو توکي نندارې ته وړاندې کړي دي، خو دې ډلې دا نه دي ویلي چې دغه نندارتون به څو ورځې روان وي.