د لغمان ولایت څخه د افغانستان د پارلمان پخوانې استازې افغانستان انټرنشنل – پښتو سره د ښځو د نړیوالي ورځي په مناسبت په خبرو کې وايي، چې د افغانستان له سقوط مخکې، په پارلمان کې د حکومت جوړونې یوه برخه وه خو اوس په کاناډا هیڅ هم نه ده.
اغلې صافۍ د افغانستان انټرنشنل خبریالې مسکا سنګر نیازۍ سره له هېواده بهر د خپل ژوند په اړه د زړه خواله کړي او ویلي یې دي، چې د افغانستان په پارلمان کې درې دورې د لغمان د خلکو استازې وه. په افغانستان کې د قانون جوړونې، د وزیرانو د ټاکلو، استیضاح او لېرې کولو، د بېلابېلو قوانیو، د بودیجې او ملي پروژو د تصویب او داسې نورو خورا مهمو مسالو یوه برخه وه.
هغه وايي: "دلته مې ژبه نه ده زده او له همدې امله له بیکارۍ کړیږم، ځکه څوک مې حتا په رسټورانټ کې د یوې کارګرې په توګه هم په کار نه ګماري."
اغلې صافۍ وايي، چې په زرهاوو موکلین یې لرل او د هغوی ستونزې به یې حلولې. نوموړې زیاتوي، چې په خپل هېواد کې د شان او شوکت خاونده وه، خو اوس په کاناډا کې د کډوالۍ تریخ ژوند تېروي.
زیفنون صافۍ وایي، چې کله طالبانو د ۲۰۲۱ کال د اګسټ په ۱۵مه کابل ونیوه، هغه مجبوره شوه چې د ځان د امنیت په خاطر له خپلې کورنې سره هېواد پریږدي او پاکستان ته ولاړه شي.
هغه وايي: "له پاکستان څخه یونان او بیا کاناډا ته کډواله شوم او اوس د کاناډا په کالګرۍ ایالت کې ژوند کوم."
مېرمن صافی وایي، چې کډوالي یوه ډېره ترخه تجربه ده. "په کډوالۍ کې له ډېرو ستونزو سره مخ یم. د لسیزو لاسته راوړنې مې له خاورو سره خاورې شوې او اوس باید هر څه له سره پیل کړم."
مېرمن زیفنون وایي: "تر هر څه راته دا ډیره دردونکې ده چې موکلین مې له افغانستانه د مرستې غوښتنه کوي،خو زه ورته هیڅ هم نشم کولای."
طالبانو د ساکښو پر انځورولو بندیز لګولی او هم یې له کندهار په تلوېزون کې د ساکښو پر ویډیو او انځور ښودل بند کړي او دا لړۍ نورو ولایتونو ته هم غځوي.
په کابل کې انځورګره رينا اتل وايي واک ته د طالبانو په رسېدو د دې هنر ښوونيز مرکزونه، فعاليتونه او نندارتونه بند شوي او تر ډېره د ساکښ رسامۍ ته اجازه نشته.
هغه وايي:« طالبان چې راغلي زموږ د ښکلو هنرونو ټولنه او فعالیتونه بند شوي دي، موږ ته ويل شوي، چې د انسانانو تصویرونه به نه رسموئ.»
په کندهار او هرات کې هم انځورګرې له ورته اندېښنو سره مخ دي.
د دوی په خبره په کمه موده کې يې فعاليت، د هنر د مينه والو شمېر او پرمختګ په بې ساري ډول ډېر شو، خو د طالبانو واکمنېدو سره یې د هنر ارزښت او عايد دواړه کم شوي دي.
د کندهار اوسېدونکې زینب وايي: «موږ د پرمختګ په لور روان و، روزنیز مرکزونه وو، د انځورونو لپاره بازار و او ډېر ارزښت يې درلود؛ خو اوس هيڅ هم نشته.»
خو دغه انځورګرې ناهیلې نه دي او وايي خپل هنر به په دې تمه پاللي، چې يو مهال به ارزښت پيدا کوي او بيا به یې مينه وال زياتيږي.
ډېر هغه عکسونه، چې دې انځورګرو افغانستان انټرنشنل- پښتو ته لېږلي د افغان مېرمنو د کړاو ډک ژوند، نرواکه ټولنه، سمسور چاپيريال او ځيني تحميل شوي ناسم کلتورنه پکې انځور شوي دي.
د معلوماتو له مخي، په کابل، کندهار او هرات کې د ښکلو هنرونو له بېلابېلو ټولنو سره تر ۱۰۰ زياتو انځورګرو کار کاوه، چې اوس يې زيات له خپلو کورنو دغه هنر پالي.
د طالبانو مشر هبت الله اخونزاده د يو شفاهي امر له مخيټولو دولتي ادارو ته امر کړی، چې انځور او ويډيو دي نه اخلي او يوازي دي په ليکلې او غږيږه بڼه خپل راپورنه شريکوي.
طالبانو په خپله لومړنۍ پنځه کلنه واکمنۍ کې پر انځور اخیستلو بندیز لګولی و او دغه کار یې له اسلام سره په ټکر کې بللی و.
دغې ډلې په دویم ځل واک ته تر رسېدو وړاندې په دوحه کې د مذاکراتو پر مهال ژمنه کړې وه، چې دوی له پخوا بدل شوي او دا ځل به یې چارې او بندیزونه د پخوا په څېر نه وي.
خو طالبانو په واکمنېدو سره که څه هم په لومړیو کې خپل پخواني قیودات پلي نه کړل، اما ګام په ګام د هغه پخوانۍ واکمنۍ پر لور روان دي.