په تېره جګړه کې له بوختو درې زرو طالبانو په ښوونځیو کې د جذب ازموینه واخیستل شوه

هغې د مارچ اتمې د ښځو نړۍوالې ورځ په مناسبت يه اېکس پاڼه لیکلي، که نړۍ له افغان ښځو ملاتړ ونکړي؛ نو د ښځو حقونه به په هرځای کې له ګواښ سره مخ شي.

ورته مهال د افغانستان لپاره د امریکا ځانګړي استازي توماس وېسټ هم ویلي:« موږ نن د ښځو د نړۍوالې ورځې په ویاړ، د خپلو حقونو د خوندي کولو په برخه کې ‌د افغان مېرمنو او نجونو نه ستړې کېدونکې هڅې او زړوړتیاوې نمانځو.»

هغه په اېکس پاڼه لیکلي، افغان ښځې او نجونې باید تعلیم وکړي، کار وکړي، د خپلو کورنیو ملاتړ وکړي او په عامه ژوند کې برخه واخلي چې دا د افغانستان او سیمې د ټیکاو لپاره تر ټولو اړینه ده.
تېره ورځ د ښځو د نړۍوالې ورځې په مناسبت په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ادارې د یوې خبرپآڼې په خپرولو سره له طالبانو غوښتي و، چې پر ښځو او نجونو محدودیتونه پای ته ورسوي؛ که نه نو دا هېواد به د لا زیاتې بې وزلۍ او انزوا سره مخامخ شي.
ملګرو ملتونو د ښځو پر نړۍواله ورځ په افغانستان کې پر ښځو او نجونو د محدودیتونو پر پای ته رسولو ټینګار کړی دی.
له بل پلوه بیا شنبه‌های ارغواني غورځنګ د ښځو نړۍوالې ورځې په پار د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي و، چې طالبانو نړۍوالې ټولنې ته د خپلو ټولو ژمنو خلاف د افغانیت او اسلامیت په نامه ښځې او نجونې له خپلو ټولو انساني او اسلامي حقونو او ازادیو محرومې کړې او له ټولنې د هغوی د سیستماټیکو حذفولو سره یې « بشري ضد جنایت» او « جنسیتي توپیر» ترسره کړی دی.
دغه غورځنګ ویلي و، چې طالبانو ته فرصت مه ورکوئ او مشران یې محکمې ته راکاږئ او نومونه یې په تور نوملړ کې ورزیات کړئ.

هغې په یوې ناسته کې ویلي، چې نړۍوالې ټولنې په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د زور زیاتي موضوع ته د پام وړ توجه نه ده کړې.

د نجونود زده کړو د حقونو دغې فعالې د جمعې په ورځ د مارچ اتمې په مناسبت هغې غونډې ته چې په کې د ښځو د حقونو د یو شمېر مخکښو فعالانو هم حضور درلود، وویل، چې د ښځو پر وړاندې د طالبانو سیاست موقتي نه دی، بلکه ډېر په دقت سره محاسبه شوی سیاست دی.

اغلې یوسفزۍ پر نړیوالې ټولنې تور ولګاوه چې د افغان ښځو د حقونو موضوع په یوه توګه له پامه غورځوي. هغې وویل: «داسې ښکاري چې دا نړیوالې ټولنې ته ډېره مهمه مساله نه ده. زما په اند دا یوه ډیره مهمه مساله ده، البته که غواړو طالبان او د هغوی ایډیولوژي وننګوو.»

د نوبل د سولې جایزې تر ټولو ځوانې ګټونکې، چې د ښوونځي په دوره کې په ۲۰۱۲ میلادې کال کې د پاکستانې طالبانو له خوا په برید کې ټپې شوې وه، وايي، چې طالبانو نه یوازې د نجونو ماشومتوب، بلکې د دوی راتلونکی یې هم ترې اخیستې ده.

هغې زیاته کړه: «طالبانو له تعلیم څخه د نجونو په محرمولو د هغوی راتلونکی هم ترې اخیستی.»

د اغلې یوسفزۍ په وینا افغانستان په نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې نجونې پکې خپلې زده کړې نه شي بشپړولای. د ښځو او نجونو د حقونو دغې فعالې زیاته کړه چې د افغان ښځو او نجونو تر څنګ ولاړ ده او د هغو ښځینه فعالانو ستاینه یې وکړه چې د افغانستان د راتلونکي لپاره یې خپل ژوند له خطر سره مخامخ کړی دی.

په دې غونډه کې د ښځو د حقونو افغان فعالې نایره کوهستانۍ چې په کابل کې د لاریونونو د تنظیمولو په تور نیول شوې وه او د ښځو د حقونو یو شمېر نورو فعالانو هم خبرې وکړې.

"په افغانستان کې د جنسیتي تبعیض په اړه بحث" تر سرلیک لاندې، ګډونوالو د ښځو او نجونو د حقونو د خرابېدونکي وضعیت، جنسي تاوتریخوالي او د جنسیتي توپیر په اړه خبرې وکړې.

د ۲۰۲۱ اګست میاشتې راهیسې چې طالبان بیا ځلې افغانستان کې واک ته رسیدلي، دې ډلې د ښځو او نجونو د حقونو پر محدودولو په موخه ۸۵ فرمانونه صادر کړي دي.

کرن ډېکر د ښځو د نړیوالې ورځې په مناسبت په یوه پیغام کې غوښتنه کړې چې افغان ښځو ته باید فرصت ورکړل شي او غږ یې واوریدل شي.

اغلې ډېکر په اېکس خواله رسنۍ له یو شمېر ځوانو افغان مېرمنو سره د خپلې لیدنې ویډیو خپره کړې او لیکلي یې دي: “د نړۍ په هره سیمه کې د سولې او ثبات لپاره ښځې اړینې دي. نو د افغانستان د راتلونکي لپاره هم د افغان ښځو شتون مهم او اړین دی. راځئ چې د ښځو لپاره فرصتونه جوړ کړو او د هغوی غږ واورو."

مېرمن ډیکر ویلي، چې هره ورځ باید د ښځو نړیواله ورځ وي.

د افغانستان لپاره د امریکا د سفارت شارزدافیره په داسې حال کې د افغانستان د راتلونکي لپاره د ښځو د وڼډې پر اهمیت ټینګار کوي، چې د طالبانو د واکمنۍ څخه د شاوخوا دوه نیم کلونو په تیریدو سره،‌ افغان ښځې او نجونې د کار او زده کړو په ګډون له خپلو اساسي حقونو بې برخې شوي دي.

د دغې جبهې په وینا، له غرمې وروسته شاوخوا ۰۳:۰۰ بجې یې په هرات ښار د طالبان پر یو موټر برید کې د درې طالبانو د وژلو ترڅنګ دوه وسله ټپي کړي‌هم دي.‌

پر اېکس خواله رسنۍ د یادې جبهې له خوا خپره شوې اعلامیه کې راغلي چې په دغه برید کې د دې ډلې جنګیالیو ته کوم زیان نه دی اوښتی.

تر اوسه طالبانو د دغې برید په اړه څه نه دي‌ ویلي.

د دغه هیواد د مالیې وزیرې مولاني اندراوتي ویلي، د اندونیزیا حکومت له دولتي درملو شرکت، بایو فارما سره په ګډه د یونیسف له لارې افغانستان ته د واکسین رسولو لپاره کار کوي.

اغلې میلاني د جمعې په ورځ ویلي: "دا همکاري، د بهرنیو چارو وزارت او په ځانګړې توګه د اندونیزیا د ټولو مرستندویه ادارو له خوا چې د یونیسف سره کار کوي، ممکنه شوې ده، دا ۱۰ میلیونه ډوزه واکسین به په ټول افغانستان کې هغو ۳.۳ میلیونو ماشومانو ته ورسیږي چې عمرونه یې له درې کلونو کم وي."

افغانستان او پاکستان په نړۍ کې هغه دوه هیوادونه دی چې لا هم د پولیو ناروغي پکې شته.

پولیو واکسین ته پر محدود لاسرسي او ناکافي روغتیایي اسانتیاوو سربېره د وسلوالو ګواښ او د خلکو نه پوهاوی په دغو هیوادونو کې د ماشومانو روغتیا ته د پام وړ ګواښ جوړ کړی دی.