طالبان: تېر کال له ایران سره د افغانستان سوداګري یو نیم میلیارد ډالرو ته رسېدلې

هغه تر نارینه وو د ښځو تعلیم په دې ضرور وباله، چې که ښځې لوستې وي، نو راتلونکی نسل به هم لوستی وي او که ښځې نالوستې وي، نو را تلونکی نسل به هم بې سواده وي.

د ایمل ولي خان په خبره، د خدای خدمتګارو له بنسټګر باچاخان نیولې تر نن پورې دا کورنۍ او ګوند د ښځو د حقونو او زدکړو وکالت کوي: «باچا خان هغه سړی و چې له نن نه سل کاله مخکې یې زنانه خپل تحریک کې را مخ ته کړې.»

نوموړي زیاته کړه: « موږ د ښځو د حقونو لپاره یوازې غږ نه پورته کوو، بلکې عملي اقدامات کوو. پښتانه که په افغانستان یا پاکستان کې وي په درد او غم کې یې شریک یو.»

هغه د نړۍ له ګوټ ګوټ کې له پښتنو وغوښتل چې په دې برخه کې یې لاسنیوی وکړي.

پر افغانستان د طالبانو واکمنیدو پسې ګام په ګام ښځې او نجونې پر کار او زدکړو سربېره له ټولنیز ژوند هم بې برخې کېږي.

طالبانو د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې واکمنېدو پسې نجونو له شپږ ټولګي پورته ښوونځي وتړل او تېر کال یې د دوی پوهنتوني زدکړې او کار هم بند کړل.

که څه هم دا ډله وايي چې د ښځو او نجونو د کار او زدکړو لپاره لایحه جوړوي، خو اوس خلک په دې باور دي چې هسې په دې ژمنو افغانان دوکه کوي.

پخواني افغان ولسمشر حامد کرزي د مارچ پر اتمه د ښځو نړیوالې ورځې په مناسبت غونډه کې له طالبانو وغوښتل چې د نوي تعلیمي کال پیلېدو سره نجونو ته د ښوونځیو او پوهنتوني زدکړو دروازې پرانیځي.

د طالبانو د ننګرهار د رسنیو دفتر نن په خپل اېکس کې لیکلي، چې د دغو طالبانو د وړتیا تر ارزولو وروسته به دوی په لسم، یولسم او دولسم ټولګیو کې کېنول شي.

د ننګرهار لپاره د طالبانو مرستیال والي مولوي سعید احمد بنوري د ازموینې د پیل پرمهال په خبرو کې له خپلې ډلې مننه وکړه، چې «د ځانګړې پیرزوینې له مخې یې هغو مجاهدینو» ته د زدکړو زمنیه برابره کړه، چې د ده پر وینا د مبارزې پرمهال ترې زدکړې نیمګړې پاتې وې.

د ننګرهار لپاره د طالبانو د پوهنې ریاست مفتي حبیب حضرت حقاني وویل، چې له ۲۲ کلونو پورته طالب وسلوال به د شپې لېسې او له دې عمر ښکته به د ورځې لېسو ته ور وپېژندل شي.

حقاني وايي دا وروستۍ ازموینه ده.

د یادونې وړ ده، چې تېرکال هم طالبانو له خپلو ۶۵۰ وسلوالو ازموینه اخېستې وه او د ښونځیو بېلابیلو ټولګیو ته وروپېژندل شوي دي.

هغې د مارچ اتمې د ښځو نړۍوالې ورځ په مناسبت يه اېکس پاڼه لیکلي، که نړۍ له افغان ښځو ملاتړ ونکړي؛ نو د ښځو حقونه به په هرځای کې له ګواښ سره مخ شي.

ورته مهال د افغانستان لپاره د امریکا ځانګړي استازي توماس وېسټ هم ویلي:« موږ نن د ښځو د نړۍوالې ورځې په ویاړ، د خپلو حقونو د خوندي کولو په برخه کې ‌د افغان مېرمنو او نجونو نه ستړې کېدونکې هڅې او زړوړتیاوې نمانځو.»

هغه په اېکس پاڼه لیکلي، افغان ښځې او نجونې باید تعلیم وکړي، کار وکړي، د خپلو کورنیو ملاتړ وکړي او په عامه ژوند کې برخه واخلي چې دا د افغانستان او سیمې د ټیکاو لپاره تر ټولو اړینه ده.
تېره ورځ د ښځو د نړۍوالې ورځې په مناسبت په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ادارې د یوې خبرپآڼې په خپرولو سره له طالبانو غوښتي و، چې پر ښځو او نجونو محدودیتونه پای ته ورسوي؛ که نه نو دا هېواد به د لا زیاتې بې وزلۍ او انزوا سره مخامخ شي.
ملګرو ملتونو د ښځو پر نړۍواله ورځ په افغانستان کې پر ښځو او نجونو د محدودیتونو پر پای ته رسولو ټینګار کړی دی.
له بل پلوه بیا شنبه‌های ارغواني غورځنګ د ښځو نړۍوالې ورځې په پار د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي و، چې طالبانو نړۍوالې ټولنې ته د خپلو ټولو ژمنو خلاف د افغانیت او اسلامیت په نامه ښځې او نجونې له خپلو ټولو انساني او اسلامي حقونو او ازادیو محرومې کړې او له ټولنې د هغوی د سیستماټیکو حذفولو سره یې « بشري ضد جنایت» او « جنسیتي توپیر» ترسره کړی دی.
دغه غورځنګ ویلي و، چې طالبانو ته فرصت مه ورکوئ او مشران یې محکمې ته راکاږئ او نومونه یې په تور نوملړ کې ورزیات کړئ.

هغې په یوې ناسته کې ویلي، چې نړۍوالې ټولنې په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د زور زیاتي موضوع ته د پام وړ توجه نه ده کړې.

د نجونود زده کړو د حقونو دغې فعالې د جمعې په ورځ د مارچ اتمې په مناسبت هغې غونډې ته چې په کې د ښځو د حقونو د یو شمېر مخکښو فعالانو هم حضور درلود، وویل، چې د ښځو پر وړاندې د طالبانو سیاست موقتي نه دی، بلکه ډېر په دقت سره محاسبه شوی سیاست دی.

اغلې یوسفزۍ پر نړیوالې ټولنې تور ولګاوه چې د افغان ښځو د حقونو موضوع په یوه توګه له پامه غورځوي. هغې وویل: «داسې ښکاري چې دا نړیوالې ټولنې ته ډېره مهمه مساله نه ده. زما په اند دا یوه ډیره مهمه مساله ده، البته که غواړو طالبان او د هغوی ایډیولوژي وننګوو.»

د نوبل د سولې جایزې تر ټولو ځوانې ګټونکې، چې د ښوونځي په دوره کې په ۲۰۱۲ میلادې کال کې د پاکستانې طالبانو له خوا په برید کې ټپې شوې وه، وايي، چې طالبانو نه یوازې د نجونو ماشومتوب، بلکې د دوی راتلونکی یې هم ترې اخیستې ده.

هغې زیاته کړه: «طالبانو له تعلیم څخه د نجونو په محرمولو د هغوی راتلونکی هم ترې اخیستی.»

د اغلې یوسفزۍ په وینا افغانستان په نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې نجونې پکې خپلې زده کړې نه شي بشپړولای. د ښځو او نجونو د حقونو دغې فعالې زیاته کړه چې د افغان ښځو او نجونو تر څنګ ولاړ ده او د هغو ښځینه فعالانو ستاینه یې وکړه چې د افغانستان د راتلونکي لپاره یې خپل ژوند له خطر سره مخامخ کړی دی.

په دې غونډه کې د ښځو د حقونو افغان فعالې نایره کوهستانۍ چې په کابل کې د لاریونونو د تنظیمولو په تور نیول شوې وه او د ښځو د حقونو یو شمېر نورو فعالانو هم خبرې وکړې.

"په افغانستان کې د جنسیتي تبعیض په اړه بحث" تر سرلیک لاندې، ګډونوالو د ښځو او نجونو د حقونو د خرابېدونکي وضعیت، جنسي تاوتریخوالي او د جنسیتي توپیر په اړه خبرې وکړې.

د ۲۰۲۱ اګست میاشتې راهیسې چې طالبان بیا ځلې افغانستان کې واک ته رسیدلي، دې ډلې د ښځو او نجونو د حقونو پر محدودولو په موخه ۸۵ فرمانونه صادر کړي دي.

کرن ډېکر د ښځو د نړیوالې ورځې په مناسبت په یوه پیغام کې غوښتنه کړې چې افغان ښځو ته باید فرصت ورکړل شي او غږ یې واوریدل شي.

اغلې ډېکر په اېکس خواله رسنۍ له یو شمېر ځوانو افغان مېرمنو سره د خپلې لیدنې ویډیو خپره کړې او لیکلي یې دي: “د نړۍ په هره سیمه کې د سولې او ثبات لپاره ښځې اړینې دي. نو د افغانستان د راتلونکي لپاره هم د افغان ښځو شتون مهم او اړین دی. راځئ چې د ښځو لپاره فرصتونه جوړ کړو او د هغوی غږ واورو."

مېرمن ډیکر ویلي، چې هره ورځ باید د ښځو نړیواله ورځ وي.

د افغانستان لپاره د امریکا د سفارت شارزدافیره په داسې حال کې د افغانستان د راتلونکي لپاره د ښځو د وڼډې پر اهمیت ټینګار کوي، چې د طالبانو د واکمنۍ څخه د شاوخوا دوه نیم کلونو په تیریدو سره،‌ افغان ښځې او نجونې د کار او زده کړو په ګډون له خپلو اساسي حقونو بې برخې شوي دي.