د سوېډن بېرغ د شمالي اتلانتیک تړون د ۳۲م غړي په توګه د ناټو په مرکزي دفتر کې پورته شو

د (اېس ای ټي اې) استخباراتي ډلې لخوا په خپره شوې خبرپاڼه کې د بطرفي د مرګ د لامل په اړه جزيات نه دي ورکړل شوي.

بطرفي د ۲۰۲۰ کال په لومړیو کې وروسته له هغه د القاعدې د مشر په توګه وګمارل شو چې د هغه پخوانی مشر قاسم الریمي د متحده ایالاتو لخوا ووژل شو.

بطرفي د القاعدې له هغو ۱۵۰ بندیانو څخه یو و چې په ۲۰۱۵ کال کې وروسته له هغې خوشې شو چې دغې ډلې د یمن بندري ښار مکلا ونیوله.

په یمن کې د القاعدې څانګه د امریکا متحده ایالات له لوري د القاعده شبکې یوه له خونړیو څانګو څخه ګڼل کیږي چې د اسامه بن لادن له خوا جوړه شوې وه.

بطرفي د القاعدې له لومړنیو مشرانو څخه و چې په افغانستان کې یې واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته هغوی ته د بري مبارکي ورکړه.

هغه په ​​یوه پیغام کې ویلي: «دا یوازې د طالبانو بری نه دی، بلکې د (مسلمه) امت بریا هم ده. موږ د خدای شکر ادا کوو چې طالبانو ته یې دا بری ورکړ او موږ دعا کوو چې خدای دې ستاسو په هڅو کې برکت واچوي.»

بایډن تر دې مخکې خبرداری ورکړی و، چې په غزه کې د ملکي تلفاتو د زیاتوالي له امله اسراییل د نړۍوال ملاتړ له لاسه ورکولو له خطر سره مخامخ دی.

بایډن د غزې د مرګ ژوبلې په اړه وویل: "زه فکر کوم چې دا یوه لویه تېروتنه ده."

بایډن وویل، چې د غزې په رفح ښار باندې د اسراییل احتمالي برید چیرې چې له ۱.۳ میلیونو څخه ډېر فلسطینیانو پناه اخیستې ، د هغه لپاره "سره کرښه" ده.

بایډن دا روښانه کړه، چې هغه به د اسراییل د ملکي وګړو د ساتنې لپاره د مداخلې وړ توغندیو په څیر د وسلو لیږل بند نه کړي.

د امریکا ولسمشر ویلي، چې د اسراییل دفاع لا هم حیاتي ده.

بایډن مخکې هیله درلوده، چې د روژې له پیله به لنډمهاله اوربند اعلان شي؛ خو هغه هیله من دی چې په غزه کې اوربند یوې موافقې ته ورسېږي، په داسې حال کې چې واشنګټن د امنیت شورا درې پرېکړه ‎لیکونه چې د اکټوبر له اوومې راهیسې د اوربند غوښتنه کوي ویټو کړي دي.

حماس هم د امریکا او د هغه د متحدینو له خوا د شوي تړون مخالفت کړی دی.

حماس له غزې تړانګې څخه د اوربند او د اسراییلي ځواکونو د وتلو غوښتنه کوي.

پر حماس سربېره اسراييل هم وايي، چې د حماس تر له منځه وړلو پورې به يې بريدونه دوام ولري.

والي رومن سټاروویټ پر ټیلیګرام ویلي: "یوه د استوګنې ودانۍ کې اور لګیدلی او یوې سیمه ییزې ښځینه اوسیدونکې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی او مېړه یې بیخي ډېر سوځیدلی دی"

په دغه کلي کې يو بل کور هم ويجاړ شوى دی.

تر اوسه اوکراین د دغې برید په اړه څه نه دي ویلي.

له اوکراین سره په پوله د روسیې په سیمو کې له دوو کلونو راهیسې چې روسیې د اوکراین پر ضد جګړه پیل کړې، پرله پسې چاودنې او بریدونه شوي دي.

روسي چارواکو د دې بریدونو پړه پر اوکرایني ځواکونه او یا هم اوکراین پلوه تخریب کوونکو ور اچولې ده.

په زرګونو اسراییلي پولیس د بیت المقدس د زاړه ښار په تنګو کوڅو کې ځای پر ځای شوي دي، چېرې چې تمه کیږي هره ورځ په لسګونو زره عبادت کونکي د الاقصی جومات ته چې د مسلمانانو پخوانۍ قبله ده، د عبادت له پاره ورشي.

دا سیمه د یهودانو لپاره هم سپیڅلی ځای ګڼل کیږي او له همدې امله د اسراییل او حماس ترمنځ د ستونزو په رامنځته کېدو کې مهم رول لوبوي.

په ۲۰۲۱ کال کې د دواړو ډلو ترمنځ د جګړې پیل له همدې ځای شوی و.

د حماس او اسراییل ترمنځ اوسنۍ جګړه چې شپږمه میاشت یې روانه ده، دا د اکتوبر په اوومه هغه وخت پیل شوه کله چې د حماس په زرګونو جنګیالیو پر اسراییل برید وکړ او شاوخوا ۱۲۰۰ کسان یې ووژل.

پر غزه د اسراییلو دوامدارو خونړیو بریدونو په ټوله نړۍ کې غبرګونونه راپارولي؛ ځکه چې د قحطۍ مخ په زیاتېدونکي خطر د مړینې شمېره نوره هم لوړولی شي.

د اسراییل په بریدونو کې تر اوسه له ۳۱ زرو ډېر فلسطینیان وژل شوي دي.

تېره میاشت الاقصی جومات ته د فلسطینیانو له راتلو وروسته د رامنځته شویو لانجو له امله، د اسراییل ښي اړخي د امنیت وزیر ایتامر بین ګویر وویل، چې هغه په ​​الاقصی جومات کې په عبادت کونکو د بندیز لګول غواړي.

په همدې حال کې لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو ویلي، چې الاقصی جومات ته به د تېر کال په څېر یو محدود شمېر خلکو ته د ورتګ اجازه ورکړي.

عزام الخطیب د بیت المقدس د وقف عمومي رییس دی، چې د الاقصی جومات نظارت کوي، وايي: "دا زموږ جومات دی او موږ باید ورته پاملرنه وکړو. موږ باید په دې جومات کې د مسلمانانو شتون خوندي کړو، هغوی باید وکولای شي چې په لوی شمېر کې په سوله ییزه او امن توګه دلته عبادت ته راشي."

ټاک شوې، چې د روژې میاشت د دې اونۍ د دوشنبې په ورځ پیل شي؛ خو د تېرو کلونو خلاف د زاړه ښار شاوخوا سیمې نه دي سینګار شوي، د لویدیځې غاړې په ښارونو کې هم ورته غمجن ماحول شتون لري، چیرې چې شاوخوا ۴۰۰ فلسطینیان د امنیتي ځواکونو یا یهودي مېشت ځایونو سره په نښتو کې وژل شوي دي.

په همدې حال کې د مارچ په ۱۰ مه د امریکا مرکزي قوماندانۍ یا سینټکام پر خواله رسنۍ اېکس اعلان کړی، چې د اردن شاهي هوايي‌ ځواک سره یې په ګډه یې شمالي غزې ته بشري مرستې غورځولې دي.

دغه مرستې د سي – ۱۳۰ امریکايي پوځي الوتکې له خوا ۱۱ زره ۵۰۰ کسانو خواړه لکه؛ وریجې، وړه، مکروني او کنسروا نور خوراکي توکي شامل دي.‌

د سعودي عربستان سترې محکمې د نړۍ ټولو مسلمانانو ته د روژې د رارسېدلو او سبا دوشنبې ورځ څخه د پیل مبارکي هم ورکړې ده.

خو د طالبانو سترې محکمې بیا اعلان کړی، چې سبا دوشنبه روژه نه ده.

د سترې محکمې د خبر له مخې، چې د هلال کمېټه به سبا دوشنبه د روژې د لومړۍ ورځ د معلومولو لپاره ناسته وکړي.

د معلوماتو له مخې؛ د طالبانو سترې محکمې په ولايتونو کې اړوند د هلال ولايتي کمېټو ته دنده سپارلې، چې د مياشتې د ليدو لپاره تیاری ونيسي.

افغانستان وړاندې د سعودي عربستان سره یو ځای روژه او اختر کاوه؛ دا ځکه، چې په سعودي عربستان کې مياشت تر افغانستان مخکې ښکاره کيږي.

طالبان واک ته په رسېدو تر ډېره د خپلو پرېکړو له مخې د روژې او اختر لومړۍ ورځ ټاکي.