د روسیې په کرسک ښار د اوکراین د توغندي په برید کې یوه ښځه وژل شوې ده

په زرګونو اسراییلي پولیس د بیت المقدس د زاړه ښار په تنګو کوڅو کې ځای پر ځای شوي دي، چېرې چې تمه کیږي هره ورځ په لسګونو زره عبادت کونکي د الاقصی جومات ته چې د مسلمانانو پخوانۍ قبله ده، د عبادت له پاره ورشي.

دا سیمه د یهودانو لپاره هم سپیڅلی ځای ګڼل کیږي او له همدې امله د اسراییل او حماس ترمنځ د ستونزو په رامنځته کېدو کې مهم رول لوبوي.

په ۲۰۲۱ کال کې د دواړو ډلو ترمنځ د جګړې پیل له همدې ځای شوی و.

د حماس او اسراییل ترمنځ اوسنۍ جګړه چې شپږمه میاشت یې روانه ده، دا د اکتوبر په اوومه هغه وخت پیل شوه کله چې د حماس په زرګونو جنګیالیو پر اسراییل برید وکړ او شاوخوا ۱۲۰۰ کسان یې ووژل.

پر غزه د اسراییلو دوامدارو خونړیو بریدونو په ټوله نړۍ کې غبرګونونه راپارولي؛ ځکه چې د قحطۍ مخ په زیاتېدونکي خطر د مړینې شمېره نوره هم لوړولی شي.

د اسراییل په بریدونو کې تر اوسه له ۳۱ زرو ډېر فلسطینیان وژل شوي دي.

تېره میاشت الاقصی جومات ته د فلسطینیانو له راتلو وروسته د رامنځته شویو لانجو له امله، د اسراییل ښي اړخي د امنیت وزیر ایتامر بین ګویر وویل، چې هغه په ​​الاقصی جومات کې په عبادت کونکو د بندیز لګول غواړي.

په همدې حال کې لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو ویلي، چې الاقصی جومات ته به د تېر کال په څېر یو محدود شمېر خلکو ته د ورتګ اجازه ورکړي.

عزام الخطیب د بیت المقدس د وقف عمومي رییس دی، چې د الاقصی جومات نظارت کوي، وايي: "دا زموږ جومات دی او موږ باید ورته پاملرنه وکړو. موږ باید په دې جومات کې د مسلمانانو شتون خوندي کړو، هغوی باید وکولای شي چې په لوی شمېر کې په سوله ییزه او امن توګه دلته عبادت ته راشي."

ټاک شوې، چې د روژې میاشت د دې اونۍ د دوشنبې په ورځ پیل شي؛ خو د تېرو کلونو خلاف د زاړه ښار شاوخوا سیمې نه دي سینګار شوي، د لویدیځې غاړې په ښارونو کې هم ورته غمجن ماحول شتون لري، چیرې چې شاوخوا ۴۰۰ فلسطینیان د امنیتي ځواکونو یا یهودي مېشت ځایونو سره په نښتو کې وژل شوي دي.

په همدې حال کې د مارچ په ۱۰ مه د امریکا مرکزي قوماندانۍ یا سینټکام پر خواله رسنۍ اېکس اعلان کړی، چې د اردن شاهي هوايي‌ ځواک سره یې په ګډه یې شمالي غزې ته بشري مرستې غورځولې دي.

دغه مرستې د سي – ۱۳۰ امریکايي پوځي الوتکې له خوا ۱۱ زره ۵۰۰ کسانو خواړه لکه؛ وریجې، وړه، مکروني او کنسروا نور خوراکي توکي شامل دي.‌

د سعودي عربستان سترې محکمې د نړۍ ټولو مسلمانانو ته د روژې د رارسېدلو او سبا دوشنبې ورځ څخه د پیل مبارکي هم ورکړې ده.

خو د طالبانو سترې محکمې بیا اعلان کړی، چې سبا دوشنبه روژه نه ده.

د سترې محکمې د خبر له مخې، چې د هلال کمېټه به سبا دوشنبه د روژې د لومړۍ ورځ د معلومولو لپاره ناسته وکړي.

د معلوماتو له مخې؛ د طالبانو سترې محکمې په ولايتونو کې اړوند د هلال ولايتي کمېټو ته دنده سپارلې، چې د مياشتې د ليدو لپاره تیاری ونيسي.

افغانستان وړاندې د سعودي عربستان سره یو ځای روژه او اختر کاوه؛ دا ځکه، چې په سعودي عربستان کې مياشت تر افغانستان مخکې ښکاره کيږي.

طالبان واک ته په رسېدو تر ډېره د خپلو پرېکړو له مخې د روژې او اختر لومړۍ ورځ ټاکي.

د دغه راپور له مخې؛ جواد هدایتي د ایران پر ارادې د دواړو هېوادونو د اقتصادی اړیکو د پراختیا، د ټرانزیټي دهلیزونو د پیاوړتیا او د سیمې د نورو هېوادونو لپاره د منځنۍ اسیا هېوادونو ته د لاس رسي د اسانتیاو د برابرولو لپاره د هرات-مزار شریف د سړکونو د بشپړولو په اهمیت ټینګار وکړ.

د ایران دغه چارواکي هم د چابهار بندر د کارولو په اړه د طالبانو د پرېکړې هرکلی کړی دی.

په ورته وخت کې هغه د چابهار له بندر او ګډو پولو څخه د افغان سوداګرو د مالونو د لېږد رالېږد په برخه کې د همکارۍ او اسانتیا په موخه د ایران د ټرانزيټ او ټرانسپورټ سازمان چمتووالی اعلان کړ.

د طالبانو د ترانسپورت او هوايي چلند وزیر حمیدالله اخوندزاده او د ایران یوه پلاوي څو ورځې وړاندې په کابل کې سره وکتل او د یوه نړۍوال سړک د جوړولو په برخه کې یې د همکارۍ په اړه خبرې وکړې.

د طالبانو د ترانسپورت او هوايي چلند وزارت د چهارشنبې په ورځ (د کب ۱۶مه) په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې دغه پلاوی دوه اړخیزه هوکړې ته د رسېدو په موخه کابل ته راغلی و.

ایران او د طالبانو د ټرانسپورت او هوايي چلند وزارت تر اوسه د دې هوکړې جزییات نه دي خپاره کړي.

ایران د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني؛ خو له دې ډلې سره ډېپلوماتیکې او اقتصادي اړیکې لري او په تهران کې یې د افغانستان سفارت طالبانو ته سپارلی دی.

د طالبانو د صنایعو او سوداګرۍ وزارت د شمېرو له مخې؛ تېر کال له ایران سره د دغې ډلې د سوداګرۍ ارزښت یو میلیارد او ۷۳۹ میلیونه ډالرو ته رسېدلی و.

د غزې د روغتیا وزارت د معلوماتو له مخې؛ د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر له ۷مې نېټې راهیسې پر غزې د اسراییلي یرغل په پایله کې ۳۱ زره ۴۵ فلسطینیان وژل شوي او ۷۲ زره ۶۵۴ نور ټپیان شوي دي.

دغه اداره زیاتوي، چې د اسراییلي ځواکونو د بریدونو ۷۲ سلنه قربانیان ښځې او ماشومان دي.

په دې وروستیو ورځو کې د ملګرو ملتونو اړوند یوې ادارې ویلي، چې د غزې په محاصره شوې سیمه کې د اسراییل په روانو بریدونو کې هره ورځ په اوسط ډول ۶۳ ښځې وژل کېږي.

د انروا په وینا؛ هغه مېرمنې چې هره ورځ مړې کیږي په ډله کې یې ۳۷ مېندې شاملې دي.

د رویټرز خبري اژانس د یکشنبې په ورځ راپور ورکړ، چې د ښوونځي مالک لیمان ابوبکر باکوسو وویل، چې وسله وال د ګیدان باکوسو په سوکوتو کلي کې ښوونځي ته ننوتل او په پرله پسې ډول یې ډزې پیل کړې، چې د پولیسو له رسېدو دمخه یې ۱۵ ماشومان وتښتول.

د دغه رپوټ له مخې؛ د سوکوتو د پولیسو ویاند احمد روفاعي تایید کړې ده، چې وسله والو په سیمه ییز وخت د سهار په یوه بجه د ګیدان باکوسو په کلي کې په یوه اسلامي ښوونځي حمله وکړه او ۱۵ تنه زده کوونکي یې وتښتول.

تر اوسه کومې ډلې د دې پېښې پړه پر غاړه نه ده اخيستې.

روفاعي وويل، چې په سيمه کې د لارو بندېدل او د ژغورنې عمليات له ننګونو سره مخ کړي دي.

هغه زیاته کړه: "دا یو لېرې پروت کلی دی، چې موټر نه شي تلای، پولیس باید په موټرسایکل کلي ته ولاړ شي."

پولیسو وویل، په نایجیریا کې د ښوونځي تښتونه معمول دي، په ځانګړې توګه له هغه وخته چې اسلامپالو اورپکو په ۲۰۱۴ کال کې په بورنو ایالت کې د ښوونځي له ۲۰۰ زیاتې نجونې وتښتولې، چې نړۍ ټکان وخوړه.

د پولیسو په وینا؛ وسله والو ډلو له هغه وخت راهیسې د ښوونځي زده کونکي د باجګیرۍ لپاره تښتولي او تر اوسه یې لږ تر لږه ۱۴۰۰ تنه تښتولي دي.

دوه ورځې وړاندې د نایجریا په شمال لویدیځ کې د کادونا په ایالت کې د ښوونځي ۲۸۷ زده کوونکي په موټرسایکل سپاره وسله والو وتښتول. په تښتول شویو کسانو کې لږ تر لږه ۱۰۰ ماشومان هم شامل دي، چې عمرونه یې تر ۱۲ کلونو پورې دي.