څو شېبې وړاندې په کابل او نېږدې سیمو کې د زلزلې ټکانونه حس شوي

د طالبانو د کورنيو چارو وزارت وياند عبدالمتين قانع نن پر خپله اېکس پاڼه ليکلي، چې د دوی د وزارت اړوند پاسپورټ ادارې د روان کال له سلواغې مياشتي څخه د کب تر ۲۱ نېټې پوري د پاسپورټونو د وېش له لارې شاوخوا ۲ ميليارده افغانۍ را ټولې کړې دي.

په افغانستان کې د طالبانو واکمنېدو او د اقتصادي حالت خرابېدو سره د مهاجرت نوې لړۍ پیل شوې او له هغه را هیسې تر اوسه لا هم هر ورځ سلګونه افغانان په کابل او ولایتونو کې د پاسپورټونو د ترلاسه کولو لپاره انتظار وي.

له دې سره د افغانستان د پاسپورټ ارزښت هم خورا ټیټ دی.

د ټایم مجلې په یوه نوي راپور کې سږ کال بيا د افغانستان پاسپورټ د نړۍ تر ټولو کم اعتباره پاسپورټ پېژندل شوی.

په ۲۰۲۴ کال کې د څلورو اروپایي هېوادونو د پاسپورټ اعتبار لا پسې لوړ شوې او د لېست په سر کې سینګارپور او جاپان سره یو ځای شوي، چې لومړی مقام یې خپل کړی.

افغانستان چې د دغه لېست کې وروستۍ مقام خپل کړی، وګړي یې یوازې ۲۸ هېوادونو ته بې ویزې سفر کولی شي.

تر افغانستان مخکې سوریه، اعراق او یمن هېوادونو ځای اخیستې او وګړي یې د ۲۹ او ۳۵ هېوادونو ترمنځ بې ویېزې سفر کولای شي.

د طالبانو سترې محکمې د چهارشنبې په ورځ د (کپ ۲۳ مه) اعلان وکړ، چې دغه کس دوه اونۍ وړاندې د پکتیکا ولایت د برمل ولسوالۍ د ابتدایه محکمې په حکم په دورو ووهل شو.

طالبانو د دغه کس د جنسیت په اړه څه نه دي ویلي.

دې ډلې په دې وروستیو کې په پروان ولایت کې څلور تنه د "غلا" په تور په دورو وهلي وو.

طالبانو له یوې میاشتې څخه په کمه موده کې په هرات، لغمان، بلخ، بامیان، پروان، سرپل او پکتیکا ولایتونو کې شاوخوا ۳۰ تنه ولسي وګړي په دورو وهلي دي.

وروسته له دې چې دغې ډلې په افغانستان کې واک تر لاسه کړ، جسمي مجازات لکه په دورو وهل، د لاسونو پرې کول او اعدامول یې بیا پیل کړل.

د بشري حقونو فعالان او د پخواني رژیم چارواکي طالبان د مجازاتو په برخه کې په دوه مخۍ تورنوي او وايي چې طالبان پر خپلو غړو شرعي حدود نه پلي کوي.

فیض الله فیضي د پيښې د رامینځته کېدو او د څرګندوالي په اړه ډېر جزیات نه دي ورکړي.

فیضي په ټولنیزه رسنۍ فیسبوک کې لیکلي: «څو میاشتې مخکې د شیخ زاید له طب پوهنځي فارغ شو؛ هم مهاله مو د یوې ډاکترې سره د ژوند تړون مراسم ورته ونیول، ښه ژوند ته داخل شو، بیګا د کلي د چرسیانو او پوډریانو له لاسه شهید کړای شو، بل کوچنۍ ورورمې رشید الله چې له غالب پوهنتون څخه په لومړۍ درجه فارغ شو، هغه یې راته زخمي کړ؛ زمونږ د کور څلور تره زامن یې هم راته زخمیان کړل.»

د طالبانو د خوست امنیتي چارواکو ځايي رسنیو ته پېښه تاید کړې ده.

د طالبانو د خوست د امنیه قوماندانۍ ویاند طاهر احرار د خوست یو ځايي ټلویزیون غرغښت ته ویلي، چې پيښه تېره شپه د مرکز اړوند لکڼو کې ددو کورنیو ترمنځ د خپلمنځي ستونزو له امله رامنځ ته شوې ده.

نوموړی هم وايي په دې پېښه کې ۶ کسان زخمیان شوي او یوبل سیمه ییز ډاکټر چې څو میاشتې وړاندې له طب پوهنځي فارغ او همدې تېرو میاشتوکې یې تازه واده کړی و وژل شوی دی.

احرار وايي چې د پښې په تړاو دوه تنه تورن کسان هم نیول شوي او په دې هکله د دوی څېړنې روانې دي.

د طالبانو کورنيو چارو وزارت نن چهار شنبه په يوې خبرپانه کې ليکي، چې په ناسته کې د دواړو هېوادونو د اړېکو پر پياوړتيا هم بحث وشو.

په خبرپانه کې ليکل شوی، چې د طالبانو کورنیو چارو وزير سراج الدین حقاني له ازبکستان څخه د ځينو اقتصادي پروژو پيلول مهم بللي او د امنيت په برخه کې يې هم ډاډ وړاندي کړی.

ښاغلی حقاني زیاتوي: « په هېواد کې د امنیت په اړه پوره ډاډ درکوو او هغه اقتصادي پروژې، چې د سيمې پر ثبات يې اغېز زيات وي، ژر پيل کېدل يې اړين دي.»

د ازبکستان د بهرنيو چارو وزیر اديلوویچ بيا د سيمې د ثبات لپاره د نشه يي توکو پر وړاندې مبارزه مهمه بللې.

د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر بختیار سعیدوف له یو شمېر لوړپوړو طالب چارواکو سره په کتنه کې ویلي، چې هېواد یې هېڅکله افغانستان یوازې نه پرېږدي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو لا پراختیا غواړي.

بختیار سعیدوف د سې شنبې په ورځ په جلا جلا کتنو کې د طالبانو له رییس الوزرا ملا محمد حسن، د ریاست الوزرا له اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر، له اداري مرستیال عبدالسلام حنفي او د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر امیر خان متقي سره هم کتلي.

د ملا برادر دفتر د ازبکستان بهرنیو چارو وزیر له قوله ویلي، چې ډېر ژر به په تاشکند کې د دوی سفیر ومني.

ازبکستان میاشت مخکې د طالبانو استازي ته دغه سفارت وسپاره.
د ویلو ده، چې ازبکستاني چارواکو بیا تر اوسه ددغو لیدنو په اړه څه نه دي ویلي.

په ایران کې د بشري حقونو یوې ډلې پرون د کپ په ۲۲ مه د ایران له خوا په جګړه کې د ماشوم عسکرو د ګمارلو او کارولو په اړه یو جامع راپور خپور کړ.

دا راپور په وسله والو شخړو کې د ماشوم سرتيرو د ګمارلو لپاره د ايران د اوږدې مودې عمل، په ځانګړې توګه په فاطميون لېوا کې له افغان ماشومانو ناوړه ګټه پورته کول ارزولي دي.

د ایران د بشري حقونو ادارې (هرانا) لیکلي، چې دغه راپور له نړیوالو بشري قوانینو او د ماشومانو له حقونو څخه د سرغړونو لړۍ ده او د جګړې سیمو ته د ماشومانو په ګمارنه، روزنې او لېږلو کې د ایران د ښکېلتیا ژورتیا څرګندوي.

دغه راپور پر افغان مهاجرینو او ماشومانو په ځانګړي تمرکز سره، له ایران سره د تړلو نظامي او نیمه پوځي ځواکونو لخوا د زیان منونکو خلکو سیسټمیک استحصال افشا کول غواړي.

د دې ډلې موندنې مستند کوي او په ګوته کوي، چې ایران د ماشومانو د حقونو کنوانسیون په ګډون د ډیری نړیوالو قوانینو سرغړونه کوي، چې وايي، له ۱۵ کلونو څخه کم ماشومان باید استخدام یا په جګړو کې ونه کارول شي.

په راپور کې راغلي، چې د دې څېړنې یوه تر ټولو اندېښمنونکې موندنه د فاطمیون لېوا کې د ماشومانو د مرګ ژوبلې لوړه کچه ده.

هرانه زیاته کړه، چې ایران افغان ماشومان د فاطمیون په لېوا کې او د پاکستان ډله یې د زینبیون په لېوا کې استخداموي.

فاطمیون

لشکر فاطمیون د ایران له قدس قول اردو سره تړلې نیمه پوځي ځواک دی، چې ادعا کوي افغان رضاکار ځواکونه یې تنظیم کړي او سوریې ته یې د بشارالاسد د ملاتړ او داعش پر ضد د جګړې لپاره استولي دي.

د هرانا په راپور کې ویل شوي، چې د فاطمیون لېوا په ۲۰۱۳ کال کې خپل فعالیت پیل کړ او د زیارت د مدافعینو لومړۍ افغان ډله "فاطمیون لېوا" سوریې ته ولېږل شوه.

د دې راپور له مخې، له فابریکو څخه تر زندانونو پورې استخدامونکو هڅه کوله، چې افغانان دې ته وهڅوي، چې په دې ځواک کې نوم لیکنه وکړي.

هرانا وویل، چې د دوی نوم لیکنه له دې ژمنې سره شوې چې که دوی سوریې ته لاړ شي نو د دوی د بند سزا به لغوه کیږي او په ایران کې به د دوی د اوسیدو حیثیت اعاده کیږي او یو کور او ډیرې پیسې به هم ترلاسه کوي.

هرانا د افغانستان د پخواني حکومت د بهرنیو چارو د وزارت په حواله لیکلي دي، چې تهران د خپلو فرقه ایزو او پرمختیایي ګټو او اهدافو د خوندي کولو لپاره د افغانانو له بې وزلۍ او محرومیت څخه چې ایران ته کډوال شوي دي کار اخیستی دی.

صمد رضايي، چې د فاطمیون یو قومندان دی، په ۲۰۱۷ کال کې وویل، چې لږ تر لږه ۸۰ زره کسان د فاطمیون کنډکونو تر پوښښ لاندې سوریې ته استول شوي دي. هغه وویل چې ۲۸۰۰ کسان وژل شوي دي.

د لشکر فاطمیون فرهنګي مسوول زهیر مجاهد په ۲۰۱۶ کال کې اعلان وکړ، چې د سوریې په جګړه کې د فاطمیون تر ۲۰۰۰ زیات غړي وژل شوي او ۸۰۰۰ نور ټپیان شوي دي.

د سوریې په جګړه کې د ګډون لپاره د ماشومانو استخدام

هرانا وايي چې د فاطمیون د لښکر زیاتره غړي افغان کډوال دي. د دغه رپوټ له مخې د سپاه پاسداران انقلاب اسلامي په افغانستان کې هم په استخدام کښې فعاله وه او په دغه هیواد کې یې غیر رسمي دفترونه لرل.

د هرانا په وینا، که څه هم د فاطمیون د غړو کره شمېره څرګنده نه ده، خو د دې خبري اژانس شواهد ښيي، چې سپاه پاسداران له فاطمیون سره د یو ځای کېدو او د سوریې جګړه کې د ګډون لپاره له ۱۸ کلنو او تر ۱۵ کلونو کم عمره ماشومان د سرتېرو په توګه کاروي.

د هرانا د راپور له مخې؛ د بشري حقونو د څار سازمان په ۲۰۱۶ کال کې د سپاه پاسداران له خوا په فاطمیون لوا کې د ۸ افغان ماشومانو د ګومارلو پخلی کړی وو. دا ټول افغان ماشومان د سوریې په جګړه کې وژل شوي او څلور یې د مړینې پر مهال یوازې ۱۴ کلن وو.