طالبانو د نجونو پر زدکړو له بندیز لرې کولو پرته د نوي تعلیمي کال د پیل زنګ وواهه

پخوانی ولسمشر خپل اېکس کې د غږیز پیغام خپرولو سره د هلکانو پر زدکړو هم اندېښه ښيي او زیاتوي، که څه هم د هلکانو زدکړې روانې دي خو باید په تعلیمي نصاب کې ښه والی راشي.
نوموړی په داسې حال کې د نجونو د ښوونځيو د دروازو د پرانیستو او د تعلیمي نصاب د ښه کېدو خبره کوي، چې طالبانو د نوروز د جشن پر ځای نوی ښونیز کال د نجونو له حضور پرته پیل کړ.
سره له دې چې طالبانو په ځلونو ویلي د اصلاحاتو په را وستو به له شپږم ټولګي پورته د نجونو زدکړې هم پیل شي، خو د دغه بهیر د بیا پیل څرک نه لیدل کیږي.

که څه هم پر افغانانو سربېره، نړیواله ټولنه، اسلامي هېوادونه، د بشري حقونو او د ښځو ملاتړې ادارې له طالبانو بیا بیا غواړي چې د نجونو پر زدکړو بندیز او پر مېرمنو نور بندیزونه ختم کړي، خو د دې ډلې په دریځ کې کوم بدلون نه راځي.

د ښځو او نجونو پر حقونو محدودیت او له ټولنیز ژوند د دوی محدودول، د اساسي قانون نشتوالی او همدارنګه په حکومت کې نورو ډلو او سیاسي ګوندونو ته ځای نه ور کول هغه څه بلل کېږي چې لا هم د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژندل کېږي او په ملي او نړیواله کچه نامشروع بلل کېږي.

پخوانی ولسمشر اشرف غني د نجونو د زدکړو پر پرانیستو له ټینګار سره وايي، چې د افغانستان تر ټولو ډېر عادل او مشروع نظام لرل دي: «چې ولس له مایوسۍ او بې وسۍ وژغوري او د ۲۰۴۰ کال لپاره چې د معاصر افغانستان د جوړېدو ۳۰۰ کاله پوره کېږي او تر هغه وروسته پړاو لپاره د ژوند لار ور وښيي.»
ښاغلی غني هیله څرګندوي، چې په افغانستان کې بې اتفاقي له منځه ولاړه شي او ټول افغانان سره متحد شي او د داسې هېوادونو کتار کې ودرېږي چې د ثبات او پرمختګ پر لار روان دي، نه د هغو هېوادونه په ډله کې چې په وینو ککړ او د نیابتي جګړو ډګرونه دي او له یوه ناورین څخه بل ناورین ته ځي.

د ښاغلي شریف دا خبرې پر افغانستان واکمنو طالبانو ته وې، چې د پاکستان ضد وسلوالو ته یې په پنا ور کولو تورنوي.

نوموړي نن په اسلام اباد کې د کابینې غونډې ته په وینا کې د ترهګرۍ د له منځه وړلو لپاره د مخلصانه ستراتیژۍ د جوړېدو وړاندیز هم وکړ.

د هغه په خبره، د ترهګرۍ ضد ټولیزې هڅې به په سیمه کې ټیکاو رامنځ ته کړي او د بې وزلۍ په څېر ستونزې به له منځه یوسي.

نوموړي هیله وښوده چې ګاونډی هېواد- چې منظور یې افغانستان او پر دغه هېواد واکمن طالبان دي- د ترهګرۍ له منځه وړلو لپاره د ده وړاندیز مهم وګڼي او د سیمې ټیکاو کې به له پاکستان سره ګډ کار وکړي.

د شهباز شریف دا خبرې د افغانستان د پکتیکا پر برمل او د خوست پر سپېره ولسوالۍ د دغه هېواد له بمبار دوه ورځې وروسته دي.

د پاکستان پوځ وايي، په دغو بریدونو کې یې د تحریک طالبان پاکستان غړي په نښه کړي دي، خو طالبان دا خبر ردوي او وايي ولسي وګړي وژل شوي دي.

د طالبانو حکومت هم د پاکستان د هوايي بریدونو په غبرګون کې د پکتیا په ډنډپټان کې د پاکستاني ځواکونو پر پوستو برید وکړ.

اسلام اباد وايي، په دې بریدونو کې یو پاکستانی سرتېری وژل شوی او دوه ټپیان دي.

د طالبانو په واکمنېدو او په پاکستان کې د وسلوالو بریدونو په ډېرېدو سره اسلام اباد د طالبانو حکومت د دغه هېواد مخالفو طالبانو ته د پټنځیو په ور کولو تورنوي.

افغان طالبان د اسلام اباد دا خبره ردوي او وايي، پاکستاني طالبان په خپل هېواد کې پر ځمکه ولکه لري او افغان خاورې ته اړتیا نه لري.

د ‌طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد، نن چهار شنبه د (وري لومړۍ) نېټه د دغې ډلې تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته په استول شوي غږیز پیغام کې ويلي چې د دوی حکومت په تېر ۱۴۰۲ کال کې د نورو پرمختګونو تر څنګ له هيوادونو سره ښې اړیکې لرلې.

خو یو شمېر شنوونکي او سیاسي فعالان وايي، چې طالبانو په همدې کال کې له ایران او پاکستان سره له تاوتریخوالي ډکې اړیکې لرلې او په یوه کال کې له ایران سره پر پوله نښتې وکړې، او د دې تر څنګ له پاکستان سره د ټي تي پي پر سر تر سیاسي ناندریو وروسته پاکستان د افغانستان پر ځمکنۍ بشپړتیا څو ځله بریدونه کړي او په وروستۍ پېښه کې یې د څلورو ماشومانو په ګډون نهه ولسي وګړي وژلي دي.

طالبان له ګاونډیو هیوادونو سره داسې مهال د ښو اړیکو خبره کوي چې په تېر ۱۴۰۲ کال کې ګاونډي هيواد پاکستان له طالبانو سره د ټي ټي پي د تودو اړيکو پر سر له اختلافاتو وروسته له پاکستانه څه باندې پنځه لکه افغان کډوال په زور ستانه کړي او د ځینو هغو یې پانګې هم ترې ګنګل او یرغمل کړې وې.

د دې تر څنګ ایران هم نږدې یو میلیون افغان کډوال په دغه کال کې افغانستان په جبري ډول ستانه کړي او دغه لړۍ لا روانه ده.

د افغانستان پر خاوره د پاکستاني الوتکو له وروستیو بریدونو څو ساعته وړاندې د پاکستان د دفاع وزیر خواجه محمد اصف ویلي، چې د افغانستان خاوره په پاکستان کې د ترهګریزو بریدونو لپاره کارول کیږي.

د افغانستان په چارو کې د پاکستان ځانګړي استازي د تېرې شنبې په ورځ د (کب۲۶ مه ) د پاکستان د سولې د مطالعاتو په مرکز کې د وینا پر مهال ویلي و، چې پاکستان کابل کې طالبانو ته ویلي چې «ټي ټي پي د پاکستان سره کرښه ده» او طالبان باید د پاکستاني طالبانو مشر ونیسي او دغه ډله بې وسلې کړي.

خو تر اوسه پورې په افغانستان کې د پاکستان له دعوې سره سم د تحریک طالبان پاکستان ډله په فعالیت بوخته او له هغه ځایه په پاکستان کې چاودنې او بریدونه کوي، هغه دعوه چې په تېرو دوو کلو کې له ناندریو تر هوايي بریدونو ورسېده او پاکستان په دې پلمه چې د ټي ټي پي پټنځایونه په نښه کوي، په مستقیم ډول د افغانستان په ځمکنۍ بشپړتیا څرګند تېری وکړ.

د جرمني د فډرال برخې جنايي پولیسو د کب په ۲۹مه د سه شنبې په ورځ په اېکس پاڼه په یوې خپرې شوې خبرپاڼه کې لیکلي، چې د دغه هېواد د فډرال څارنوالۍ د افغانستان دوه تنه اوسېدونکي ابراهیم او رامین د ګرا ښار د محکمې په حکم د تورینګن په ایالت کې نیولي دي.

پولیسو ویلي، چې ابراهیم نومی د داعش ډلې څخه «په قوي توګه د غړیتوب او ملاتړ» په تور او رامین بیا د همدغې ترهګرې ډلې په ملاتړ تورن دی.

د پولیسو د خبرپاڼې له مخې، دغه دوه تنه افغانان د ۲۰۲۳ زېږدېز کال را په دې خوا د داعش ډلې د اېډیالوژۍ په ملاتړ تورن وو او ابراهیم نومی بیا د اګسټ په میاشت کې د داعش د خراسان څانګې سره په جرمني کې یوځای شوی و.

د خبرپاڼې پر بنسټ، په ۲۰۲۳ کال کې داعش ډلې ابراهیم ته دنده سپارلې وه چې په سویډن کې د قرانکریم د سوځولو په غبرګون کې دې په اروپا کې بریدونه وکړي او «ابراهیم د رامین په همکارۍ پلان لاره، چې پولیس او نور کسان د سویډن په استهکولم کې د پارلمان د انګړ دننه ووژني.»

پولیسو ویلي، چې دغو دوه تنو افغانانو د د اعش د مشرانو په مشوره د دغه برید لپاره چمتوالی نیولی و، هغوی د انټرنېټ پر مټ د برید شاوخوا سیمې څارلې وې او څو ځلې یې د وسلو د اخیستو لپاره ناکامه هڅه هم کړې وه.

د جرمني د فډرال جنایي پولیسو ویلي، چې ابراهیم د رامین په همکارۍ تر دې وړاندې ۲۰۰۰ یورو د داعش ډلې لپاره ټولې کړې وې او هغه یې د سوریې په شمال کې داعش ډلې ته استولې وې.

پولیس به ډېر ژر دغه تورن کسان د فډرال محکمې ته وړاندې کړي.

د دغې ورځې د نمانځغونډې اصلي ټاټوبی د بلخ لرغونی ولایت په تېره بیا د مزارشریف ښار دی.
د دغه ښار اوسېدونکي وايي، سږ کال نه هلته له نورو ولایتونو مېلمانه ورغلي او نه هم د سخي د جنډې د چګولو کومې نښې نښانې تر سترګو کېږي.
د دغه ښار یو تن اوسېدونکي فرید افغانستان انټرنشنل پښتو ته د ټیلیفون په لیکه وویل: د مزار شریف ښار د نورو ورځو په شان عادي حالت لري، نه سېلانیان ورته راغلي او نه هم په ښار کې ګڼه ګوڼه لیدل کېږي. هرې خوا ته چوپه چوپتیا خوره ده، په خپله مزاریان هم له وېرې مېله ځایونه ته نه ځي؛ ځکه کېدای شي د دوی دغه کار پر طالبانو ښه و نه لګېږي.
ښاغلی فرید وايي، که څه هم چې طالبانو په رسمي بڼه تر اوسه د دغې ورځې د نمانځنې یا نه نمانځنې په تړاو ډېر څه نه دي ویلي؛ خو خلک وېره لري که په ډله‌ییزه توګه مېله ځایونو ته تګ راتګ وکړي نو کېدای شي، چې طالبان یې په اړه غبرګون وښيي.
له نوروزه په پلازمېنه کابل او یو شمېر نورو سترو ښارونو کې هم د نمانځغونډو تر څنګ د نوروز جنډې هم پورته کېدې؛ خو نن په هغو ولایتونو کې هم د نوروز د نمانځنې څرک نه لګېږي.
د کابل ښار یو ۶۵ کلن اوسېدونکی عبدالرحمن افغانستان انټرنشنل ته وايي: د کابل ښار د جمال مینې یا کارته سخي تر څنګ د کابل ښار په منډیي کې به هم جنډه پورته کېده او دا د دې لپاره وه، چې خلکو به ویل په دې سره به د کال په اوږدو کې د غلو دانو پرېماني راشي؛ خو اوس نه هغه مېلې پاتې دي او نه هم هغه نمانځغونډې.
په ټوله کې طالبان د دغسې ورځو د نمانځلو سره په مخالفت کې ولاړ دي او انګېرنې یې دا دي، چې د داسو ورځو نمانځل خرافاتي بڼه لري او د دیني ارزښتونو سره اړخ نه لګوي، د هغوی په باور د دغو ورځو نمانځل د اور پرستو مذهبونو کار دی او په اسلام کې یې جواز نه شته.
‏خو ګڼ افغانان بیا وايی، د دغې ورځې نمانځل د طبيعت بیا ژوندي کېدل او یا بېرته د زرغونېدو په مانا دي او د پسرلي راتګ وروسته له یخ ژمي هر انسان ته پرېمانه خوشحالي وربخښي.

‏د نوروز جشن د افغانستان په تاریخ کې د اوږدو ریښو په لرلو سربېره، د پسرلي پیل او د طبیعت د بیا راژوندي کېدو پېلامه هم ده.

‏ډېر افغانان دا هم وايي، چې په افغانستان کې د نوروز په نمانځنه کې نه یوازې دودیز مراسم، لوبې او دودیزې مېلې ترسره کېږي؛ بلکې دغه ورځ په دیني ارشاداتو او عقایدو کې هم ځانګړی ځای لري.