‌ذبیح الله مجاهد: په ۱۴۰۲ کال کې مو د نورو پرمختګونو تر څنګ له هيوادونو سره ښې اړیکې لرلې

د جرمني د فډرال برخې جنايي پولیسو د کب په ۲۹مه د سه شنبې په ورځ په اېکس پاڼه په یوې خپرې شوې خبرپاڼه کې لیکلي، چې د دغه هېواد د فډرال څارنوالۍ د افغانستان دوه تنه اوسېدونکي ابراهیم او رامین د ګرا ښار د محکمې په حکم د تورینګن په ایالت کې نیولي دي.

پولیسو ویلي، چې ابراهیم نومی د داعش ډلې څخه «په قوي توګه د غړیتوب او ملاتړ» په تور او رامین بیا د همدغې ترهګرې ډلې په ملاتړ تورن دی.

د پولیسو د خبرپاڼې له مخې، دغه دوه تنه افغانان د ۲۰۲۳ زېږدېز کال را په دې خوا د داعش ډلې د اېډیالوژۍ په ملاتړ تورن وو او ابراهیم نومی بیا د اګسټ په میاشت کې د داعش د خراسان څانګې سره په جرمني کې یوځای شوی و.

د خبرپاڼې پر بنسټ، په ۲۰۲۳ کال کې داعش ډلې ابراهیم ته دنده سپارلې وه چې په سویډن کې د قرانکریم د سوځولو په غبرګون کې دې په اروپا کې بریدونه وکړي او «ابراهیم د رامین په همکارۍ پلان لاره، چې پولیس او نور کسان د سویډن په استهکولم کې د پارلمان د انګړ دننه ووژني.»

پولیسو ویلي، چې دغو دوه تنو افغانانو د د اعش د مشرانو په مشوره د دغه برید لپاره چمتوالی نیولی و، هغوی د انټرنېټ پر مټ د برید شاوخوا سیمې څارلې وې او څو ځلې یې د وسلو د اخیستو لپاره ناکامه هڅه هم کړې وه.

د جرمني د فډرال جنایي پولیسو ویلي، چې ابراهیم د رامین په همکارۍ تر دې وړاندې ۲۰۰۰ یورو د داعش ډلې لپاره ټولې کړې وې او هغه یې د سوریې په شمال کې داعش ډلې ته استولې وې.

پولیس به ډېر ژر دغه تورن کسان د فډرال محکمې ته وړاندې کړي.

د دغې ورځې د نمانځغونډې اصلي ټاټوبی د بلخ لرغونی ولایت په تېره بیا د مزارشریف ښار دی.
د دغه ښار اوسېدونکي وايي، سږ کال نه هلته له نورو ولایتونو مېلمانه ورغلي او نه هم د سخي د جنډې د چګولو کومې نښې نښانې تر سترګو کېږي.
د دغه ښار یو تن اوسېدونکي فرید افغانستان انټرنشنل پښتو ته د ټیلیفون په لیکه وویل: د مزار شریف ښار د نورو ورځو په شان عادي حالت لري، نه سېلانیان ورته راغلي او نه هم په ښار کې ګڼه ګوڼه لیدل کېږي. هرې خوا ته چوپه چوپتیا خوره ده، په خپله مزاریان هم له وېرې مېله ځایونه ته نه ځي؛ ځکه کېدای شي د دوی دغه کار پر طالبانو ښه و نه لګېږي.
ښاغلی فرید وايي، که څه هم چې طالبانو په رسمي بڼه تر اوسه د دغې ورځې د نمانځنې یا نه نمانځنې په تړاو ډېر څه نه دي ویلي؛ خو خلک وېره لري که په ډله‌ییزه توګه مېله ځایونو ته تګ راتګ وکړي نو کېدای شي، چې طالبان یې په اړه غبرګون وښيي.
له نوروزه په پلازمېنه کابل او یو شمېر نورو سترو ښارونو کې هم د نمانځغونډو تر څنګ د نوروز جنډې هم پورته کېدې؛ خو نن په هغو ولایتونو کې هم د نوروز د نمانځنې څرک نه لګېږي.
د کابل ښار یو ۶۵ کلن اوسېدونکی عبدالرحمن افغانستان انټرنشنل ته وايي: د کابل ښار د جمال مینې یا کارته سخي تر څنګ د کابل ښار په منډیي کې به هم جنډه پورته کېده او دا د دې لپاره وه، چې خلکو به ویل په دې سره به د کال په اوږدو کې د غلو دانو پرېماني راشي؛ خو اوس نه هغه مېلې پاتې دي او نه هم هغه نمانځغونډې.
په ټوله کې طالبان د دغسې ورځو د نمانځلو سره په مخالفت کې ولاړ دي او انګېرنې یې دا دي، چې د داسو ورځو نمانځل خرافاتي بڼه لري او د دیني ارزښتونو سره اړخ نه لګوي، د هغوی په باور د دغو ورځو نمانځل د اور پرستو مذهبونو کار دی او په اسلام کې یې جواز نه شته.
‏خو ګڼ افغانان بیا وايی، د دغې ورځې نمانځل د طبيعت بیا ژوندي کېدل او یا بېرته د زرغونېدو په مانا دي او د پسرلي راتګ وروسته له یخ ژمي هر انسان ته پرېمانه خوشحالي وربخښي.

‏د نوروز جشن د افغانستان په تاریخ کې د اوږدو ریښو په لرلو سربېره، د پسرلي پیل او د طبیعت د بیا راژوندي کېدو پېلامه هم ده.

‏ډېر افغانان دا هم وايي، چې په افغانستان کې د نوروز په نمانځنه کې نه یوازې دودیز مراسم، لوبې او دودیزې مېلې ترسره کېږي؛ بلکې دغه ورځ په دیني ارشاداتو او عقایدو کې هم ځانګړی ځای لري.

د افغانستان کرېکټ بورد د سې شنبې په ورځ په یوې اعلامیې کې ویلي، چې کرېکټ لوبه او په ټوله کې ورزش باید له سیاست څخه لرې وساتل شي.

اسټرالیا له افغانستان سره د درېیم ځل لپاره د کرېکټ شل اوریزه سیالۍ لغوه کړه.

اسټرالیا وايي، د دغې لوبې د لغوه کولو ستر لامل په افغانستان کې د طالبانو له‌خوا پر نجونو لګېدلي بندیزونه او له هغې ډلې د نجونو په ورزش لګېدلی بندیز دی.

کرېکټ بورډ وایي، چې د اسټرالیا دولت له لوري د یاد هېواد پر کرېکټ بورډ شته فشارونه درک کوي؛ خو بهتره بولي چې ورته ستونزې د دواړو کرېکټ بورډونو د ګډ کار په پایله کې حل شي.

کرېکټ بورډ زیاتوي، چې په دې تړاو یې له اسټرالیوي لوري سره پخوا هم خبرې کړې وې او له اسټرالیا دولت څخه هیله لري چې خپل سیاستونه دې پر کرېکټ بورډونو نه تحمیلوي، بلکې د دې لوبې د لا ډېر پرمختګ او ملاتړ لپاره دې لاس په کار شي.

اسټرالیا وایي؛ له هغه ځایه چې په افغانستان کې له ښځو او نجونو حقونو تروړل شوي؛ نو دوی نه غواړي د داسې هېواد له لوبغاړو سره لوبه وکړي، چې هلته د بشري حقونو درناوی نه کېږي.

چې اسټرالیا کرېکټ بورډ په ۲۰۲۱م کال کې هم له افغانستان کرېکټ بورډ سره د خپل دولت د فشار له امله یوازېنۍ ټېسټ لوبه لغوه کړې وه.

تېر کال هم هغه هېواد له افغان لوبغاړو سره یوه د ټېسټ او درې یو ورځینۍ لوبې لغوه کړې وې.
خو تېر کال په نړۍوال جام سیالیو کې افغان لوبډله د اسټرالیا له لوبډلې سره مخامخ شوه، هغه مهال یې د لغوه کېدو خبره نه وه کړې او لوبه یې له افغانستانه په درې وېکټو ګټلې وه.

د افغانستان کرکټ بورډ مشرتابه له دې وړاندې د اسټرالیا کرکټ بورډ له مشرتابه سره د یادې موضوع د اعلان پر ځای د حل لارې پیدا کولو او سلا مشورو سپارښتنه کړې وه،خو سربېره پر دې بیا هم اسټرالیا کرکټ بورډ خپله پرېکړه اعلان کړه.

کرېکټ بورد وایي: «د اسټرالیا پر وړاندې د نړۍوالو شل اوریزو سیالیو لوبلړۍ د ملي لوبډلې د راتلونکو سفرونو د نوي پروګرام یا (FTP) برخه ده، چې د کرېکټ نړۍوالې شورا له لوري د نهايي کېدو پر مهال پکې په خپله د اسټرالیا کرېکټ بورډ مشرتابه هم شتون درلود او دغه لوبې یې منلې دي».

افغانستان کرکټ بورډ د اسټرالیا پر کرېکټ بوردغږ کړی، چې خپل دولت ته قناعت ورکړي، ترڅود کرکټ لوبې د ترسره کېدو په وړاندې خنډ و نه ګرځي.

د دې مقالې لیکوالانو دغه حملې د دغه هېواد له پوځ او خلکو سره د پاکستان د حکومت د ژمنتیا ښودنه ګڼي.

دا مقاله د دغې شورا د سترې سلاکارې او په واشنګتن کې د افغانستان پخوانې سفیرې رویا رحماني، نیلوفر سخي، عزیز یونس، محمد فیصل او ​​د دې شورا نورو څېړونکو له خوا لیکل شوې ده.

دوی په دې مقاله کې زیاته کړې، چې په افغانستان کې دننه د پاکستان انتقامي هوايي بریدونه د سیاسي ادعا په توګه عمل کوي.

د دې مقالې د لیکوالانو په باور؛ امکان لري چې د افغان او پاکستاني طالبانو ترمنځ فرضي کرښو کې تاوتریخوالی زیات شي، خو د بشپړې جګړې امکان کم دی.

دوی وایي؛ افغان طالبان په پاکستان کې د خپلو مالي ګټو او د ملاتړ د اډې له امله له پاکستان سره د اوږدې مودې پوځي جګړې څخه ویره لري.

د اتلانتیک شورا څیړونکي په دې باور دي چې وخت ناوخته نښتو سره سره پاکستان لا هم طالبان په کابل کې د خپل غوره حکومت په توګه ساتي.

د دوی په اند؛ د اسلام اباد له امنیتي اندېښنو سره سره، د هند پر وړاندې د پاکستان ستراتیژیکو ګټو افغان طالبان لا هم په سیمه کې د دغه هېواد د ګټو د خوندیتوب لپاره د پاکستان غوره انتخاب ګرځولی دی.

دوی ټینګار کړی، چې له پاکستاني طالبانو سره د افغان طالبانو تړاو او د دوی ګډې نظریې د پاکستان د حاکمیت ثبات ته ګواښ دی او دوه اړخیزې اړیکې لا پسې جدي کوي.

د مقالې لیکوالانو زیاته کړې چې د دغه هېواد پر امنیتي ځواکونو د تحریک طالبان پاکستان د پرله پسې بریدونو په وړاندې د پاکستان زغم پای ته رسېدلی دی.

د دغو څیړونکو په وینا، په افغانستان کې د کرښې له بلې غاړې د ترهګرو پر پټنځایونو په بریدونو سره، پاکستان یو ځل بیا خپله وړتیا او لېوالتیا وښوده چې په خپله خاوره کې د ترهګرو بریدونو ته پرېکنده ځواب ورکړي.

د دې مقالې لیکوالان په دې باور دی چې پاکستان هڅه کوي په هوايي حملو سره پر افغانستان فشار راوړي.

د دوی په وینا د پاکستان د بهرنیو چارو د وزارت څرګندونې پر طالبانو د فشار د زیاتولو لپاره د ځوابي هوايي بریدونو او د سیاسي او اقتصادي لارو د درې اړخیزې تګلارې څرګندونه کوي.

د مقالې لیکوالان ټینګار کوي چې د تاو تریخوالي په زیاتیدو او په پاکستان کې د افغان مهاجرینو د اېستلو د پروګرام له بیا پیلېدو سره به د طالبانو او پاکستان ترمنځ د کړکیچ د زیاتیدو تر ټولو زیات زیان دوی ته ورسیږي.

د ۱۴۰۳ تعلیمي کال د پیلېدو په تړاو د ښوونځیو ځیني زده کوونکو له افغانستان انټرنشنل - پښتو سره خپلې اندېښنې شریکې کړي.

له زده کړو څخه پاتې یوه زده کوونکې چې نه غواړي نوم یې واخیستل شي وایي، درې کاله کیږي چې له زده کړو پاتې ده او هیله یې وه چې زده کړې پاې ته ورسوي او داکټره شي.

هغه وایي: «له زده کړو منع یم. خفه یم، ناهیلې یم، زړه کې مې ارمانونه خاورې شول، حتا په خپل جنسیت پښېمانه یم کاش هلک وی، چې زده کړې مې بشپړې کړې وی. هر انسان د خپل راتلونکي ژوند په اړه د فیصلې حق لري؛ خو موږ ان د خپل تعلیم حق هم نه لرو، زه دومره بې وسه یم چې د خپلو ارمانونو جنازه هم نه شم وړلی.»

د شپږم ټولګې څخه فارغه ماشومه چې شپږم ټولګی یې دوه ځلې د دې لپاره ویلی، چې زده کړې یې هېرې نه شي وایي: «زه به ډېر بد احساس وکړم چې د نوي تعلیمي کال له پیلېدو سره ونه شم کړلې ښوونځي ته لاړه شم. له زده کړو پرته بل کوم هدف نه لرم. نه غواړم یو بل کال هم له زده کړو محرومه شم. دا د نړۍ تر ټولو بد حس دی چې د تعلیم حق درڅخه واخیستل شي.»

دې ماشومې زده کوونکې له طالبانو غوښتي، چې هغه نه غواړي نوره له زده کړو پاتې شي د نوي تعلیمي کال په پیل سره د ښوونځیو دروازې دې د نجونو پر مخ خلاصې او نجونو ته دې د دویم ژوند چانس ورکړي.

بله زده کوونکې وایي: «له هغه وخت څخه په رواني تکلیف اخته یم چې له زده کړو منع شوې یم.»

بله بیا وایي؛ اسلام پرې تعلیم فرض کړی، دا چې طالبان د اسلام د نوم په اخیستلو دا حق ترې اخلي یوه لویه ناپوهي ده چې هېڅ بشر یې نه مني.

د کابل د یوه خصوصي ښوونځي یوه بله زده کوونکي وایي؛ د نوي تعلیمي کال پیلېدو سره یې زړه ډېر درزیږي چې دا حاکمان به بیا څه فیصله کوي: «ذهن کې مې تل دا خبره وي چې د نړۍ ټولې نجونې د زده کړو حق لري، ولې موږ ترې منع یوو؟ زموږ او د نورو نجونو تر منځ څه توپیر دی؟»

د کابل د ارزان قیمت اوسېدونکې یوې ۱۷ کلنې نجلې دې ته په اشارې سره، چې طالبانو تل د حجاب خبره مطرح کړې وایي: «موږ تل شرعي حجاب مراعت کړی او د ښوونځیو یونفورم د شرعیت سره سم دی.»

بل خوا؛ طالبانو نوروز د نوي تعلیمي کال د پیل د ورځې په توګه اعلان کړ او د دې ډلې د پوهنې وزارت ویلي، چې د نوي تعلیمي کال زنګ به د ۱۴۰۳ هـ ش کال د وري په لومړۍ ورځ د یو لړ مراسمو په ترڅ کې وغږول شي.

طالبانو د نجونو د زدکړو په اړه څه نه دي ویلي.

د افغانستان سیاستوالو، ملګرو ملتونو، غربي او اسلامي هېوادونو په کراتو له طالبانو غوښتي چې د نجونو پر مخ دې د زده کړو دروازې خلاصې کړي.

پخواني ولسمشر حامد کرزي تل د نجونو پر زده کړې ټینګار کړی او له طالبانو یې غوښتي چې نجونې دې زده کړو ته پریږدي.

ښاغلي کرزي ویلي: «له بده مرغه په ​​هېواد کې نجونې له نږدې درېیو کلونو راهیسې له زده کړو بې برخې دي او نه شي کولی ښوونځیو او پوهنتونونو ته ولاړ شي، علم زده کړي او په دې توګه خپلې کورنۍ او هېواد ته خدمت وکړي.»

نوی تعلیمي کال په داسې حال کې پیلیږي، چې د پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته شاوخوا ۹۱۳ ورځې کیږي چې نجونې د شپږم ټولګي څخه پورته له زده کړو منع دي.

پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنۍ څخه راپه دې خوا څومره نجونې د شپږم ټولګي څخه فارغې شوي او دا چې څه وخت به د ښوونځیو دروازې د نجونو پر مخ خلاصیږي د طالبانو د پوهنې وزارت ویاند منصور احمد حمزه مو وپوښت خو نوموړی له ځواب ورکولو انکار وکړ.

د نجونو او مېرمنو د کار او زده کړو په تړاو د طالبانو ګڼو د نړۍوالې ټولنې د غوښتنې په تړاو ویلي، چې دا د دوی داخلي مساله ده او هېچا ته پکې د مداخلې حق نه ورکوي.