غزې سره مرستې د ویجاړۍ، بې قانونۍ او بېروکراسۍ له امله په داسې حال کې ځڼډيږي چې خلک وږي دي

په دغه برید کې لږ تر لږه ۱۳۷ کسان وژل شوي او ۱۸۲ نور ټپیان شوي دي.

برید هغه مهال پیل شو، چې څلور کسان د کروکوس ښار د کنسرت تالار ته ننوتل او د ۶ زره ۲۰۰ څوکیو لرونکي دغه تالار کې یې پر خلکو ډزې وکړې او وروسته یې ورته اور واچوه.

ولسمشر ولادیمیر پوتین د شنبې په ورځ ملت ته په یوې وینا کې ویلي، چې د برید ټول مسوولو کسانو ته به سزا ورکړل شي.

هغه وویل، چې د نیول شوو ۱۱ کسانو له ډلې څلور یې د اوکراین په لور روان وو.

د کرملین ویاند دیمیتري پیسکوف د دوشنبې په ورځ وویل، چې دا مناسبه نه ده، چې د داعش له خوا د برید د مسوولیت د منلو د ادعا په اړه تبصره وکړي، ځکه چې څېړنې لا هم روانې دي.

پیسکوف خبریالانو ته وویل: "څېړنې روانې دي او د برید په اړه پوره معلومات نه دی بشپړ شوی."

کله چې هغه نه پوښتنه وشوه، چې د روسیې پلازمینې ته نږدې د داسې خونړي برید ترسره کېدل،‌ د روسیې د استخباراتو ناکامي ښيي؟

هغه وویل، چې د برید په اړه غبرګونونه پراخ دي؛ خو هېڅ هېواد هم خوندي نه دی.

پیسکوف وویل: "له بده مرغه، داسې ښکاري چې هېڅ ښار، هېڅ هېواد د ترهګرۍ له ګواښ څخه په بشپړه توګه خوندي نه دی."

هغه وویل، چې استخباراتو د روسیې د دفاع لپاره نه ستړي کېدونکی کار کړی.

نوموړي زیاته کړړه: "د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزه یوه روانه پروسه ده چې په ټوله کې نړۍوالې همکارۍ ته اړتیا لري؛ خو تاسو لیدلای شئ چې اوس په دې سخته جګړه ییزه دوره کې دا ډول همکاري په هېڅ صورت په بشپړه توګه نه ترسره کېږي."

«د امریکا په دریځ کې د بدلون له امله» بنیامین نتنیاهو پرېکړه وکړه، چې سپینې ماڼۍ ته د رفح د عملیاتو په اړه د خبرو لپاره د اسراییلي پلاوي سفر لغوه کړي.

د امریکا جمهور رییس جوبایډن دوشنبه د (کب ۲۸مه) د اسراییل لومړي وزير بینامین نتنیاهو ته په ټېلیفوني خبرو کې ویلي، چې د غزې په جنوب کې د رفح په ښارګوټي کې ستر ځمکني عملیات به «سهوه» وي او ترې غوښتي، چې جګپوړي چارواکي د سلا مشورې لپاره واشنګټن ته واستوي.

جمهور رییس بایډن، ملګري ملتونه او د نړۍ څو نورو مشرانو د اسراییل څخه په رفح کې د عملیاتو نه کولو غوښتنه کړې؛ خو اسراییل ټینګار کوي، چې د حماس له منځه وړلو لپاره دا عملیات کوي.

د (کب ۲۸مه) د سپينې ماڼې په خبرپاڼه کې ويل شوي وو، چې نتنیاهو د بايډن غوښتنه منلې چې په رفح کې د نظامي عملیاتو په پلان او «احتمالي متبادلې لارې» په اړه د خبرو لپاره به جګپوړي اسراییلي چارواکي واشنګټن ته ولیږي.

خو نن د اسراییل لومړي وزير واشنګټن ته د اسراييلي پلاوي سفر لغوه کړی.

له ملګرو ملتونو سره تړلې دغه سازمان په ایکس ټولنیزه شبکه کې لیکلي، چې سږ کال د افغانستان ۴۰ سلنه وګړي بشري مرستو ته اړتیا لري.

د خوړو نړۍوال پروګرام د دوشنبې په ورځ (د وري شپږمه) په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې په افغانستان کې د خوراکي توکو د خوندیتوب بحران دوام لري او د افغانستان نږدې ۴۰ سلنه نفوس، یعنې ۱۵،۸ میلیونه وګړي به د ۲۰۲۴ کال په لومړۍ ربع کې له شدید خوراکي نه خوندیتوب سره مخ شي.

دغه سازمان زیاته کړې، چې له ۲۰۲۱ کال څخه تر اوسه پورې په افغانستان کې ښځې او نجونې زیاتې زیانمنې شوي او د طالبانو له خوا پر نجونو او ښځو لګول شوي محدودیتونو د دوی لپاره اړینو خدمتونو ته لاسرسی ستونزمن کړی دی.

د خوړو نړۍوال پروګرام خبرداری ورکړی، چې په ۲۰۲۴ کال کې به په افغانستان کې بشري ناورین نور هم پېچلی شي او د خوراکي توکو په ګډون حیاتي اړتیاوې د دغه هېواد د خلکو اساسي اړتیاوې ګرځېدلې دي.

د ملګرو ملتونو اړوند دغه سازمان زیاته کړې، چې د پاکستان حکومت د ۲۰۲۳ کال تر سپټمبر میاشتې پورې شاوخوا ۵۰۰ زره کډوال له ایرانه ایستلي او ۸۰۰ زره یې له ایرانه ایستل شوي دي.

د خوړو د نړۍوال پروګرام د اټکل پر بنسټ؛ د دغو مهاجرو اخراج د شاوخوا ۱،۳ میلیونه افغانانو ژوند اغېزمن کړی، چې بشري مرستو ته یې اړتیا زیاته کړې ده.

د سازمان په وینا؛ په ۲۰۲۴ کې اټکل ښیي، چې د راستنېدونکو شمېر به دوام ومومي او اټکل کیږي، چې سږ کال به له پاکستان او ایران څخه میلیونه افغانان بېرته افغانستان ته راستانه شي.

خو په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ وروسته، دغه هېواد ته بشري مرستې کمې شوې، چې په میلیونونو خلک یې د خوراکي توکو له کمښت سره مخ کړي، چې پخپله د بې وزلو کورنیو لپاره د خطر زنګ دي.

دغه پرېکړه لیک په غزه کې د سمدستي اوربند د غوښتنې سربېره، د ټولو اسراییلي یرغمل شویو خوشې کېدو او غزې ته د بشري مرستو د زیاتېدو غوښتنه کوي.

فرانس پریس خبري اژانس د ډېپلوماتیکو سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې د دغه پرېکړه لیک مسوده، چې د امنیت شورا د ۱۰ غیر دایمي غړو له خوا وړاندې شوې وه، د دوشنبې په ورځ د حمل په شپږمه رایه اچونه وشي.

د دغه راپور له مخې؛ د امنیت شورا دغو غیر دایمي غړو په وروستیو ورځو کې له امریکا سره خبرې اترې وکړې؛ څو په غزې کې د اوربند د پرېکړه لیکونو په تصویب کې د یوې بلې ناکامۍ مخه ونیول شي.

امنیت شورا ته په غزه کې د اوربند له وړاندې کولو سره - سره امریکا پخپله هم په دې برخه کې یو شمېر نورې پرېکړه لیکونه ویټو کړي دي.

په همدې حال کې ډېپلوماتیکو سرچینو ویلي، چې غیر دایمي غړي هېوادونه خوشبین دي، چې امریکا به نوی پرېکړه لیک ویټو نه کړي.

یوه ډېپلوماټ د یکشنبې په ورځ فرانس پرېس اژانس ته وویل: "موږ تمه لرو چې دا پرېکړه لیک پرته له کوم وروستي بدلون څخه تصویب شي او متحده ایالات به یې په وړاندې رایه ورنه کړي."

د دغه پرېکړه لیک د وروستۍ مسودې له مخې؛ د امنیت شورا غیر دایمي غړو هېوادونو د روژې میاشت کې په غزه کې د سمدستي اوربند غوښتنه کړې ده.

په پرېکړه لیک کې دا هم ویل شوي، چې دا اوربند باید "یو باثباته او دایمي اوربند لامل شي" او دا چې د حماس له خوا ټول یرغمل شوي بندیان باید "سمدستي او غیر مشروط" خوشې شي.

د پرېکړه لیک نوې مسوده غزې ته د بشري مرستو رسولو په لاره کې د "ټولو خنډونو د لرې کولو" غوښتنه کوي.

د امریکا د وړاندیز شوي پرېکړه لیک له متن سره چې د جمعې په ورځ رد شو، دغه غوښتنې د قطر، امریکا او مصر له ډېپلوماتیکو هڅو سره تړاو نه لري؛ خو په غزه کې د اوربند او د تبادلې په هدف د دغو هېوادونو ترمنځ خبرې اترې روانې دي.

اسراییل یرغمل فلسطیني بندیان په رسمیت وپېژني.

په غزه کې د اوربند لپاره د څو پرېکړه لیکونو ویټو کولو سره - سره امریکا په دې وروستیو کې د غزې د جګړې په اړه د خپل دریځ د بدلولو نښې ښودلې او د غزې په سویل کې د رفح په ښار کې د اسراییل د احتمالي ځمکني پوځي عملیاتو په ګډون یې خپل غږ پیاوړی کړی دی.

روسیې او چین د جمعې په ورځ د امریکا مسوده ویټو کړه.

په غزه کې روانه جګړه د اسراييل په جنوب کې د حماس له خوا په يوه بې ساري او ناڅاپي بريد سره پيل شوه او د پنځو مياشتو په تېرېدو سره لا هم روانه ده.

د امریکا له خوا د دغه پرېکړه لیک ویټو په داسې حال کې ده، چې تر دې مخکې د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو په اسراییل کې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انتوني بلېنکن ته ویلي وو، چې هېواد یې چمتو دی، چې د حماس پر ضد په خپلې جګړې ته دوام ورکړي.

نتنیاهو بلېنکن ته وویل، چې هغه د حماس په وړاندې په جګړه کې د امریکا د ملاتړ ستاینه کوي او دا چې اسراییل پوهیږي، چې باید د ملکي وګړو ساتنه وکړي.

هغه یو ځل بیا په رفح کې د عملیاتو لپاره پر خپلو پلانونو ټینګار وکړ.

نتنیاهو زیاته کړه، چې دوی د حماس د ماتولو لپاره پرته له دې چې رفح ته لاړ شي او هلته د دې ډلې پاتې کنډکونه له منځه یوسي بله لاره نه لري.

اسراييل وايي؛ رفح د حماس د اورپکو وروستۍ اډه ده او پلان لري چې تر بريد مخکې ملکيان وباسي.

واشنګټن وايي؛ ځمکنی برید به تېروتنه وي او هلته مېشتو کډوالو ته به ډېر زیان ورسوي.

د راپورونو له مخې تر اوسه پورې د لبنان د حزب الله تر ۱۹۰ ډېر وسله وال او لږ تر لږه ۱۰ اسراییلي پوځیان وژل شوي دي.

دا نښتې چې د اکټوبر په اوومه د حماس له خوا د اسراییل پر سوېلي سیمو له برید وروسته پیل شوې، په لبنان کې یې لږ تر لږه ۵۰ ولسي وګړي، په اسراییل کې لږ تر لږه پنځه ولسي وګړي وژلي، او د پولې دواړو غاړو ته په لسګونو زره کسان بې کوره کړې دي.

په دې وروستیو اونیو کې د مختلفو لوېدیځو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران او استازي لبنان ته تللي دي چې د حزب الله او اسراییل ترمنځ د سرحدي شخړو د پای ته رسولو لپاره یوه ډیپلوماټیکه حل لاره ومومي.