د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې د لومړنیو راپورونو او همداراز له افغانستانه د امریکا د وتلو په برخه کې له یوشمېر چارواکو سره د خپلو مرکو متن خپور کړ. ددغه راپور له مخې، له افغانستانه د امریکا د وتلو په اړه د امریکا د ولسمشر جوبایډن لخوا وړاندې شوي دلیلونه سم نه وو.
د امریکا د استازو جرګه د بهرنیو اړیکو د کمیټې مشر مایکل مکال د دوشنبې په ورځ د (وري ۱۳مه) له یو شمېر هغو امریکايي چارواکو سره چې له افغانستانه د ولسي وګړو د اېستلو د بهیر د همغږي کولو مسوولیت په غاړه درلود، د دغې کمېټې د مرکو متن او د کمیټې د ارزونې راپور خپور کړ.
دغې کمیټې په کابل کې د امریکا د پخواني سفیر راس وېلسن او د هغه ډیپلومات سام ارنسن سره مرکه خپره کړې، چې د افغانستان د وتلو په بهیر کې یې د قونسلګرۍ د خدمتونو په وړاندې کولو کې برخه اخیستې وه.
د کانګرس د بهرنیو اړیکو د کمیټې په دغه راپور کې راغلي، چې له افغانستانه د امریکا تر وتلو وروسته د امریکا ولسمشر جوبایډن په وار، وار په خپلو ویناوو کې د وتلو د پرېکړې په توجیه کې ویلي و، چې د تېر حکومت پوځي ځواکونه د امریکا له مستقیم پوځي ملاتړ پرته د خپل هېواد د دفاع توان لري.
بایډن دا هم ویلي، امریکا په افغانستان کې د خپل ماموریت هغه اهداف ترلاسه کړي چې د القاعدې د پخواني مشر اسامه بن لادن وژل او د دغې ډلې له منځه وړل وو.
همدارنګه د امریکا ولسمشر دا هم ویلي، چې په ۲۰۲۰ کال کې د ډونالډ ټرمپ د ادارې او طالبانو ترمنځ د دوحې تړون لاسلیک شو، امریکا له افغانستانه وتلو ته اړه شوه.
د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې په خپل راپور کې لیکلي، چې له افغانستانه د امریکا د وتلو په اړه د جوبایډن هېڅ یو دلیل ریښتینی نه دی.
دغه کمیټې په خپل دلیل کې ویلي، د بایډن ادارې داخلي ارزونو ښودلې چې د افغانستان اردو د هوايي ملاتړ، د امریکا د پوځي سلاکارانو او قراردادیانو پرته د طالبانو پر وړاندې د افغانستان دفاع نه شوه کولای او په دې اړه په وار، وار بایډن ته خبرداری هم ورکړل شوی و.
د دغې کمیټې په وینا، د امریکا پوځي مشرانو او د ناټو جګپوړو متحدینو په افغانستان کې د ترهګرۍ سره د مبارزې ماموریت ته د مشورې ورکولو او ماموریت د پرمختګ لپاره د ۲۵۰۰ امریکایي او ۶۰۰۰ د ناټو سرتېرو ساتل تر ټولو غوره انتخاب ګڼي.
په دغه راپور کې ویل شوي چې، د بایډن د ادارې یوشمېر دیپلوماتانو او امریکايي پوځیانو له افغانستانه د امریکا د مشروط وتلو ملاتړ کاوه؛ خو ولسمشر بایډن دغه ټولو وړاندیزونو او لارښوونو ته نه وویل او دا دلیل یې وړاندې کړ چې، د دغو شرایطو تعقیب په افغانستان کې د لسګونو زرو امریکايي ځواکونو ځای پر ځای کولو ته اړتیا لري. خو د امریکايي پوځیانو اټکل داسې نه وو.
د کانګرس د بهرنیو اړیکو کمیټې دغه راز زیاته کړې، چې له طالبانو سره د دوحې د تړون شرایط په ځانګړې توګه له ترهګرو ډلو لکه القاعدې سره د دغې ډلې د اړیکو پرې کول، نه دي پوره شوي او دې کار امریکا مجبوره نه کړه چې دغه تړون عملي کړي او دې کار امریکا اړ اېسته چې دغه تړون عملي کړي او له افغانستانه ووځي. خو د کانګرس د بهرنیو اړیکو د کمیټې په وینا، جوبایډن په خپله هم منلې چې د دوحې له تړون پرته به له افغانستانه امریکايي ځواکونه وباسي.
دغې کمیټې لیکلي، چې د طالبانو له واکمنۍ پنځه میاشتې مخکې که څه هم په هېواد کې د القاعدې حضور کم شوی و؛ خو دغې ډلې لا هم په افغانستان کې حضور درلود او هغه مهال د طالبانو تر کنټرول لاندې سیمو کې یې په ازاده توګه فعالیت کاوه.
د بایډن پر حکومت له افغانستانه د امریکا د افغان همکارانو په اېستلو کې د ځنډ له امله هم نیوکې شوې او له دوه نیمو کلونو وروسته لا هم د واشنګټن زرګونه افغان همکاران په افغانستان او یا درېیمو هېوادونو کې پراته دي. د کانګرس د بهرنیو اړیکو کمیټې لیکلي، چې د بایډن ادارې د دغه همکارانو لپاره کوم امنیتي ګواښونه له پامه غورځولي.
په دغه راپور کې ویل شوي، چې د امریکا لهخوا روزل شوي افغان کمانډو ځواکونو له امنیتي ګواښونو سره، سره بیا هم امریکا ته د هغوی د لېږدولو په برخه کې هېڅ ډول هڅې ونه شوې او دغه کمانډو ځواکونه اړ شول چې د ایران په څېر هېوادونو کې پناه واخلي.
دغه کمیټې موندلې، چې د بایډن ادارې د پلان ناکامي د کابل په هوایی ډګر کې د ګډوډۍ لامل شو. د رواپورونو له مخې، د سل زره کسانو د اېستلو چارې د امریکا د ۳۶ کونسلي افسرانو په غاړه وې.
د امریکايي پوځیانو د شاهدۍ له مخې، د اېستلو بهیر دومره ګډوډ و، چې د ولسمشر د مرستیال او د امریکا د لومړۍ مېرمنې د دفتر لوړ پوړو چارواکو او د پوځ د ګډو ځواکونو یوه چارواکي د وېستلو لپاره د مرستې غوښتنه کړې وه.
د راپور له مخې، ۱۴۵۰ افغان ماشومان له مور او پلار پرته اېستل شوي او له کورنیو سره یې د یوځای کېدو هڅې روانې دي.
د دغه راپور له مخې، د بایډن حکومت په پرله پسې ډول د کابل د وضعیت په اړه د امریکا د خلکو ذهنیت غلط کړی او داسې خبرپاڼې یې خپرې کړې، چې د بهرنیو چارو وزارت او پوځ له راپورونو سره سمون نه لري.
د تخليې په بهیر کې د طالبانو د همکارۍ په اړه د ځینو امریکايي چارواکو د خوشبینانه څرګندونو راپور د هغو رسنیو د راپورونو سره په ټکر کې و، چې په ټول افغانستان کې د وضعیت کړکېچن کېدو ته پکې اشاره شوې وه.
په راپور کې دا هم ویل شوي، چې ډېری دغه څرګندونې له افغانستانه د وتلو په بهیر کې د شاملو چارواکو د ارزونو سره په توپیر کې وې چې د بهرنیو اړیکو کمېټې ورسره مرکې کړې وې.
د کانګرس د بهرنیو اړیکو کمیټې ټینګار کوي، د بهرنیو چارو د وزارت ناکام پروګرام د دې توان نه لري چې له غوښتونکو او هغو کسانو سره چې امریکا ته د تګ لپاره پر شرایطو برابر دي کافي مرستې وکړي.
دغه کمیټه په خپل راپور کې دې پایلې ته رسېدلې، چې د اېستلو په بهیر کې ګډوډي په نړۍ کې د امریکا د دریځ د خرابېدو لامل شوی.
په راپور کې ویل شوي، چې پخواني حکومتي سرتېري، سیاسي مشران، ښځي او د امریکايي ځواکونو افغان ژباړونکي چې لا هم په افغانستان کې بند پاتې دي د طالبانو د غچ اخیستنې په وړاندې خورا زیانمن کسان دي.
