روسیه: د طالبانو په رسمیت پېژندل د ګډ حکومت په جوړولو پورې تړلې موضوع ده

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون نن یکشنبه د (غوايي نهمه) په ایکس پاڼه لیکلي چې دغه ۴۰ کورونه په هرات ولایت کې له زلزله ځپلو سره د مرستې لپاره د هرات صرافانو ټولنې له لوري د زنده جان ولسوالۍ زلزله ځپلو ته سپارل شوي.

د دغه خبر له مخې چې د هرات صرافانو په دغو ۴۰ کورونو ۲۰ میلیونه افغانۍ لګښت کړی.

تېره اوونۍ هرات کې ځايي طالب چارواکو ويلي وو، چې زلزله ځپلو ته د کورونو او ودانیو جوړولو چارې اوس هم روانې دي او په خبره یې چې په نږدې راتلوونکي کې به د روغتیایي مرکزونو او ښوونځیو په ګډون تر زرو پورې کورونه جوړ شي.

خو په هرات کې د تېر ۱۴۰۲ کال د تلې په ۱۵مې پرله پسې زلزلو زرګونه هراتیان بې کوره کړي چې د مني او ژمي څه باندې پنځه میاشتې یې په سړه هوا، سیلۍ او واوره کې تر خیمو او څادرونو لاندې تېرې کړې.

په هرات ولایت کې له زلزله ځپلو سره د مرستې کمیسیون طالب چارواکو د ژمي په سر کې ویلي و، چې شاوخوا څلور زره کورونه د جوړیدو په حال کې دي چې ۹۰ سلنه چارې یې بشپړې شوې دي خو د هرات زلزله ځپلي د طالبانو داسې خبرې نمایشي بولي او وايي چې د دوی زیاته برخه لا هم بې کوره دي.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې په هرات ولایت کې د تېرې تلې میاشتې په ۱۵مه په پرله پسې زلزلو کې تر ۱۴۰۰ډېر کسان مړه شوي او ۱۱ زره نور ټپیان شوي وو.

د دې ترڅنګ په دغو زلزلو کې څه باندې اته زره کورونه په بشپړه توګه ویجاړ او د ١٧ زره کورونو ځینې برخې ویجاړې شوې وې.

د طالبانو کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې، د غوايي میاشتې په اوومه نېټه د هرات ولایت د اسلام کلا له لارې ۱۰۲۲ تنه افغان کډوال هېواد ته راستانه شول.

یاد وزارت د اسلام کلا د سرحدي امریت د معلومات پر بنسټ لیکلي، چې، تازه راستانه شوي کډوال یې د مرستو ترلاسه کولو په موخه د کډوالۍ نړېوال سازمان ته ورپيژندلي.

همدارنګه د کډوال وزارت وايي، د ایران له لوري په راستنو شویو کډوالو کې اووه تنه بې سرپرسته ماشومان هم شامل دي چې په هرات کې د کورنیو موندلو په موخه د وارچایلډ موسسې ته ور سپارل شوي.

بل خوا د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ویلي چې،‌ تېره ورځ د پاکستان حکومت له لوري ۸۲۵ افغان کډوال په جبري توګه له یاد هېواده ایستل شوي.

د کډوالو وزارت وايي، دغه افغان کډوال د کندهار د سپین بولدک او د ننګرهار د تورخم له لارو هېواد ته راستانه شوي.

د یاد وزارت د معلوماتو له مخې په تازه راستانه شویو افغان کډوالو کې ۲۳ تنه هغه بندیان هم شامل و چې د پاکستان په زندانونو کې ساتل کېدل.

دا په داسې حال کې ده چې پاکستان د هغو افغان کډوالو د اوسېدو موده د دوو نورو میاشتو لپاره وغځوله، چې د کډوالو نړېوالې عالي کمیشنرۍ له لوري ورته کارتونه ورکړل شوي.

د جمعې په ورځ د پاکستان کابینې د پي‌او‌ار کارت لرونکو کډوالو د استوګنې د اعتبار موده د چنګاښ میاشتې تر لسمې نېټې پورې وغځوله.

د طالبانو په وینا، سیک ژومانګارین د کابل او الماتي ترمنځ د مستقیمو الوتنو غوښتنه هم کړې ده.

د طالبانو تر کنټرول لاندې ارګ پر اېکس ټولنیزې شبکې د سې شنبې په ورځ ( د غوایي اتمه) د قزاقستان لومړي وزیر مرستیال او د سوداګرۍ وزیر سریک ژومانګارین سره د طالبانو د ریاست الوزرا مرستیال مولوي عبدالکبیر د لیدنې خبر ورکړی.

ارګ د ژومانګارین له قوله ویلي، چې قزاقستان په افغانستان کې پانګونې ته لېواله دی او همدا اوس له افغانستان سره اوږدمهاله سوداګرۍ، ټرانزیټ او پانګونې ته چمتو دی.

دغه قزاقستاني چارواکي په سیمه کې د سترو پروژو په پیلولو هم ټینګار کړی او هغه یې د سیمې په ثبات کې اغیزناکه بللي دي.

د هغه څه پر بنسټ چې د ارګ اېکس پاڼې لیکلي، د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال افغانستان "په سیمه کې د یوه ارامه هېواد مثال" ګڼلی دی.

طالبان په داسې حال کې د قزاقستاني چارواکي له قوله په افغانستان کې د امنیت ادعا کوي، چې د دغې ډلې له تسلط وروسته په افغانستان کې د داعش خراسان څانګې په ګډون د وسله والو ډلو فعالیت زیات شوې او په بېلابېلو ښارونو کې یې په بریدونو کې لسګونه کسان وژلي دي.

دغه جبهه همداراز وايي، چې د هرات او کابل په ښارونو کې د دوی د ځواکونو په دوو نورو بریدونو کې څلور طالبان وژل شوي او درې نور ټپیان دي.

د دغې جبهې د معلوماتو له مخې، دغه برید د شنبې په ماښام ترسره شوی، چې په ترڅ کې یې ملکي وګړو او د مقاومت ځواکونو ته کوم زیان نه دی اوښتی.

د ملي مقاومت جبهې، چې د دغه برید انځور یې هم پر اېکس ټولنیزې شبکې خپور کړی، ویلي چې دغه دوه طالبان چې په موټر سایکل سپاره وو او د خلکو ځورونه یې کوله، د کابل ښار د شپږمې امنیتي حوزې اړوند د چهاردهي سړک په سیمه کې په نښه شوي دي.

دغه جبهه وايي، په تېرو ۲۴ ساعتونو کې یې درې ځله پر طالبانو بریدونه کړي دي. دغې جبهې په خپله اعلامیه کې لیکي: په دوو نورو بریدونو کې چې د جمعې په ماښام او د شنبې پر سهار په کابل او هرات کې ترسره شوي، څلور طالبان وژل شوي او درې نور ټپیان دي.

اغلې کوفي له خپلې لور سره کابل ته روانه وه، چې د ناپېژاندو وسله والو تر برید لاندې راغله.

هغه په دغه مستند فلم کې چې د هاټ ډاک په نوم د کاناډا د مستند فلمونو په فیستیوال کې د شنبې په ورځ نندارې ته وړاندې شو، وايي: "دوی فکر کاوه چې زه پر سر لګیدلې او مړه شوې یم." دغه فیستیوال به د مې تر ۵ مې نیټې پورې دوام وکړي.

د رویا سادات له خوا جوړ شوی دغه ۹۵ دقیقه ای فلم د افغان ښځینه مشرانو د زړورتیا نښه ده چې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له بیا واکمن کیدو راهیسې د بدلون لپاره خپلې مبارزې ته دوام ورکوي. طالبانو د ښځو ازادي او حقونه په جدي توګه محدود کړي دي.

اغلې سادات وايي: "دا ‘روان وضعیت' یوه تراژیدي ده، خو په عین حال کې، تاسو کولی شئ د ښځو ځواک وګورئ او د دې هیواد ښکلا وګورئ."

پر اغلې کوفي برید د هغې د فعالیتونو مخه ونه نیوله. دا پر هغې لومړۍ برید نه و.

نوموړې د فاطمې ګیلاني، حبیبه سرابي او شریفه زرمتی په ګډون د ښځو د مرکچيانو په منځ کې یوه مهمه څېره وه، چې د قطر په دوحه کې یې د طالبانو سره د سولې د هوکړې په موخه په بین الافغاني خبرو اترو کې ګډون کړی و.

دا مستند فلم د ښځو له نظره د افغانستان د مرکچي پلاوي پر ناکامې خبرې کوي.

د خبرو اترو میز ته تر کیناستو وروسته، اغلې کوفي په دې پوهه شوه چې طالبانو خپله بریا لا دمخې منلې ده.‌

هغې په یوه مرکه کې وویل: "کله چې ولسمشر بایډن واک ته ورسېد، هغه اعلان وکړ چې له افغانستان څخه به خپل سرتیري له کوم شرط پرته وباسي، دغې خبرې د طالبانو مورال ډیر لوړ کړ."

د بایډن ادارې تر دې وړاندې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د غیر منظم راوتلو پره د ټرمپ پر ادارې ور اچولې او ویلي یې دي، چې طالبانو سره هغوی معامله کړې وه.‌

اغلې کوفي، چې اوس په جلاوطنۍ کې ده، د ملګرو ملتونو او اروپايي ټولنې په څېر له نړیوالو ادارو سره د اړیکو له لارې له برتانیا څخه خپل کار ته دوام ورکوي او پالیسي جوړونکي هڅوي چې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال د افغان ښځو وضعیت په رسمیت وپېژني.