طالبانو ویلي، چې د دې ډلې مشر ملا هبت الله اخوندزاده کابل ته د سفر پر مهال خپلو والیانو ته ویلي، چې د اسلام د اساسي رکن په توګه یې اطاعت پر هر چا «فرض» دی. نوموړي همدا راز ټینګار کړی، چې والیان باید د یو بل په کارونو کې مداخله ونه کړي او په ګډه همغږۍ کار وکړي.
طالبانو نن خبرپاڼه کې ویلي چې هبت الله اخوندزاده د دې ډلې له واليانو غوښتي چې له نافرمانۍ ډډه وکړي.
د دغې خبرپاڼې له مخې د طالبانو مشر د دغې ډلې واليانو ته هم امر کړی، چې د عقیدې او عقایدو وده خپل لومړیتوب وګرځوي او خلک لمونځ او ایمان ته وهڅوي.
طالبان وايي هبت الله اخوندزاده پرون د لومړي ځل لپاره په پلازمېنه کې د واليانو په غونډه کې ګډون او وینا وکړه.
د طالبانو د مشر د وینا په لنډ متن کې چې د دې ډلې واليانو ته یې خطاب کړی، د "ظلم" او "بې عدالتۍ" په وړاندې خبرداری ورکړل شوی او ویلي یې دي چې "بیت المال" د "کونډو، یتیمانو، معیوبینو او بې وزلو" پورې اړه لري.
په دې وينا کې پر دې هم ټينګار شوى، چې چارواکي مکلف دي د خپلې مشخصې دندې ترسره کړي او هېڅوک بايد پر نورو خپل اضافي مکلفيتونه تحمیل نه کړي.
په خوست کې ځايي سرچینې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل چې په دغه ولایت کې د طالبانو استخباراتو ریاست دوه فعالان سیف الله منګل او فریدون ریان د نامعلومو دلایلو له امله زنداني کړي او سرنوشت یې نامعلوم دی. خوست کې نور فعالان هم شکایت کوي، چې بې له کوم دلیله د طالبانو ځورول کیږي.
په خوست کې ځايي سرچینو نن افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل ټولنیز فعال فریدون ریان د اپریل په لسمه او سیف الله منګل په روانه میاشت کې د طالبانو استخباراتو ریاست لخوا زنداني شوي دي.
د ترلاسه شوو معلوماتو له مخې سیف الله چې له سعودي عربستان څخه وطن ته راغلی و، اوس یې د ویزې موده کمه پاتې ده او که له بنده ازاد نشي نو وېزه به یې ختمه شي.
نوموړي ته نژدې سرچینې وايي سیف الله هیڅ کومه ګناه نه لري او له طالبانو غواړي چې هغه له زندان ازاد کړي.
فریدون ریان په خوست کې پر ټولنیزو فعالیتونو سربېره لیکوال او شاعر هم دی.
د نوموړي نژدې خپلوان وايي که دوی کومه کناه لري باید محاکمه شي نو دا چې په میاشتو میاشتو د اسخباراتو په ریاست کې بې سرنوشته زنداني وي.
په خوست کې څو تنو ځوانانو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل چې له څه مودې راهسې په دغه ولایت کې د طالبانو استخباراتو ریاست مدني او ټولنیز فعالان ور غواړي او موبیلونه یې د څو ورځو لپاره د پلټنې په پلمه ترې اخلي.
یو ځايي فعال له نوم پرته وايي:« په خوست کې د اسخباراتو لخوا د ځوانانو بې ځای ځورونه روانه ده او په لوی لاس طالبان غواړي چې ځوانان وطن پرېږدي خو مونږ نه پوهیږو چې خپل شکایت چاته ورسوو»
دوی زیاتوی د خوست یو شمیر فعال ځوانان د طالبانو استخباراتو ریاست ته غوښتل کیږي او پر فشار راوړي چې له خپلو ټولنیزو فعالیتونو لاس واخلي.
د خوست یو ځايي ټولنیز فعال« طالبان د ټولنیزو فعالانو د ټولنیزې رسنۍ څاري او بیا یې د استخباراتو ریاست ته غواړي او هلته بیا تحقیروي او بیا د ټولنیزو فعالیتونو د معنه کولو لپاره یې پر مرګ ګواښي».
افغانستان انټرنشنل ـ پښتو بیا د مدني او ټولنیزو فعالینو یو لیست پیدا کړی دی، چې دغه کسان د بېلابیلو فعالیتونو له امله په خوست کې د طالبانو د اسخباراتو لخوا نیول شوي دي.
د طالبانو د واک ته رسېدلو سره تر اوسه پورې شاوخوا ۱۲ فعالین په بېلابیو پهانو د طالبانو لخوا بندیان شوي او وروسته په ضمانت خوشي شوي دي.
په بهر کې د خوست میشتي ځوانان له طالبانو غواړي، چې په دغه ولایت کې له ځورونې لاس واخلي، کنه دوی به ددې روانو ځورونو پرضد اروپايي اتحادې پرلمان مخې پرلت وکړي.
نه یوازې دا چې په خوست فعالین، لیکوالان او شاعرانو د طالبانو لخوا زنداني کیږي، بلکې د پلازمینې په شمول په یو شمیر نورو ولایتونو کې هم ورته کسانو په بېلابیلو پهانو غوښتل کیږي او بیا زنداني کیږي.
د پاکستان د ترهګرۍ ضد اداره وايي په کراچۍ کې یې د زینبیون لېوا هغه ۷ غړي ونیول، چې په دغه ښار کې د ۱۷ کسانو د وژلو مسوول دي. ایران د عراق سوریې جګړې ته د پاکستان له شیعه یانو د زینبیون په نوم لېوا جوړه کړې، خو د دې ډلې غړي پاکستان کې فرقه يي تاوتخریوالي ته په لمن وهلو تورېنږي
پاکستان حکومت د روان کال د تېر اپرېل میاشتې پر ۱۱ په دغه هېواد کې د زینبیون لېوا پر فعالیت بندیز ولګاوه.
د پاکستان د ترهګرۍ ضد اداره وايي، دې ډلې د تېر کال له سپټمبر د روان کال د پرورۍ تر ۲۱ یانې په نږدې پنځو میاشتو کې ۱۷ کسان په کراچۍ کې وژلي دي.
د دې ادارې په خبره، د زینبیون د دوو غړو وقار عباس او حسین اکبر په نیول کېدو سره د دې وژنو لړۍ ودرېده او نور غړي یې پټ شول.
د پاکستان د ترهګرۍ ضد ادارې د سیند صوبې مشر اصف اعجاز شیخ وايي، د دې وژنو پلانګر په مسلم مشهور سید حسین موسوي دا مهال په ګاونډي هېواد کې دی.
د نوموړي اشاره ایران ته وه، خو د دغه هېواد له نوم اخیستو یې ډډه وکړه.
د ایران ملاتړې توندلارې ډلې د پاکستان په نورو ښارونو کې هم په وژنو تورنېږي.
د پاکستان استخباراتي ادارې د تېرې جنورۍ پر ۱۷ د ایران اړوند شیعه تنظیم د د سني عالمانو شورا د مرستیال او د سپاه صحابه د یوه جګپوړي مشر مسعود رحمان عثماني په وژلو تورن کړ او د دې ډلې څلور کسان یې ونیول.
ایران د افغانستان له شیعه یانو هم د عراق او سوریې جګړې ته فاطمیون لېوا جوړه کړې ده، خو له افغان روڼد اندو سره اندېښنه ده چې ممکن تهران له دې ډلې هم د افغانستان په کورني تاوتریخوالي کې کار واخلي.
افغانستان انټرنشنل ته سیمه ییزې سرچینې وایي، چې له تېرو څلورو ورځو راهیسې په ډنډپټان او ځاځي اریوب ولسوالیو کې د طالبانو او پاکستاني پوله ساتو نښتو ولسي وګړو ته مرګ ژوبله اړولې ده.
سرچینه وایي، چې یوازې په ډنډپټان کې د یوې ښځې په ګډون څلور ولسي کسان په دغو نښتو کې وژل شوي دي.
د سرچینو په خبره، له ځاځي اریوب او ډنډپټان وروسته دغه جګړه ځاځي میدان ته هم غځېدلې ده.
په طالبانو کې سرچینې وايي، چې ټوله شپه په ډنډپټان او ځاځي میدان کې جګړه روانه وه؛ خو اوس وضعیت عادي حالت ته راګرځېدلی دی.
د هغه په وینا، په دغو نښتو کې په ځاځي میدان کې یوازې یو ولسي وګړی ټپي شوی دی؛ خو طالبان په دې اړه نه غواړي له رسنیو سره لا ډېر مالومات شریک کړي.
د سرچینو په وینا، لاتراوسه د دواړو ولسوالیو د تلفاتو کره شمېره روښانه نه ده؛ خو ویل کېږي چې د طالبانو لوري ته هم پکې مرګژوبله اوښتې ده.
خو د سیمهییزو رسنیو لهخوا په خپرو شویو راپورونو کې د مرګ ژوبلې شمېره د لس تنو په شاوخوا کې ښودل شوې ده.
د دغو رسنیو د سرچینو په خبره، په ډنډپټان کې دغو نښتو کې د ښځو او ماشومانو په ګډون پنځه کسه وژل شوي او پنځه نور بیا ټپیان دي.
افغانستان انټرنشنل ته سرچینو زیاته کړې، چې جګړه د شپې په درېیو بجو پیل شوه چې تر دې دمه کله زور اخلي او کله هم د ډزو غږونه کم شي.
دغو سرچینو ویلي، چې پاکستاني پوله ساتي د خلکو په کورونو او ځنګلونو ډزې کوي او ډېرې کورنۍ اړې شوې چې خپلې مېنې پرېږدي.
تېره ورځ هم یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، طالبانو د دغې نښتې د تلفاتو په اړه لا په ډاګه څه نه دي ويلي؛ خو په سیمه کې ځینو طالبانو ویلي، چې په دې نښته کې یو طالب وژل شوی.
د سرچینې په خبره، ښایي په دغې نښته کې د طالبانو تلفات تر دې هم زیات وي.
سرچینې ادعا کړې، چې طالبانو پنځه پاکستاني پوله ساتي ژوندي له ځانه سره وړي؛ خو په دې تړاو له کوم رسمي ادرسه څه نه دي ویل شوي.
له بل پلوه په پاکستان کې هم سرچینې ادعا کوي، چې په دغو نښتو کې د طالبانو ۱۲ کسان وژل شوي دي.
په غور ولایت کې ځایي سرچینو ویلي، چې د بارانونو دوام په فیروزکوه او یو شمېر ولسوالیو کې د سېلابونو نوې څپې رامنځته کړي دي.
همدا راز، د سمنګان، جوزجان او فارياب اوسېدونکو هم د وېډيوګانو په لېږلو سره د سېلابونو د نوي څپې خبر ورکړ.
د غور ولایت د لعل او سرجنګل ولسوالۍ یو تن اوسېدونکی افغانستان انټرنشنل ته یوه ویډیو رالېږلې او وایی: «سېلاب د سیمې خلک ویرولي او د استوګنې یو شمېر کورونه یې ویجاړ کړی دی.»
هغه ویډیوګانې چې له سمنګان او فاریاب څخه افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې ښيي چې سېلاب ځینې کرنیزې ځمکې ویجاړې کړې دي. ځايي اوسېدونکي وايي، چې سېلابونو د دوى کورونه او څاروي له منځه وړي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې تېره اونۍ د سېلابونو لومړۍ څپه له غور ولايت څخه پيل شوه او وروسته فارياب او بغلان ولايتونو ته وغځيده. نړۍوالو سازمانونو ویلي، چې په سېلابونو کې څه باندې درې سوه کسان مړه شوي دي.
دا مهال د غور ولایت د ډېریو ولسوالیو مواصلاتي لارې د دې ولایت له مرکزسره تړلي دي.
د دغوولسواليو خلک د خوراکي توکو له کمښت څخه شکايت کوي. دوی وايي، چې د لارو د بندېدو له امله دغو ولسوالیو ته بشري مرستې نه دي رسېدلي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال ژان پییر لاکروا، د پنجشنبې په ورځ د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر امیر خان متقي سره کتلي دي. خوهبت الله اخندزاده له لاکروا سره چې کابل کې په لیدنو بوخت دی، نه دي لیدلي او له لیدو یې ډډه کړې ده.
لا څرګنده نه ده چې د طالبانو دغه مشر به په راتلونکو ورځو کې د ملګرو ملتونو له دغه لوړ پوړي چارواکي سره وګوري او که نه. سرچینو وایي، د طالبانو مشر ويلي، چې له متقي څخه به د سرمنشي مرستیال نظرونه او وړاندیزونه ترلاسه کړي.
په ندرت سره له بهرنیو چارواکو سره د طالبانو د مشر د لیدنې په اړه راپورونه خپاره شوي دي.
هبت الله اخندزاده یوازې له دوو بهرنیو چارواکو سره لیدلي.
هغه هم د ۱۴۰۲کال په وږي او تلې میاشت کې د قطر له لومړي وزیر محمد بن عبدالرحمن الثاني او د جمعیت علمای اسلام له مشر مولانا فضل الرحمن سره لیدلي دي.
سرچينې وایي، چې لاکروا له متقي سره د ليدنې پر مهال له طالبانو وغوښتل، چې له نورو قومونو سره له تاوتريخوالي ډډه وکړي. همدا راز هغه وويل، چې د طالبانو په رسمي او شخصي زندانونو کې د پخوانيو دولتي چارواکو خپلسري نيول او بندي کول بايد ودرول شي.
د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر سره په لیدنه کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال د ټولو نجونو لپاره د ښوونځیو او پوهنتونونو پر پرانیستلو ټینګار وکړ.
سرچينې وایي، چې د سرمنشي د مرستيال د دې غوښتنې په ځواب کې متقي وويل، طالبان لا هم دې ته چمتو نه دي، چې د ټولو نجونو پر مخ د تعليمي ادارو دروازې پرانيزي.
متقي د طالبانو د مشر له قوله ویلي، چې «ملګري ملتونه دې د نجونو د تعلیم په مساله کې لاسوهنه نه کوي. ځکه د نجونو زده کړه د افغانستان د خلکو له دودونو او عقایدو سره تړاو لري.»
متقي ژمنه وکړه چې طالبان به په ښو شرايطو کې د نجونو او ښځو لپاره ښوونځي او پوهنتونونه پرانيزي، خو هغه د ښځو پر زده کړو د بنديز د لرې کولو لپاره د مهال وېش له ورکولو ډډه کړې ده.
همدا راز،د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال د مرستندویه موسسو په چارو کې د طالبانو د لاس وهنې په اړه اندیښنه څرګنده کړه او وې ویل، چې دا مساله به له طالبانو سره د ملګرو ملتونو پر همکارۍ منفي اغیز وکړي.
لاکروا ویلي، چې ملګري ملتونه غواړي مرستې په شفافه توګه اړمنو خلکو ته ورسیږي، خو د طالبانو لاسوهنه د دې مخه نیسي. نوموړي د نورو خڼډونو تر څنګ د روغتيايي خدمتونو د وړاندې کولو په برخه کې د طالبانو د امر بالمعروف و نهې عن المنکر وزارت لاسوهنې ته اشاره وکړه او ويې ويل، چې دغه کار ښځو ته د مرستو د رسولو مخه نيسي.
