لیتوانیا په بامیانو کې د خپل وګړي له ټپي کېدو وروسته خپل خلک افغانستان ته له سفر ګرځولي

د طالبانو تر واک لاندې د سټنډرډ ملي ادارې د شنبه په ورځ د (غوايي ۲۹مه) نېټه په ایکس پاڼه لیکلي چې ۲۳ ټانکره بې کېفیته تېل یې د فراه ولایت د (شیخ ابو نصر فراهي) بندر څخه بېرته ایران ته ورستانه کړي دي.

دغې ادارې ټینګار کړی چې د افغانستان د بندرونو په مهارولو سره به د بې کېفیته تېلو د ننوتو مخه ونیول شي.

خو د تېلو واردوونکي شرکتونه او سوداګر وايي، چې طالبان د نفتي او نورو توکو د کېفیت معلومولو لپاره معیار نه لري او هر څه په خپله خوښه ترسره کوي.

د طالبانو د سټندرډ ادارې، په تېرو څه باندې دوو کلونو کې په ځلونو د ګاونډیو هېوادونو د بې کیفیته تېلو ټانکرونه په تېره بیا د ایران هغه، مسترد کړي دي.

واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته په افغانستان کې خپلواکې او څارونکي ادارې نه شته چې د کره شمېرو او یا په معیاري ډول د طالبانو تر واک لاندې ادارو د چارو د معیاري ترسره کولو پخلی وکړي.

د طالبانو له لوري د ایراني تېلو د ټانکرونو تر ورستنولو وروسته ایراني چارواکو هم غبرګون ښودلی. شاوخوا شپږ میاشتې وړاندې، د ایران د نفتي توکو د صادروونکو د اتحادیې مشر، احمد معروف خاني، د طالبانو له خوا د نفتي توکو پر ورګرځولو نیوکه کړې وه.

ښاغلي معروف خاني ویلي و، چې طالبان د تېلو د کېفیت معلومولو لپاره اړین وسایل نه لري او که سوداګر دغې ډلې ته اضافي پیسې ورکړي، افغانستان ته د تېلو ټانکرونو د ورتلو اجازه ورکوي.

طالبانو د دغه ایراني چارواکي ادعا رد کړې وه.

د سرې میاشتې ټولنې د خبرپاڼې له مخې، دغه هوکړه ليک د شنبې په ورځ د (غوايي ۲۹مه) د قطر د سرې مياشتې ټولنې د نړيوالو مرستو او پراختيا د څانګې مسوول محمد صالح ابراهيم او د افغانستان د سري میاشتي ټولني لپاره د طالبانو د مشر مطيع الله خالص ترمنځ لاسليک شو.

د افغاني سرې مياشتې ټولنې په خبرپاڼه کې راغلي، چې په تېرو دوو کلونو کې درې زره او ٩٤ تنه د زړه په ناروغيو اخته ماشومان د درملنې او عملیاتو لپاره په کور دننه روغتونونو ته ورپېژندل شوي دي.

په خبرپاڼه کې په دې اړه څه نه دي ویل شوي چې د ناروغو ماشومانو درملنه به کله او کوم هېواد کې کېږي، خو د افغاني سرې میاشتې ټولنې ټینګار کړی چې په افغانستان کې زرګونه ناروغ ماشومان د درملنې په تمه دي.

تر دې وړاندې سري میاشتي ویلي و، چې تېر کال یې له سلو ډیر ماشومانو د درملنې په موخه له غزني څخه جرمني ته استولي وو.

د زړه په ناروغیو، په اور د سځول شویو او په نورو جدي ناروغیو د اخته ماشومانو درملنه د افغاني سرې میاشتې ټولنې له خوا په کور دننه او بهر د بېلابېلو هېوادونو په مالي مرسته کېږي.

د زړه سوري درملنه خورا لوړ لګښت لري او په افغانستان کې ډیری کورنۍ د وړیا عملیاتو لپاره کلونه انتظار باسي.

له هغه وخت راهیسې، د دغه لیکوال په اړه هیڅ معلومات نشته.

په ۲۰۱۸ کې، د متحده ایالاتو د څېړنو فډرالي ادارې د هغه د موندلو لپاره یو میلیون ډالره انعام ټاکلی و.

د شنبې په ورځ، دغې ادارې یو ځل بیا له خلکو وغوښتل چې، «هر هغه څوک چې د پاول اډون اوربي جونیر د ورکیدو په اړه معلومات لري، ایف‌بي‌ای او یا دې د متحده ایالاتو له نږدې سفارت یا قونسلګرۍ سره اړیکه ونیسي.»

په واشنګټن کې د ایف‌بي‌ای د دفتر مدیر ډیویډ سنډبرګ، وویل. «دغه میاشت د اوربي د ورکېدو لسمه کلیزه ده، او موږ غواړو له دې فرصت څخه ګټه واخلو او د معلوماتو راټولولو لپاره خپله غوښتنه بیا تازه کړو چې د هغه د ځای په موندلو کې له موږ سره مرسته وکړي.»

اوربي له ورکېدو وړاندې ویلي و، چې د خپلو څېړنو په موخه له پاکستانه څخه افغانستان ته له ډیورنډ کرښې اوړي، خو تر ۲۰۱۴ کال وروسته یې په اړه معلومات نشته.

ویل کیږي چې نوموړی د افغانستان او پاکستان تر منځ په ډیورنډ کرښه ورک شوی او له هغه وخت راهیسې ایف‌بي‌ای د هغه د موندلو هڅې کوي.

د اوربي له ورکېدو څه باندې لس کاله تېرېږي، خو تر اوسه پورې د هغه د ورکېدو لامل او یا هم د هغه احتمالي تښتول کېدل نه دي په ډاګه شوي.

د ۲۰۱۸ په مئ کې، د امریکا د څېړنو فډرالي ادارې د اوربي موقعیت، موندلو، او بېرته راستنیدو په موخه د معلوماتو لپاره د یو میلیون ډالرو انعام اعلان کړ.

له هغه وروسته د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت لخوا د عدالت پلي کولو د انعامونو پروګرام، بیا د اوربي د موقعیت، موندلو او بېرته راستنېدو په موخه د معلوماتو لپاره د پنځو میلیونوډالرو انعام وړاندیز وکړ.

په همدې حال کې، یونیسف ویلي، چې د افغانستان په شمال کې په وروستیو سیلابونو کې لږ تر لږه شل زره کسانو خپل کورونه له لاسه ورکړي دي.

دغه مرستندویه سازمان وايي، چې له زیانمنو شویو او په ځانګړې توګه له ماشومانو سره به خپلو مرستو ته دوام ورکړي.

د طالب چارواکو د شمېرو له مخکې په غور کې د سېلاب د نوې څپې له امله لږ تر لږه ۵۰ کسانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

ملګري ملتونه وايي، چې افغانستان په نړۍ کې له هغو هېوادونو څخه دی چې د اقلیم د بدلون له جدي اغېزو سره مخامخ دی.

نوټردام چې د اقلیم د بدلون په وړاندې د هیوادونو د زیانمنتیا او چمتووالي پر بنسټ درجه بندي کوي، افغانستان د نړۍ په کچه د اقلیم د بدلون له اغیزو سره د مقابلې لپاره په نړۍ کې شپږم ډیر زیان منونکی او لږ چمتو هیواد بولي.

ملي ګارډ وویل، چې دوی په سیمه کې یې د نجات ډلې ځای پر ځای کړي او سمندري ځواکونو ته یې خبر ورکړی چې د ورک شوو خلکو لټون وکړي.

ټونس د افریقا او منځني ختیځ له نورو هیوادونو څخه د کښتیو په واسطه اروپا ته د تلونکو کډوالو له امله د کډوالۍ له سخت بحران سره مبارزه کوي.

دغه هیواد اوس د لیبیا د بدیل په توګه د هغو کسانو اصلي مرکز دی چې غواړي لویدیځ ته ځان ورسوي.

ټونس له اروپایی اتحادیې سره د یو ملیارد یورو په ارزښت د یو تړون د یوې برخې په توګه د کډوالۍ پر وړاندې مبارزه کوي ځکه چې اروپا هڅه کوي چې د ورتلونکو کډوالو مخه ونیسي.

له ټونس سره د اروپايي اتحادیې په تړون کې له پولیسو سره د پولو په کنټرول کې مرسته کول او اروپا ته د بې اسنادو کډوالو مخه نیول شامل دي.

په ۲۰۱۵ کال کې له یو میلیون څخه ډیر کډوال اروپا ته ورسیدل، او له هغه وروستو د کډوالو په اړه د دغې ټولنې د غړو ترمنځ د نظر اختلاف پیدا شو.

په ټونس کې د مهاجرینو د راتګ پر سر کړکیچ زیات شوی دی. د روانې میاشتې په پیل کې په دغه هېواد کې څو فعالان له کډوالو سره د مرستې په تړاو د مالي جرمونو په تور ونیول شول.

په سلګونو کډوالو د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمېشنرۍ او د مهاجرت د نړیوال سازمان مرکزي دفتر ته څېرمه خېمې درولې دي او له دغو ادارو غواړي چې له تونس څخه یې بهر مېشت کړي.

خو اروپايي ټولنې د دې اتحادیې د پناه غوښتنې په سیستم کې پراخ اصلاحات تصویب کړي دي.

د کډوالۍ او پناه غوښتنې نوي اصالحات د اروپايي ټولنې د غړو لپاره مقررات وضع کړي چې د هغو خلکو سره څنګه وکړي چې له اسنادو پرته اورپا ته د راتګ هڅه کوي. که دوی د پناه غوښتنې په شرایط برابر نه وي، نو له اورپا به ویستل کیږي.