مایکل مکال د طالبانو له خوا د امریکا له نغدو مرستو څخه ناوړه ګټه اخیستنه د منلو وړ نه بولي

ښاغلي ابراهیمي زیاته کړه، چې د بن په غونډه کې د طالبانو ګډون ممکن نه و؛ ځکه چې دا ډله له افغانستانه شړل شوې وه.

هغه زیاته کړه، چې طالبانو د بن په غونډه کې ګډون نه و منلی او امریکا هم دغې ډلې ته په غونډه کې د ګډون اجازه ورنه کړه.

د بن غونډه د ۲۰۰۱ کال په ډسمبر مياشت کې د ملګرو د ملتونو په منځګړیتوب او نظارت په جرمني کې جوړه شوې وه، چې اکثره جهادي ډلو او د امریکا مذاکره کوونکو په کې برخه درلوده.

د دې غونډې په پایله کې د افغانستان د اسلامي جمهوریت تر نامه لاندې د طالبانو له لومړي رژیم وروسته په افغانستان کې د یوه نوي سیاسي نظام د رامنځته کېدو لامل شو.

د ملګرو ملتونو دغه تجربه لرونکی ډېپلوماټ د امریکا د سولې له انسټیټیوټ سره په مرکه کې چې د سې شنبې په ورځ خپره شوه وویل: « د ۲۰۰۱ کال په ډسمبر کې چې زه کابل ته لاړم، ښکاره پوښتنه دا وه، چې دا خلک (طالبان) د هېواد ۹۵ سلنه خاوره کنټرولوي، دوی چېرته دي؟

ایا موږ اړتیا نه لرو، چې دوی ومومو او له دوی سره خبرې وکړو، چې دوی اوس څه فکر کوي او څه به وکړي؟»

اخضر ابراهیمي څرګنده کړه، چې دغو پوښتنو ته د بهرنیو چارواکو او افغان مشرانو په ګډون د هر چا ځواب منفي و.

له لاسه ورکړل شويو فرصتونو قيمت

ښاغلي اخضر د خپلو خبرو په یوه برخه کې زیاته کړه، چې په وروستیو کلونو کې پوه شو چې د ۲۰۰۲ کال په لومړیو کې ځینو طالب مشرانو د افغانستان د هغه وخت ولسمشر حامد کرزي ته یو لیک لیکلی و.

د هغه په ​​وينا؛ طالبانو په دغه ليک کې کرزي ته ليکلي وو، چې د ده حکومت به په رسميت وپېژني، يوازې په دې شرط چې د دې ډلې غړي بېرته خپلو کليو ته ستانه شي او په عزت سره ژوند وکړي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو پخوانی استازی وايي؛ ولسمشر کرزي د طالبانو د لیک په اړه ورته یوه کلمه هم نه وه ویلي.

ښاغلي اخضر وویل: «د فرصتونو له لاسه ورکول د ورځې په پای کې په قيمت تمامیږي.»

اخضر ابراهیمي د ۱۹۹۷ او ۲۰۰۴ کلونو تر منځ د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی استازی و.

نوموړی اوسمهال د سوریې لپاره د ملګرو ملتونو او عرب اتحاد استازی دی.

دغه وزارت نننۍ اعلاميه کې ويلي، چې په افغانستان او پاکستان کې د پوليو د له منځه وړولو په غونډه کې د روغتيا نړیوال سازمان، یونيسف، د افغانستان عملياتي پېړني مرکز ټيم، د ساري ناروغتيو د کنټرول مرکز او د ګاوي ادارې استازي برخه لري.

اعلاميه زياتوي: «په غونډه کې به په دوامدار شکل د پوليو د محوه کولو پر څرنګوالي او حل لارو کار وشي.»

افغانستان او پاکستان په نړۍ کې هغه دوه هېوادونه دي، چې تر اوسه هم پکې د پولیو ناروغي په بشپړه توګه له منځه نه ده تللې.

په بدخشان ولایت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست د اطلاعاتو امر حکمت الله محمدي ویلي، دغه پېښه تېره شپه اته بجې د راغستان ولسوالۍ اړوند د خیفچ کلي په روینج سیمه کې شوې ده؛ خو ځاني تلفات نه لري.
هغه زیاته کړې ده، چې د دې پېښې له امله د سیمې اوسېدونکو ته ګڼ مالي زیانونه اوښتي او دمګړۍ ۲۶ نور کورونه هم د نړېدو له ګواښ سره مخ دي.
تر دې وړاندې هم څو ځله د دغه ولسوالۍ خلکو ته د ورته پېښو له کبله ځاني او مالي زیانونه اوښتي وو.

له بل پلوه په تېرو وروستیو کې د افغانستان په بېلابېلو برخو کې خلک د طبیعي بېښو له امله اغېزمن شوي دي.

همدا تېره ورځ پېښو ته د رسېدو په چاروکو کې د طالبانو وزارت ویاند ويلي، په تېرو نږدې لسو ورځو کې په افغانستان کې د سېلابونو له امله ۲۹۴ کسان مړه شوي دي.
جانان سایق په یوې خبري ناسته کې زیاته کړې، چې د وروستیو سېلابونو له امله شاوخوا ۱۵ زره کورونه وېجاړ شوي او شاوخوا ۶ زره څاروي هم له منځه تللي دي.

د ملګرو ملتونو اړوند دغه مرستندویه سازمان فوربز مجلې ته چې د سې شبنې په ورځ خپره شوه وویل، چې د دوی د تغذیې او روغتیا ګرځنده ټیمونه په سېلاب ځپلو سیمو او په خیمو کې د ماشوم او مور روغتیایي خدمات وړاندې کوي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق زیاته کړه، چې د اوبو د ټانکرونو په مرسته یې تر ۲۲ زرو زیاتو خلکو ته د څښاک پاکې اوبه رسولې دي.

دغه بنسټ د نورو مرستندویه موسسو سره یوځای د خوارځواکۍ سره مخ ماشومانو سره مرسته او درملنه یې کوي.

د ملګرو ملتونو اړوند مرستندویه ادارې ویلي چې دوی ۲۳دولتي ښوونځیو ته د درسي خونو د کارولو لپاره خیمې او درسي مواد استولي دي.

یونېسف به تر دوو میاشتو د بغلان په درېیو ولسوالیو بغلان جدید، برکه او ګذرګاه نور کې پر درې زره کورنیو ۳۱۲ډالره نغدي مرسته وویشي.

په تېرو دوو اوونيو کې د هېواد په يو شمېر شمالي او مرکزي ولايتونو کې سختو بارانونو او ناڅاپه سېلابونو زرګونه کورونه، زيربنايي تاسيسات او کرنیزې ځمکې ويجاړ کړي دي.

د ملګرو ملتونو له خوا د اعلان شویو شمېرو له مخې؛ د وروستیو سیلابونو له امله لږ تر لږه ۲۴۰کسان وژل شوي او سلګونه نور ټپیان شوي دي.

یونېسف اټکل کوي چې د بغلان په اتو ولسوالیو کې تر درې زرو زیات کورونه ویجاړ شوي دي.

سیګار لیکلي؛ دغو بنسټونو طالبانو ته د اوبو او برېښنا د خدماتو، ګمرکي مالیاتو او نورو برخو کې ۱۰.۹میلیونه ډالر ورکړي دي.

سیګار په هغه راپور کې چې د دوشنبې په ورځ (د غویي ۳۱مه) خپور شو، په افغانستان کې د مرستندویه بنسټونو بشرې مرستو ته د مالیې له ورکولو څخه د طالبانو د ګټې او د دغو سازمانونو له خوا د دقیق راپور ورکولو د نشتوالي په اړه څېړنه کړې ده.

سیګار ویلي؛ د امریکا متحده ایالاتو د ۲۰۲۱ کال له اکټوبر څخه تر ۲۰۲۳ کال د سپټمبره پورې له افغانستان سره څه باندې ۱،۶ میلیارده ډالره مرسته کړې ده.

دا شمېر د جمهوريت په شلو کلونو کې له افغانستان سره د امریکا د ټولو مالي مرستو نږدې ۶۳ سلنه ده.

سیګار د خپل راپور لپاره له هغو ۱۴۴مرستندویه موسسو معلومات راټول کړي، چې له ۲۰۲۱ کال راهېسې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې په افغانستان کې کار کوي.

د افغانستان د بیارغونې لپاره د متحده ایالاتو ځانګړي مفتش ویلي، چې د ۶۵ مرستندویه موسسو څخه ۳۸ یې د سیګار پوښتنلیک ته ځواب ویلی دی.

د دغو بنسټونو ۵۸ سلنې برخې ویلي، چې دوی د طالبانو تر واکمنۍ لاندې حکومت ته مالیه ورکړې.

دغو ۳۸ ځواب ویونکو طالبانو ته لږ تر لږه ۱۰.۹ میلیون ډالره مالیه ورکړې ده.

طالبانو ته د مالیاتو د نه ورکولو پایلې:

د سیګار د راپور له مخې؛ طالبانو ته د مالیاتو نه ورکول به په افغانستان کې د مرستندویه موسسو لپاره «ناوړه پایلې» ولري.

په دغه راپور کې راغلي؛ که په افغانستان کې مرستندویه موسسې طالبانو ته مالیه ور نه کړي، ښايي د هغوی بانکي حسابونه او دفترونه وتړل شي او نومونه یې د هغو سازمانونو له لېست څخه واېستل شي، چې په افغانستان کې د فعالیت اجازه لري.

طالبانو په افغانستان کې مرستندویه موسسو ته شرط اېښی چې د مالیې په ورکولو فعالیت کولی شي.

تر دې مخکې د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر په ۲۰۲۲ کال کې ویلي وو، چې که نا دولتي بنسټونه طالبانو ته مالیه ور نه کړي، نه شي کولی چې په دغه هېواد کې خپل کار ته دوام ورکړي.

د مرستندویه بنسټونو په کارونو کې د طالبانو لاسوهنه

سیګار راپور ورکړی، چې مرستندویه موسسې د خپلو برنامو په پلي کولو کې د طالبانو له لاسوهنې سره مخ دي.

په راپور کې راغلي، چې طالبان له د مرستو د منحرفولو لپاره بېلابېلو لارو هڅه کوي، چې نادولتي بنسټونو کې نفوذ وکړي او د دوی په کارونو کې لاسوهنه وکړي.

د دغه راپور له مخې؛ طالبان په بېلابېلو چارو کې لکه د کارکوونکو استخدام، له منابعو او وسایطو استفاده او داسې نورو کې لاسوهنه کوي.