ایران وايي، په افغانستان کې د نشه يي توکو د کموالي په اړه د طالبانو ادعا رښتيا نه ده

د خرلڅیو په لاره کې د جګړې لامل د پاکستاني ځواکونو له لوري د ډیورنډ کرښې په صفري نقطه کې د پوستې جوړول بلل شوي و.

د ځايي جرګې غړي حاجي رووف چې پر ډیورنډ کرښه شوې جګړې په پای ته رسولو کې يې مرسته کړې، وويل چې د خرلڅيو لاره د جمعې په ورځ د غبرګولي څلورمه د عادي سوداګريزو فعاليتونو پر مخ پرانيستل شوه.

هغه ويډيوګانې چې ځايي اوسېدونکو د جګړې له سیمې افغانستان انټرنشنل ته لېږلې ښيي چې د ډنډ پټان ولسوالۍ په بازار کې دوکانونه او د استوګنې کورونه ويجاړ شوي دي.

د خرلڅیو لویه لاره د افغانستان او پاکستان تر منځ پر ډیورنډ کرښه له ۱۸ دروازو څخه یوه ده چې هره ورځ له ۱۰۰ تر ۱۵۰ لارۍ پرې تګ راتګ کوي.

پر دغې ترانزیټي لاره سوداګري د دوه اړخیز تړون پر بنسټ په ۲۰۱۰ کال کې د دواړو هېوادونو ترمنځ لاسلیک شوې وه.

د خرلڅیو لارې تړل کېدل افغان او پاکستاني سوداګرو ته ډېر مالي زیانونه اړولي.

ډېری افغان او پاکستاني سوداګر پر دغې لارې د سوداګریزو توکو په لېږد بوخت دي.

دغه وزارت د یک شنبې په ورځ د (غبرګولي شپږمه) په اېکس پاڼه لیکلي؛ چې دغه کډوال د سپین بولدک او تورخم له لارو هیواد ته راستانه شوي.

یاد وزارت د کندهار د سپین بولدک او د ننګرهار د تورخم سرحدي امریتونو په حواله لیکلي؛ ۷۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۷۰ تنو ته رسیږي د سپین بولدک له لارې او ۳۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۷۰ تنو ته رسیږي د تورخم له لارې افغانستانته راستنې کړل شوې.

د کډوالو وزارت وايي په یادو تازه راستنو کړل شویو کډوالو کې ۱۹ تنه هغه افغانان هم شامل دي چې د پاکستان په بېلابېلو بندخونو کې بندیان وو.

طالبان وايي، یاد کډوال یې د مرستو ترلاسه کولو په موخه د ملګرو ملتونو د کډوالۍ ادارې او د ملګرو ملتونو عالي کمیشنرۍ دفتر ته ورپیژندلي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د پاکستان په کراچي کې د طالبانو کونسل عبدالجباري تخاري د جعمي په ورځ د پاکستان له بندخونو څخه د ۲۳ تنو افغان بندیانو د خوشي کېدو او افغانستان ته د ستنېدو خبر ورکړی و.

د دغه پروګرام د معلوماتو له مخې، په بدخشان کې د سېلابونو په تازه پېښو کې د دغه ولایت لس تنه مړه شوي.

د خوړو نړېوال پروګرام معلومات ښيي چې د یادو سېلابونو له امله د دغه ولایت د سېلاب ځپلو سیمو ځينې کورونه او سړکونه هم ویجاړ شوي دي.

د خوړو نړېوال پروګرام وايي؛ په تېرو څو اونیو کې د سېلابونو له امله په افغانستان کې ۸۰ زره کسان زیانمن شوي دي.

دا په داسې حال کې ده چې افغانستان د اقلیمي بدلون تر ټولو اغېزمن هېواد بلل شوی، او د سېلابونو له امله په کندهار، هلمند، روزګان، غور، فاریاب، کندوز، بغلان، بادغیس او بدخشان ولایتونو په ګډون په ګڼو سیمو کې سلګونه کسان مړه، زرګونه کسان زیانمن او په لسګونو زره جریبه کرنیزې ځمکې ویجاړې شوې دي.

د افغانستان له سېلاب ځپلو سره د ایران د بشري مرستو لومړۍ الوتکه د پنجشنبې په ورځ د (غبرګولي درېیمه) په مزارشریف کې طالبانو ته سپارل شوې وه.

د دغو مرستو دویمه جوپه د شنبې په ورځ بلخ ولایت ته ورسېده.

د دانشجویان ایران په نوم خبري اژانس د خبر له مخې، چې دغه مرستې د طالبانو تر واک لاندې د افغاني سرې میاشتې ټولنې په غوښتنه افغانستان ته استول شوې دي.

دا په داسې حال کې ده چې، په تېرو څو اونیو کې د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې له وروستیو بارانونو او سېلابونو راوتلو وروسته سلګونه کسان مړه او سلګونه نور ټپیان شوي دي.

حکمت خلیل کرزي په نړېوال امنیتي کنفرانس کې د نجونو د زده‌کړو، په افغانستان کې د داعش په څېر د ترهګرو ډلو د فعالیتونو، په دغه هېواد کې د بشري ناورین او د ګونتانامو زندان په اړه خبرې وکړې.

ښاغلي کرزي وویل؛ افغانستان په نړۍ کې یوازینی هېواد دی چې نجونې له شپږم ټولګي پورته ښوونځي یا پوهنتون ته نه شي تللی او نه هم کار کولای شي.

هغه زیاته کړه، د نجونو پر زده‌کړو او د ښځو پر کار بندیز هېڅ توجیه نه لري او ټینګار یې وکړ، چې دا موضوع په اسلام او افغاني کلتور کې رېښه نه لري.

حکمت کرزي د افغانستان په تېر حکومت کې د ښځو د زده‌کړو او د رایې ورکولو حق ته په اشارې سره وویل چې د طالبانو دغه کړنه په افغانستان کې هیڅ کلتوري تاریخ نه لري.

د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت پخواني مرستیال مخ په زیاتیدونکې توندلارۍ او بې وزلۍ ته په اشارې سره خبرداری ورکړ چې که د ځوانانو د زده‌کړو موضوع ته پام ونه شي، «ترهګرې ډلې به دغه ځوانان خپل کړي.»

د کرزي په وینا ځوانان د مایوسۍ او د پرمختګ فرصت د نشتوالي له امله له ترهګرو ډلو سره یوځای کیږي.

حکمت خلیل کرزي د خپلو خبرو په یوه بله برخه کې په افغانستان کې د امریکا پر کړنو نیوکه وکړه او ویې ویل، چې امریکا په «غچ اخیستنې» افغانستان ته ور دننه شوه.

هغه وویل؛ چې امريکا د القاعده او طالبانو د غړو د نيولو ترڅنګ «په سلګونو عام افغانان هم ونيول او د ګونتانامو او بګرام زندانونو ته يې ولېږل.»

حکمت کرزي د سولې په برخه کې د طالبانو د لېوالتیا په اړه زیاته کړه، چې «د طالبانو ډېر لوړ پوړي قوماندانان تسلیم شول او د سولې وړاندیزونه هم وشول، خو موږ هېڅکله ونه منل، ځکه موږ سولې ته لېواله نه وو.»

خلیل کرزي په افغانستان کې د اقلیمي بدلون خطرناکو پایلو ته هم اشاره وکړه چې په کې د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې د مرګونو سېلابونو راوتل هم شامل دي او ویلي یې دي چې «خلک د طالبانو د رژیم له امله چې هلته شتون لري ځوریږي.»

هغه زياته کړه، چې طالبان د بشر ضد سياستونو او د ملايانو د حکومت جوړولو له امله منزوي شوي او دې وضعيت ټول هېواد ته ستونزې پيدا کړې دي.