د پاکستان د ترهګرۍ سره د مبارزې اداره وايي، چې د تېر کال په پرتله په خیبرپښتونخواو کې په ترهکرۍ پیښو کې ډیروالی راغلی. په دغو پیښو کې د ترهګرو مالي ملاتړ، هغوی ته اسانتیاوې برابرول، تښتونې او هدفي وژنې شاملې دي.
د ترهګرۍ سره د مبارزې ادارې د راپور له مخې، د روان کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د خیبر پښتونخوا په ۱۴سیمو کې د ترهګرۍ ۴۷۷ پېښې ثبت شوي دي.
دغه راپور وايي، په یاد ایالت کې د تښتونې ۷۸، د هدفي وژنو ۳۸ او د ترهګرۍ بریدونو ۲۲۹ پېښې ثبت شوې دي.
د ترهګرۍ پېښو د رامنځ ته کیدو له اړخه دیره اسماعیل خان د لیست په سر کې ځای لري. پېښور دويم، بنو درېيم او شمالي وزيرستان څلورم ښار دی چې د پاکستان په کچه تر ټولو ډیر ترهګریزې پیښې په کې کیږي.
په شمالي وزيرستان کې د هدفي وژنو اته او په ديره اسماعيل خان کې اووه پېښې ثبت شوې دي. د دغه راپور له مخې، د ترهگرو د مالي ملاتړ کوونکو په ضد يوولس قضیې ثبت کړې شوي چې پکې څلور په مردان او دوه دوه په ديره اسماعيل خان او دير کې دي.
په دېره اسماعیل خان کې تر ټولو زیاتې پېښې شوې چې شمیر یې ۱۰۷ته رسیږي، ورپسې پېښور کې ۸۷ او بنو کې ۶۰ پېښې شوې دي.
د پاکستان پخواني لومړي وزیر عمران خان له زندانه د پاکستان حکومت او پوځ ته په یو پیغام کې ویلي، چې اسلام اباد به د افغان طالبانو له ملاتړ پرته د ترهګرۍ ضد جګړه ونه ګټي.
عمران خان ویلي، پاکستان دې په عاجله توګه د افغان طالبانو له حکومت سره اړیکي ورغوي.
ښاغلي خان د جمعې په ورځ پر اېکس ټولنیزې شبکې خپور کړي پیغام کې د طالبانو د حکومت په وړاندې د شهباز شریف د حکومت پر تګلارې نیوکه کړې. هغه وویل، چې پر افغانستان د برید لپاره د پاکستان ګواښونه "احمقانه" دي.
د پاکستان حکومت په دې وروستیو کې له ترهګرۍ سره د مبارزې لپاره د عزم استحکام په نوم عملیات پیل کړي دي. عمران خان د دې عملیاتو مخالفت وکړ.
ښاغلي خان ویلي دي، چې د ترهګرۍ پر ضد د عزم استحکام په عملیاتو کې بریا د طالبانو د حکومت له ملاتړ پرته ممکنه نه ده.
هغه لیکلي: "تاسو د طالبانو پر ضد عملیات کوئ، هغوی تښتي او افغانستان ته ننوځي تر هغه چې له افغانستان ستاسو ملاتړ ونه شي، تاسو په دې عملیاتو کې بریالي کیدای نشئ."
د تحریک انصاف مشر د پاکستان د بهرنیو چارو پر پخواني وزیر بلاول بوټو او د بهرنیو چارو اوسني وزیر اسحاق ډار د طالبانو تر کنټرول لاندې کابل ته د نه سفر کولو له امله انتقاد وکړ.
عمران خان له واکه تر ګوښه کېدو وروسته شاوخوا یو کال کیږي چې په زندان کې دی. نوموړي په دغه پیغام کې د پاکستان پوځ د اډیاله زندان په چارو کې په لاسوهنې او د هغه پر ضد د دوسیو پر جوړولو تورن کړی او خبرداری یې ورکړی چې که پوځ له لاسوهنې ډډه ونه کړي نو د نه خوړو اعتصاب به وکړي.
د پاکستان پوځ او حکومت په دې وروستیو کې د اورپکو ډلو په ځانګړې توګه د تحریک طالبان پاکستان پر ضد د عزم استحکام په نوم عملیات پیل کړي. د پاکستان یو شمېر سیاسي څېرو او سیاسي ګوندونو له دغو عملیاتو سره مخالفت کړی دی.
د پاکستان د پوځ چارواکو د جمعې په ورځ په یوه غونډه کې دغه انتقادونه د شخصي ګټو له امله بللي او د عزم استحکام عملیاتو پر عملي کولو یې ټینګار کړی.
طالبانو په ۱۴۰۰ کال کې د عمران خان د صدراعظمۍ پر مهال په کابل کې واک تر لاسه کړ. ښاغلي خان او د هغه حکومت له طالبانو سره پراخې اړیکې درلودې او عمران خان په اسلام اباد کې له یو شمېر طالب مشرانو سره کتلي او د هغه د بهرنیو چارو وزیر کابل ته سفر کړی و.
د عمران خان د واکمنۍ پر مهال، د پاکستان د استخباراتو پخوانی مشر فیض حمید لومړنی پاکستانی چارواکی و چې د جمهوریت د نسکورېدو په ورځ یې کابل ته سفر وکړ، چې د طالبانو ترمنځ اختلافونه کم کړي. د دغه سفر په ترڅ کې طالبانو خپله موقته کابینه اعلان کړه.
له واکه د عمران خان له لرې کېدو سره د پاکستان د استخباراتو مشر فیض حمید هم له دندې لیرې شو او د وخت په تېرېدو اړ شو چې تقاعد وکړي.
په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ سره په پاکستان کې ناامني زیاته شوې ده. د پاکستان اوسنی حکومت افغان طالبان په دې تورنوي چې پاکستاني طالبانو پټنځایونه ورکوي او له همدې امله له طالبانو سره سړې اړیکې لري.
د پاکستان کرېکټ بورډ وايي، د دغه هېواد ملي لوبډله به راتلونکې میاشت له بنګله دېش سره په راولپنډۍ او کراچۍ کې دوه ټېسټ لوبې وکړي. دغه بروډ زیاتوي چې پاکستانۍ لوبډله به په راتلونکي اکټوبر کې د بریتانیا له ملي لوبډلې سره هم درې ټسټ لوبې په ملتان، کراچۍ او راولپنډۍ کې ترسره کړي.
د پاکستان کرېکټ بورډ د نارینوو د ۲۵-۲۰۲۴ کورني نړیوال کرېکټ فصل د مهالوېش له مخې، پاکستانۍ لوبډله به په خپل هېواد کې ویسټ اندیز د لوبډلې هم کوربه وي او ور سره به د راتلونکي کال په جنورۍ کې په کراچۍ او ملتان کې دوه ټسټ لوبې وکړي.
د پاکستان لوبډله به له ویسټ انډیز وروسته له نوی زیلاند او سویلي افریقا سرې هم د راتلونکي کال د فبرورۍ په اتمه نېټه په ملتان کې په درې اړخیزو یو ورځنیو سیالیو کې برخه واخلي.
د پاکستان کرېکټ بورد د نارینو ۲۵-۲۰۲۴ کورني نړیوال کرېکټ فصل مهال ویش د جمعې په ورځ اعلان کړ، چې د پاکستان ملي لوبډله به د ۲۰۲۵ کال د ای سي سي چمپینز ټرافي لپاره د اتو ټیمونو په مشرۍ په درېیو ټسټ لوبلړیو او یوه یو ورځنۍ درې اړخیزه لوبلړۍ کې برخه واخلي.
د پاکستان د کرېکټ بورډ مشر محسن نقوي په یوه بیان کې ویلي، چې د نارینوو ۲۵-۲۰۲۴ کورني نړیوال کرېکټ فصل پای ته رسول د دوی لپاره خورا مهم دی.
د پاکستان د کرېکټ کورنی نړیوال فصل به د ای سي سي ۲۰۲۵ اتلولۍ جام په درشل کې پای ته ورسیږي چې د راتلونکي کال د مارچ میاشتې په ۹مه نېټه پیلېږي.
د تېر جون میاشتې په ۲۲ په اسلام اباد کې د پاکستان د وزیراعظم شهباز شریف په مشرۍ د «Apex Committee» یا د لوړپوړې کمیټې غونډه دایره شوه، چې پرڅو وزیرانو او ملکي بیوراکراتانو سربیره یو شمیر جنرالانو هم پکې ګډون کړی و.
له غونډې نه وروسته د وزیراعظم د دفتر بیان کې د پاکستان حکومت په هیواد کې د مخ په زیاتبدونکې ترهګرۍ په ضد د عزم استحکام په نوم نوي پوځي عملیات اعلان کړل.
دا خبره څرګنده ده چې دغه عملیات به پښتونخوا کې کیږی، چې د ټيټي پي جنګیالیو په کال ۲۰۲۳ کې دوه نیم ذره شاوخوا حملې کړې وې او یا به هم پوځيعملیات په بلوچستان کې کیږي، ځکه چې هلته له بلوچ ملتپالو جنګیالیو سره د پاکستان د پوځ جنګ روان دی.
پاکستان کې عجیبه خبره دا ده چې هسې خو د اساسی قانون سره سم مرکزي، ایالتي او محلي حکومتونه شته، خو چې کله خبره دغسې اساسي او حساسو تصمیمونو ته راشي، نو بیا فیصلې په پارلمان یا په کابینه کې نه کیږي، بلکې جنرالان فیصله کوي او حکومتونه بغیر د کوم چون یا چرا نهد دغو تصمیمونو په منلو مجبور وي.
دغه تش په نوم لوړپوړې کمیټه په اساسي قانون کې ذکر شوی اورګان یا موسسه نه ده. دا تشه د حکومت د ملکي او نظاميڅانګو کې د هم هنګۍ راوستو یوه عادي کمیټه ده، نو د پوځي عملیاتو فیصله د دغې عادي کمیټې تر پردې لاندې جنرالانو وکړه او کابینه او پارلمان به صرف په دې ګوته لګوي.
د عزم استحکام په نوم د پوځي عملیاتو په باره کې د بیان له مخې، په پاکستان کې د چینایانو د ژغورنې لپاره د لازمو ترتیباتو نیولو اراده هم څرګنده شوې ده.
داسې ښکاري چې تیره میاشت چې وزیراعظم شهبازشریف او د پوځ لوی درستیز جنرال عاصم منیر د چین په سفر تللی وو، نو هلته د چینايي دولت او حکومت مشرتابه پاکستان کې د ترهګرو په بریدونو کې د چینايي اتباعو په وژل کیدو خواشیني او تشویش څرګند کړی واو د پاکستان حکومت نه یې د دغو بریدونو د مخنیويلپاره د اغیزمنو ګامونو د پورته کولو غوښتنه کړې وه.
د پاکستان په مرکزي حکومت او پنجاب، سند او بلوچستانکې واکمن ګوندونه لکه مسلم لیګ، پیپلز پارټي او متحده قومي مومنټ د عزم استحکام عملیات تاییدوي، خو په پښتونخوا کې د سیاسيګوندونو او خلکو مطلق اکثریت د دغو عملیاتو مخالفت کړی دی.
په دې کې په پښتونخوا کې واکمن ګوند پی ټی ای،مخالف ګوندونه لکه جمیعت العلمای اسلام، عوامي نیشنل ګوند، پي ټي ایم، این ډي ایم، پښتونخوا ملي عوامي پارټي او د پښتونخوا نیشنل عوامي پارټي شاملې دي. البته د پوځي عملیاتو په مخالفت کې د دغو ګوندونو انګیزې د یوه بل نه مختلفې دي.
که څه هم مرکزي حکومت وايي چې د پښتونخوا د صوبايي حکومت وزیر علي امین ګنډاپور، چې د عمران خان د پي ټي ای ګوند غړی دی، هم د لوړپوړې کمیټې په غونډه کې ناست و او د عزم استحکام د عملیاتو د تصمیم مرسته یې کړې وه، خو علي امین ګنډه پور د راولپنډۍ په محبس کې د عمران خان سره لیدلو نه وروسته وویل چې عمران خان هغه ته د دې پوځي عملیاتو د مخالفت لارښودنه کړې ده.
عمران خان او د هغه ګوند تل له ټي ټي پي سره ښې اړیکې لرلې او د هغوی په ضد یې د پوځي عملیاتو مخالفت همیش کړی دی.
په ۲۰۱۴ کې چې کله ټي ټي پي د پاکستان حکومت سره خبرو لپاره خپل نمایندکان ټاکلي وو، نو په هغو کې یې پر ځینی ملایانو سربیره د عمران خان نوم هم د خپل نماینده په توګه اعلان کړی و.
ځینې سیاسي شنونکي په دې نظر دي چې طالبان او د عمران خان ګوند دواړه د پوځ پروژې دي، یوه څانګه یې نظامي چارې پرمخ بیايي او بله څانګه یې د سیاسي چارو مسولیت په غاړه لري.
مولانا فضل الرحمان او د هغه ګوند جمیعت العلمای اسلام ځکه د عزم استحکام د عملیاتو مخالفت کوي چې هغه د پاکستان په پوځ د فرورۍ په اتمه ټول ټاکنو کې د درغلۍ تور پورې کوي او وايي چې په پښتونخوا کې د پي ټي ای واکمني د پوځ د درغلۍ په نتیجه کې منځ ته راغلې ده.
فضل الرحمان دغه عملیات عزم عدم استحکام بللي او وايي، چې د پخوانو پوځي عملیاتو غوندې به د دغو عملیاتو په نتیجه کې ترهګري خو له منځه ولاړه نه شي، بلکې په پښتونخوا کې به بې ثباتي لا پسې زیاته شي.
فضل الرحمان د جنرالانو څخه دا ګیله هم لري چې د هغه د ګوند غړي د داعش له خوا شویو بریدونو کې له منځه وړل کیږي، خو حکومت د دوی په ژغورنه کې پاتې راغلی دی.
د پښتونخوا ملتپال تل د پاکستان په دولت تور پورې کوي چې هغه د ابر قدرتونو نه پیسې لاس ته راوړلو لپاره د افغان/پښتون په خاوره او وینه نیابتي جګړې کوي او دا هم چې د خپل د هویت د بحران له ویرې افغانستان کې جنګونو ته لمن وهي ترڅو چې افغانستان مضبوط نه شي.
خو تر ټولو مهمه خبره دا ده چې په ۲۰۲۲ او ۲۰۲۳ کلونو کې د پښتونخوا ولس د پاکستان د حکومت له خوا د ترهګرو د پاللو او میشته کولو په ضد خورا ډیرې مظاهرې او لاریونونه کړي وو.
ولس د ترهګرو او د پوځ د عملیاتو دواړوپه ضد شعارونه ورکول. پښتونخوا کې په تیرو دوه نیمو لسیزو کې د پاکستان حکومت طالبان او د نړۍ د نورو سیمو نه راغلي ترهګر پهافغانستان کې جګړې لپاره پښتونخوا کې میشت کړي وو.
کله کله به یې د نړیوالو سترګو ته د خټې اچولو په موخه د ترهګرو په ضد تش په نوم پوځي عملیات و کړل چې په حقیقت کې به دوی عام پښتون ولس قتلاوه، د هغوی کورونه به یې ورانول او هغوی به یې په کډه کولو او بې کوره کیدو مجبورول او بیا به یې په میډیا کې په دغو مظلومو خلکو د ترهګرۍ تور هم پورې کاوه.
د پښتونخوا خلک اندیښمن دي چې پاکستاني جنرالان به یو ځل بیا د ترهګرۍ په ضد په یوه نوې جګړه کې د ډالرو په بدل کې د پخوا غوندې د دوی وینه خرڅه کړي او د دوی کورونه به تالا ترغه کړي.
پښتون ولس وايي چې د ۲۰۱۴ د ضرب عضب په نوم عملیاتو کې د پښتنو ورانو کورونو کې یو شمیر کورونه لا جوړ شوي نه دي او ځینې بې کوره شوي خلک لا بیرته ستانه شوي همنه دي، خو پاکستانی جنرالان د ابر قدرتونو تر منځه د محلی قراردادیانو په توګه د نیابتي جنګ اور د افغان/پښتون په کور کې بیا تودوي.
هغوی پوښتنه کوي چې پاکستاني جنرالان څنګه د ډیورنډ په کرښه د ترهګرو د تګ راتګ مخه نه شي نیولي خو په چمن، غلام خان، انګور اډه ، خرلاڅي او په سوونو نورو ځایونو کې دپښتنو د پیړیو په تګ راتګ او محلي تجارت باندې ناروا بندیزونه لګوي ؟
د پښتون ولس پیشنهاد دادی چې پاکستاني جنرالان دې په خپل ملک کې اول د افراطګرۍ او ترهګرۍ فابریکې وتړي، تر هغه وروسته دې بیا د ترهګرۍ د مخ نیوي خبرې کوي.
یادونه: افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې بې پرې رسنۍ په توګه د ټولو لیکوالو نظریاتو ته درناوی کوي؛ خو د چا د نظر ملاتړ نه کوي.
د پاکستان لومړی وزیر وايي، نړیواله ټولنه باید «د افغانستان له سرپرست حکومت سره د اقتصادي او پراختیايي اړتیاوو پوره کولو کې د مرستې لپاره فعالانه ګډون وکړي» شهباز شریف نن په استانا کې د شانګهای سرمشریزې ته د وینا پر مهال، افغانستان کې د سولې او ټیکاو پر ضرورت هم ټینګار وکړ.
شهباز شریف چې وړمه ورځ تاجکستان ته تللی و، له هغه ځای د شانګهای سرمشریزه کې د ګډون لپاره د قزاقستان پلازمېنې الماتا ته پرون ورسېد.
د پاکستان رادیو د راپور له مخې، ښاغلي شریف دغې سرمشریزې ته په خپله وینا کې زیاته کړه، چې طالبان دې هم د اغېزناکو ګامونو اخیستلو سره دا باوري کړي چې افغان خاوره به د نورو هېوادونو پرضد نه کارېږي.
هغه دا هم وویل، چې «د فرد، ډلې یا دولت په چوکاټ کې ترهګرۍ» د هر ډول د مخنیوي لپاره باید هېوادونه ټولیز ګامونه پورته کړي.
په افغانستان کې د طالبانو واکمنېدو او په پاکستان کې د وسلوالو بریدونو زیاتېدو سره اسلام اباد تور لګوي چې افغان خاوره یې پرضد کارېږي.
واکمن طالبان دا تور ردوي او وايي، د پاکستان ضد وسلوال د دغه هېواد خاوره کې د فعالیت لپاره سیمې په ولکه کې لري.
شانګهای سرمشریزه پرون «د تلپاتې پراختیا او سولې لپاره هڅې او څو اړخیزو خبرو پیاوړتیا» په نوم پرون پیل شوې او نن هم روانه ده.
په دې ناسته کې د روسیې، قزاقستان، هند، ایران، چین، قرغزستان، پاکستان، تاجکستان، ازبکستان، منګولیا، اذربایجان، قطر متحده عربي اماراتو، ترکیې او ترکمنستان مشران او استازي ګډون لري.
افغانستان له ۲۰۱۲ کال راهیسې د شانګهای سازمان څارونکی غړی دی.
د طالبانو تر واکمنۍ مخکې به افغان چارواکي د دې سازمانو غونډو ته بلل کېدل، خو له درې کلونو راهیسې دا ډله نه ده ور بلل شوې.
د پاکستان او امريکا پوځونو د چهارشنبې په ورځ د پاکستان د خيبر پښتونخوا د پبۍ په ترهګرۍ ضد مرکز کې دوه اونۍ ګډ تمرينونه وکړل. په دې تمریناتو کې د دواړو هېوادونو ځواکونه له ترهګرۍ سره د مبارزې په تړاو په روزنیزو عملیاتو کې برخه اخیستې وه.
د پاکستان د وسله والو ځواکونو ویاند په یوه خبرپاڼه کې ويلي، چې دغه پوځي ټیمونه به د ترهگرۍ سره د مبارزې د تکتیکونو، تخنیکونو او کړنلارو په برخه کې خپلې تجربې هم شریکوي.
د احمد شریف چودري په وینا؛ د دې تمرین هدف د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په برخه کې د پاکستان او امریکا د پوځي ځواکونو تر منځ د همکارۍ او همغږۍ د کچې لوړول دي.
خیبر پښتونخوا د پاکستان یو له بې ثباته سیمو او د پاکستان د طالبانو د تحریک مرکز ګڼل کېږي.
تحریک طالبان پاکستان په دې سیمه کې د پاکستاني پوځیانو پر ضد خونړي عملیات تر سره کړي دي.
پاکستاني چارواکي وايي؛ د پاکساني طالبانو تحریک مشران او جنګیالي د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې پناه اخیستې او د افغانستان خاوره د پاکستان پر وړاندي کاروي.
افغان طالبانو د پاکستان دا ادعا رد کړې ده.
دوې اونۍ وړاندې د پاکستان لومړي وزير شهباز شريف په ټول هېواد کې د ترهګرۍ او افراطيت سره د مبارزې لپاره د «عزم استحکام» په نوم عمليات تصويب کړه.
امریکا له دې عملیاتو خپل ملاتړ اعلان کړی دی.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي، واشنګټن او اسلام اباد ګډې ګټې لري او دوی به له هغو ګواښونو سره مبارزه وکړي، چې د سیمې امنیت له ګواښ سره مخ کوي.