سیمه ییزې سرچینې: طالبانو په هرات کې د عاشورا بیرغونه راغورځولي او څيرلي دي

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق له لوري د دوشنبې په ورځ د (چنګاښ ۱۸مه) په یوه تازه خپاره شوي راپور کې ویل شوي، چې په افغانستان کې ماشومان له سختو رواني ناروغیو سره مخ دي.

همدارنګه د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق وايي، نږدې ۱۵ سلنه ماشومان په ژور خپګان اخته دي.

د یونېسف له لوري په خپاره شوي راپور کې ویل شوي، چې د جګړې میراث، کورنۍ کډوالي او بې ځایه کېدل، دوامداره طبعي پيښې، د بې وزلۍ لوړه کچه، او د چاودیدونکو توکو څخه د زیان ګواښونو د رواني روغتیا ننګونې لاپسې ډېرې کړې.

همدارنګه یونېسف وايي،‌ د دغو ننګونو پيچلتیا او پراخېدل د نجونو د زده‌کړو دوامداره بندیزونه دي، چې د کارموندنې او غوره راتلونکي لپاره د دوی هیلې محدودې، او د روغتیا پاملرنې او روانې روغتیا په څېر بنسټیزو خدمتونو ته د دوی لاسرسی لږ کړی.

یونېسف وايي، پلان لري چې په ۲۰۲۴ کال کې د ماشومانو لپاره د ډېرو مناسبو ځایونو په جوړولو، د رواني روغتیا د خدمتونو د وړاندې کوونکو د روزنې، او په ښوونځیو او روغتیايي مرکزونو کې د رواني روغتیا په اړه د بحثونو پراخوالو سره، ۳،۶ میلونه نورو ماشومانو او پالونکو لپاره د رواني روغتیا په برخه خدمتونه وړاندې کړي.

په راپور کې ویل شوي چې، په ۲۰۲۳ کال کې یونېسف په افغانستان کې نږدې ۳۰۰۰ د رواني روغتیا په برخه کې ټولنیز کارکونکي ورزول چې نږدې نیمايي یې ښځې وې.

دا په داسې حال کې ده، چې تېرکال یونېسف د افغانستان په ‍۳۴ ولایتونو کې نږدي څلور میلیونه ماشومانو ته د رواني روغتیا په برخه کې مرستې برابرې کړې وې.

د ډان ورځپاڼې د راپور له مخې، په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې ویاند قیصر افریدي د یکشنبې په ورځ وویل، چې ښاغلی ګرانډي د افغان کډوالو پر ستونزو، د هغوی د ایستلو او نورو هېوادونو ته د مېشتېدو د پلان په اړه د خبرو لپاره پاکستان ته تللی.

د پاکستان له لوري د تېر کال په اکټوبر میاشت کې له دغه هېواده د افغان کډوالو په زور ایستلو له اعلان وروسته پاکستان ته د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمېشنرۍ د مشر دا لومړی سفر دی.

د ډان په وینا، فیلیپو ګرانډي په پېښور کې له یو شمېر افغان کډوالو سره د لیدنې ترڅنګ د پیښور ایالت د اعلی وزیر له مرستیال او ډیورنډ کرښې ته له نږدې سیمو څخه لیدنه کړې ده.

یوه پاکستاني چارواکي ویلي، ټاکل شوې د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې پلاوی د دوشنبې په ورځ له اړوندو پاکستاني چارواکو سره رسمي خبرې وکړي.

د تېر کال له نومبر میاشتې راهیسې د افغان کډوالو د اېستلو په لومړي پړاو کې تر نیم میلیون ډېر افغانان چې قانوني اسناد یې نه لرل افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.

پاکستاني چارواکو ویلي چې شاخوا ۱،۷ میلیونه افغان کډوال په ناقانونه ډول په دغه هېواد کې ژوند کوي.

په همدې حال کې د پاکستان حکومت د افغان کډوالو د چارو کمېشنر عباس خان د «اې سي سي» کارت لرونکو افغان کډوالو ایستلو په اړهراپورونه رد کړل.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د شمېرو له مخې په پاکستان کې تر ۸۰۰ زرو ډېر اې سي سي کارت لرونکي افغان کډوال مېشت دي.

عباس خان ډان ته ویلي؛ چې د اې سي سي کارت لرونکو په اړه پرېکړه به د طالبانو او ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ په ګډون له ټولو سره په مشوره وشي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د شمېرو له مخې دا مهال په پاکستان کې شاوخوا دوه میلیونه افغان کډوال ژوند کوي چې له ډلې یې ۱،۳ میلیونه یې د ملګرو ملتونو د کډوالۍ د ثبت کارتونه لري.

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون نن دوشنبه (چنګاښ ۱۸مه) په ایکس پاڼه لیکلي تېره ورځ ناوخته د جوزجان ـ فاریاب پر لویه لاره د ټرافیکي پېښې له امله هغه مهال د یوې کورنۍ اته غړي مړه شول چې د تېلو یو ټانکر موټر د سورلۍ له یوه ګاډي سره ټکر وکړ.

په خبر کې راغلي، چې په دغې پېښه کې د څلورو ماشومانو او یوې میرمنې په ګډون اته تنه د یوې کورنۍ غړي مړه شوي.

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون د جوزجان ولایت د امنیه قوماندانۍ د مسوولانو له قوله د دغه خبر پخلی کړی او وايي چې د دغې پېښې د څرنګوالي په اړه یې پلټنې پیل کړې دي.

په افغانستان کې د ګاډو د ګړندي تګ او د قانوني ټکو په پام کې نه نیولو له امله پر لویو لارو د موټرو د ټکر په پېښو کې ډیری وخت ولسي وګړو ته مرګژوبله اوړي او د طالبانو حکومت یې په مخنیوي کې پاتې راغلی.

د جاپان سفارت تر اوسه پورې د دې مرستو په اړه څه نه دي ویلي.

د طالبانو تر واک لاندې ارګ د خبرپاڼې له مخې، په کابل کې د جاپان سفیر د طالبانو د رییس الوزرا له سیاسي مرستیال سره په کتنه کې «د نشه يي توکو پر وړاندې د پرېکنده هڅو ستاینه وکړه.»

له دې څخه یوه ورځ وړاندې د طالبانو د کرنې وزیر د کوکنارو د بدیل معیشت د پنځه کلن پلان د وروستي کولو لپاره یوه کمیټه جوړه کړه.

په دې پلان کې د کروندګرو د اقتصادي همکارۍ د پیاوړتیا، د کوکنارو کښت کمول او له منځه وړل او کروندګرو هڅول دي چې مشروع او نوې کرکیله وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې، د دوحې په درېیمه ناسته کې طالبانو له هېوادونو وغوښتل چې د کوکنارو د بدیل معیشت لپاره له دوی سره مرسته او په افغانستان کې د نشه یي توکو پر وړاندې مبارزه وکړي.

د لوړو زده کړو وزارت ویاند حفیظ ضیاء الله هاشمي د یکشنبې په ورځ وویل، د دې تر څنګ د هغو استادانو بستونه به هم اعلان ته ورکړل شي، چې له هېواده بهر یې د زده‌کړو موده پای ته رسېدلې او هېواد ته نه دي راستانه شوي.

نوموړي همدارنګه وویل، د هغو استادانو لپاره چې په بهر کې زده‌کړې کوي، د معاش په توګه ۴۵۰ میلیونه افغانۍ ځانګړې کړې.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته، د دولتي پوهنتونونو یو شمېر استادان له افغانستانه ووتل او هغه استادان چې د تېر جمهوري حکومت پر مهال بهر ته د زده کړو لپاره تللي وو، په هغو هيوادونو کې پاتې شول.