بريتانیا د ۷۰۰ میلیون پونډو په لګښت یوازې څلور کسان روانډا ته ولېږل

ښاغلی پښتین که څه هم چا ته اشاره نه کوي، خو د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر محمود خان اڅکزي څو ورځې مخکې وویل، پښتونخوا د پاکستان برخه ده او نه غواړي چې پښتانه له پوځ سره په جنګ اخته شي.

د نوموړي دا خبرې له هغه وروسته وې چې د پښتون ژغورنې غورځنګ د مرکزي شورا د غړي تر وژل کېدو وروسته منظور پښتین وویل، د اکتوبر پر ۱۱ د پښتنو جرګه را غواړي.

د محمود خان اڅکزي پر دې خبرو خواله رسنیو کې پښتنو ملتپالو نیوکې وکړې او د دې جرګې د پیکه کولو لپاره یې وبللې.

د محمود خان اڅکزي تر څرګندونو وروسته تازه پښتونخوا کې یوه خبریال فاروق فراق د پوځ درېشي اغوسې او ور سره یې لیکلي دي: «د آي ايس پي آر د ډائريکټر جنرل ليفټننټ جنرال احمد شريف د پريس بريفنګ اثر.»

که څه هم منظور پښتین د محمود خان اڅکزی یا بل چا نوم نه دی یاد کړی، خو خپل فیسبوک کې یې لیکلي: د ترهګرې او جنګ پر خلاف او د امن په حق کې د پښتنو روان حرکت پر خلاف جي ایچ کیو اوس نوي بله صحافیان ، یوټیوبران او بیله بیل تش په نام سیاست مداران په پیسو اخستي دي.

منظور پښتن زیاتوي، چې د پاکستان پوځ د پښتنو د حقونو لپاره د دوی د مبارزې د مخنیوي هڅه کوي او وايي: «د روان ملي حرکت مشکوک کولو د پاره منفي پروپیګنډو ته تیاري کړې ده او کار ئې هم پرې شروع کړې دې.»

ښاغلی پښتین له پښتنو غواړي چې د پوځ د دې هڅو مقابل کې غلي نه شي او په مقابل کی یې مهذبه مبارزه وکړي: «باید هیڅ یو پښتون په دې غلې پاتې نشی او د پروپیګنډې پرخلاف په دلیل او مهذب الفاظ سره خپله بیانیه وړاندې کړي چې تر څو زمونږ وطن په اور او زمونږ محکوم اولس په مرګونو کې ساتې مونږ دې یو خبرې اوریدو ته هم تیار نه یو.»

د پاکستان ځايي رسنیو کې د پښتنو د حقونو غوښتلو لپاره د پښتون ژغورنې غورځنګ غونډو او همدا راز د دوی د ملاتړو نظر څرګندولو ته وخت نه ور کول کېږي.

سره له دې چې د پاکستان پلازمنېه اسلام اباد کې د دې غورځنګ د مرکزي شورا غړي او شاعر ګیلمن وزیر ټپي کېدو او بیا مړه کېدو ته نړیوالو رسنیو کې پراخ پوښښ ور کړل شو، خو پاکستاني رسنیو یې خبر هم خپور نه کړ.

تر دې مخکې د ترکیې د دفاع وزارت پر خواله رسنۍ اېکس د ډرون یوه ویډیو خپره کړې کړې وه، چې د یونان د ساحل ساتونکي عملیات ښیي او زیاته یې کړې یې وه، چې د یونان یوه کښتۍ د لېسبوس ټاپو شمال ته د کډوالو کښتۍ د ترکیې اوبو ته ورلیږي.

د ترکیې د دفاع وزارت ویلي: "زموږ د ساحل ساتونکي ځواکونه سمدستي خبر شول او کډوال د ساحل ساتونکو کښتۍ له خوا وژغورل شول."

د یونان د ساحل ساتونکو یو لوړ پوړي چارواکي د ترکیې د دفاع وزارت په ځواب کې وویل: "دا په هېڅ ډول د کډوالو بېرته لېږل نه دي؛ بلکې د یونان اوبو ته د غیرقانوني کډوالو د ورننوتلو کشف او مخنیوی دی."

یونان د منځني ختیځ، اسیا او افریقا څخه د کډوالو لپاره اروپا ته د تللو لار بلل کیږي.

دغه هېواد د مرستندویه ډلو له خوا د سمندر او ځمکني سرحدونو څخه په زوره د کډوالو پر شړلو تورن شوی، هغه څه چې یوغیرقانوني عمل دی.

هندي چارواکو هندوستان ټایمز ورځپاڼې ته ویلي، چې هند ته د مخدره موادو لویه برخه له افغانستان څخه راځي، او د پاکستان د استخباراتو (آی ایس آی) اداره هغه شبکه کنټرولوي چې د هند مختلفو سیمو ته د مخدره موادو د قاچاق لپاره کارول کیږي.

د ملګرو ملتونو راپور چې په طالبانو باندې د بندیزونو د څارنې د ټیم له خوا چمتو شوی، وايي: "د پام وړ زیرمو په پایله کې د کوکنارو په کښت باندې د بندیز سربېره د مخدره توکو سوداګرۍ په پراخه کچه دوام لري."

د دغه راپور له مخې؛ په افغانستان کې د تریاکو زیرمې دومره لویې دي چې "د نشه یي توکو په صادراتو کې د پام وړ توپیر نه شي لیدل کېدی. د کوکنارو د ذخیرو د اندازې اټکلونه تفاوت لري؛ مګر ښايي څو کاله وخت ونیسي تر هغه چې پر کوکنارو د بندیز اغیزې په بشپړه توګه و ارزول شي."

د ملګرو ملتونو راپور زیاتوي، چې د ۲۰۲۲ کال د اپریل په میاشت کې د طالبانو له خوا د کوکنارو په کښت باندې د لګیدلي بندیز د اغېزو په اړه قضاوت کول ښايي لا ډېر د وخته مخکې وي.

د طالبانو لوړ پوړي چارواکي او دوی پورې تړلي سوداګر د مخدره موادو له قاچاق څخه ګټه پورته کوي.

راپور کې ویل شوي: " ډېری چارواکي د مخدره توکو له دوامدار سوداګرۍ سره ښکیل دي او ګټه ترې تر لاسه کوي، په داسې حال کې چې حقاني شبکه د هیروینو په قاچاق او د میتامفیتامین ډېر ګټور بازار کې د خپلو ګټو د پراختیا لپاره د اوږدې مودې راهیسې منځګړیتوب کوي."

په راپور کې د بېلګې په توګه ویل شوي، چې د طالبانو د ننګرهار والي د نشه يي توکو د قاچاق ختیځه لاره کنټرولوي، په داسې حال کې چې د بلخ والي یې د شمالي لارې کنټرول لري.

هندي چارواکو چې د نوم له څرګندولو یې ډډه کوله ویلي، چې د کراچۍ د حاجي سلیم شبکه چې د ای ایس ای لپاره کار کوي، هند ته د مخدره موادو په قاچاق کې مهم رول لري.

چارواکو ویلي، سلیم په افغانستان کې د نشه يي توکو له پلورونکو سره د خپلو اکمالاتو لپاره همغږي کوي.

د هند تروریزم سره د مبارزې یو چارواکي وویل: "نه یوازې حاجي سلیم د ای اس ای سره کار کوي، بلکې د هند ضد ترهګرې ډلې لکه لشکر طیبه هم د دوی د ترهګریزو بریدونو تمویل لپاره له دغو پیسو کار اخلي. له افغانستان څخه راوړل شوي نشه يي توکي په بلوچستان کې په پټو لابراتوارونو کې د بېلابېلو لیبلونو په کارول سره بسته بندي کیږي."

دغه چارواکي زیاته کړه: "د مخدره توکو پیسې چې د ترهګرو ډلو له خوا کارول کیږي هم د اندېښنې وړ خبره ده."

په داسې حال کې چې طالبانو د ۲۰۲۲ کال د اپرېل په میاشت کې د کوکنارو د کښت د منع کولو له فرمان وروسته د نشه یي توکو د تولید د له منځه وړلو لپاره ګامونه پورته کړي دي، لکه د ۸۳۴ لابراتوارونو او ۱۴۰۰۰ هېکټاره فصلونو ویجاړول.

د ملګرو ملتونو راپور وايي، چې د هیروینو د قاچاق او مصنوعي موادو (میتامفیتامین) په محدودولو کې د پام وړ پرمختګ نه دی.

ښاغلي فاتحي زاده وویل، چې د بهرنیو سیلانیانو لپاره د اورګاډي د ټکټونو بیه ۵۰ سلنه لوړه شوې ده، نه د هغو کډوالو لپاره چې په ایران کې ژوند کوي.

تر دې مخکې ایراني رسنیو خبر ورکړی و، چې د ریل ټرانسپورټ شرکت (رجا) د بهرنیانو لپاره د اورګاډي د ټکټونو بیه ۵۰ سلنه لوړه کړې ده.

د دغه راپور خپرېدو په ایران کې د افغان کډوالو اندېښنې راپارولې دي.

دوی ویلي، چې په ایران کې کډوال یا بې روزګاره دي او که کار ولري؛ خو لږ معاش اخلي، چې د دوی ورځنۍ اړتیاوې نه پوره کوي.

د سیګار په خپل وروستي راپور له مخې؛ له افغانستان سره د امریکا د بشري مرستو ۲۹۳ میلیونه ډالره ښايي د طالبانو لاس ته رسیدلي وي.

د افغانستان د بیارغونې لپاره د ځانګړي مفتش "سیګار" راپور یادونه کړې، چې په افغانستان کې د امریکا د مرستو شویو پیسو تر لاسه کوونکو پنځه دفترونو څخه یوازې درېیو یې اړین اسناد وړاندې کړې دي.‌

په دغه راپور کې راغلي: "د بهرنیو چارو وزارت باید د دې مرستو واقعي تر لاسه کوونکي معلوم کړي، تر څو د دې مخه ونیول شي چې دا مرستې د طالبانو یا نورو منع شویو ادارو لاس ته ونه لویږي."

دغه رپوټ خبرداری ورکړی، چې "ښايي طالبانو د متحده ایالاتو د بشري مرستو څخه ناوړه ګټه پورته کړې وي او ښايي دا کار یې د نا دولتي ادارو په جوړولو او په دغه توګه د مرستو د تر لاسه کولو له لارې کړی او هغه پیسې یې بیا د خپلو اهدافو لپاره کارولي وي."

سیګار د بهرنیو چارو وزارت څخه وغوښتل چې د مرستې د سپارولو سرچینې ومومي او دا اسناد ترلاسه کړي، چې د امریکا مرستې چا ته رسیدلي دي.

راپور یادونه کړې، چې د بهرنیو چارو وزارت د دغه راپور له موندنو سره موافقه کړې او "د څېړنې اړتیا یې منلې ده."

په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستانه د امریکا له وتلو وروسته واشنګټن دغه هېواد ته په ټولیز ډول ۲،۸ میلیارده ډالره بشري مرستې استولې دي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد هغه ادعاوې په کلکه رد کړې، چې ګواکې طالبانو د امریکا مرستې اختلاس کړي دي.

هغه وايي: "د متحده ایالاتو په ګډون مرستندویه هېوادونو د مرستو د وېش لپاره خپل معیاري کړنلارې او پالیسي جوړه کړې ده. هر ډول مرستې چې له دې هېوادونو څخه تر لاسه کیږي هغه نادولتي موسسو ته سپارل کیږي چې د اړوندو مرستندویه هېوادونو له خوا اداره کیږي. دا نادولتي موسسې د خپلو پالیسیو له لارې مرستې وېشي. موږ په دې پروسه کې مداخله نه کوو. "

هغه له نړۍوالې ټولنې وغوښتل چې له بشري مرستو دې پر افغانستان د فشار د وسیلې په توګه کار نه اخلي.