د پاریس المپیک ته د افغان مېرمنو پیغام: موږ د ورزش کولو اجازه نه لرو

د افغانستان د ښځینه ورزشکارانو یوې ډلې د پاریس د المپیک سیالیو ګډونوالو ته په یو پیغام کې ویلي، چې هېر نه کړي چې افغان مېرمنې په سیسټماټیک ډول د سپورټ څخه بې برخې شوي دي.

د افغانستان د ښځینه ورزشکارانو یوې ډلې د پاریس د المپیک سیالیو ګډونوالو ته په یو پیغام کې ویلي، چې هېر نه کړي چې افغان مېرمنې په سیسټماټیک ډول د سپورټ څخه بې برخې شوي دي.
هغوی وايي، چې له زده کړو، ټولنې او سپورټ څخه د ښځو د بې برخې کېدو په وړاندې د نړۍ چوپتیا بښوونکې نه ده.
دغو ښځینه ورزشکارانو همداراز ټینګار وکړ، چې طالبانو د افغان مېرمنو استعداد اوبالقوه ځواک چې د نړۍوالې ټولنې په ویاړونو کې اضافه کیدلې شول، ډالر لري.
د افغان مېرمنو دغه ډله له ښځو سره د طالبانو چلند «له توهینه ډک» بولي او وايي، چې پر افغان مېرمنو لګول شوي بندیزونو «د نړۍوالې ټولنې اخلاقي کمزورتیا ښیي.»
همدا راز، ښځینه ورزشکارانو له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې د طالبانو له خوا پر افغان ښځو د لګول شویو بندیزونو پر وړاندې کوټلي ګامونه پورته کړي.
دا په داسې حال کې ده، چې شپږ افغان ورزشکاران (درې ښځې او درې نارینه) د ۲۰۲۴کال د پاریس په المپیک کې د افغانستان د ورزشکارانو د استازو په توګه حضور لري. په ورته وخت کې د المپیک د نړۍوالې کمېټې د کډوالو په ټیم کې پنځه افغان ورزشکاران ګډون لري چې ټولټال یوولس افغان ورزشکاران به د سږ کال المپیک سیالیو کې برخه واخلي.
طالبانو له شاوخوا درېیو کلونو راهیسې په افغانستان کې د ښځو پر سپورټ بندیز لګولی دی. طالبانو د ۲۰۲۴کال د المپیک لوبو په درشل کې وویل، چې د دغو لوبو کې ګډون کوونکې افغان ښځینه ورزشکارانې په رسمیت نه پیژني.


د طالبانو امربالمعروف وزارت وايي، چې د دې ډلې محتسبانو د میدان وردګو په جلګې ولسوالۍ کې د شیعه ګانو لپاره «اصلاحي غونډه» جوړه کړې. طالبانو ويلي، چې محستبانو په دې ناسته کې غوښتنه کړې، چې ښځې دي حجاب مراعت او د امربالمعروف غوښتنو او لارښوونو ته دي غوږ ونيسي.
د طالبانو د امربالمعروف وزارت د شنبې په ورځ په يوې خبرپاڼه کې ویلي، چې په دې غونډه کې علماوو، قومي مشرانو او ځوانان ګډون کړی و.
په اعلاميه کې ويل شوي، چې د ښځو حجاب يو «الهي امر» دی او د هغې په رعايتولو سره «د نیکۍ مخه خلاصیږي او د بدو کارونو مخه نيول کيږي.»
په خبرپاڼه کې راغلي، چې د طالبانو محتسبانو له شیعه علماوو غوښتي، چې د جوماتونو د منبرونو له لارې دي خپل د مذهب پیروان د امربالمعروف ادارې د سپارښتنونو عملي کولو ته را وبولي.
طالبانو ویلي، چې د غونډې ګډونوالو ژمنه وکړه، چې «وړاندیزونه به په بشپړه توګه عملي کوي.»
طالبانو په افغانستان کې د خپلو حکومتونو په جريان کې د شیعه مذهب پر پیروانو بندیزونه لګولي دي.
په دې وروستیو کې د محرم په ورځو کې طالبانو د افغانستان په یو شمېر ښارونو کې د عاشورا د ماتم مراسم محدود کړل او د طالبانو ځواکونو له ماتم کوونکو سره ناوړه چلند وکړ.
دې ډلې تېر کال هم د شیعه عالمانو هغه غوښتنه رد کړه، چې د پوهنتون په نصاب کې دې جعفري فقه شامله شي.

د افغانستان کرېکټ بورډ خبر ورکړی، چې په سپټمبر مياشت کې به افغان لوبډله د نيوزيلنډ سره د یوازنۍ ټېسټ لوبې کوربه وي. بورډ زياتوي، چې په لومړۍ ځل دواړې لوبډلې په ټېسټ لوبه کې سره مخامخ کيږي او په هند کې به د افغانستان پر کوربه لوبغالي لوبه تر سره کوي.
د افغانستان کرېکټ بورډ د شنبې په ورځ خبر ورکړ، چې دغه يوازنۍ ټېسټ لوبه به د سپټمبر مياشتي په ۹ نېټه پيل تر ۱۳مې به دوام وکړي.
دغه لوبه د افغان لوبډلې په کوربتوب د هندوستان ګريټر نويډا لوبغالي کې تر سره کيږي.
د ګریټر نویډا کرکټ لوبغالی د افغانستان او هندوستان کرکټ بورډ د مشرتابه ترمنځ د هوکړې له مخې افغانستان ته د کوربه لوبغالي په توګه ورکړل شوی دی.
د افغانستان کرېکټ بورډ زياتوي، چې د نيوزيلنډ لوبډله به د سپټمبر مياشتي په ۵مه نېټه هند ته ورسيږي او د لوبې لپاره به تمرينات تر سره کړي.
بورډ وايي، چې افغان لوبډله به د اګسټ مياشتي په وروستيو کې هندوستان ګريټر نويډا ته ولاړه شي او د لوبې د ښه تیاري لپاره به تمريناتي کمپ پیل کړي.
د افغانستان کرکټ بورډ عمومي رییس میرویس اشرف د دې لوبو اړوند وايي: «ډېر خوشحاله یو، چې د لومړني ځل لپاره له نیوزیلنډ سره ټېسټ لوبه کوو، دا د هغو هلو ځلو او خبرو پایله ده، چې موږ د کريکټ نړیوالې شورا په ناستو کې د نورو کرکټ بورډونو له مشرانو سره مطرح کړې وې.»
د یادونې وړ ده چې افغانستان ملي لوبډلې تر دې مهاله ۹ ټېسټ لوبې ترسره کړې چې درې یې ګټلي او په شپږو نورو لوبو کې يې ماتې خوړلي دي.

د هند د بهرنيو چارو وزارت ویاند په يوې وروستۍ خبرې غونډه کې ويلي، چې هېواد يې د افغانانو لپاره د وېزې د ورکړي بهیر بيا پيلوي. رندهير جيسوال ويلي، چې د دواړو هېوادونو تاريخي اړيکو ته په کتو به له افغانستان سره بشري مرستي هم شروع کړي.
د طالبانو تر واک لاندي باختر اژانس د شنبې په ورځ د هند بهرنیو چارو وزارت د ویاند رندهير جيسوال له قوله ليکلي، چې هند ته د افغانانو د سفر اسانه کولو لپاره به ډېر ژر د ويزو د ورکړي بهير پیل شي.
اژانس د نوموړي له قوله زیاتوي، چې کابل ته یې یوه کاري ډله هم رسېدلې، چې په دې برخه کې به عملي چارې پيل کړي.
په افغانستان کې واک ته د طالبانو په رسېدو هند په کابل کې خپل سفارت وتړه؛ خو شاوخوا دوه کاله وروسته یې په کابل کې خپل سفارت ته یو تخنیکي ټیم ولېږه.
د جمهوريت پر مهال به ډېر افغانان د درملنې لپاره هم هند ته تلل.
هند هم یو د هغو هېوادونو له جملې څخه دی، چې تر اوسه یې لا هم طالبان په رسميت نه دي پېژندلې؛ خو د دې سربیره بيا هم د افغانانو سره خپلو مرستو ته دوام ورکوي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزیرې افغانستان ته د مجرمینو د لیږلو په اړه خبرداری ورکړی او ویلي یې دي چې د «اسلامي تروریستي رژیم» شرایطو ته باید تسلیم نه شي.
انالینا بربوک په نا مستقیمه توګه د جرمني پر لومړي وزیر او د کورنیو چارو وزیرې نیوکې کړي، چې ژمنه یې کړې وه چې ژر به مجرمین افغانستان او سوریې ته ولېږي.
په جرمني کې د افغان کډوالو له وروستیو بریدونو له امله یو شمیر جرمني سیاستوالو د هغوی د سمدستي ایستلو او له طالبانو سره د تعامل غوښتنه کړې وه .
د سوسیال ډیموکراټ ګوند ویاند، د جرمني د لومړي وزیر ګوند په کابل کې د دغه هېواد د سفارت د بیا پرانستلو او افغانستان ته د جرمن دیپلوماتانو د لېږلو غوښتنه کړې وه.
د جرمني رسنیو د راپورونو له مخې، د دغه هېواد چارواکو له ګاونډیو هېوادونو ازبکستان او پاکستان سره خبرې اترې کړې، څو افغانستان ته د مجرمینو د استولو زمینه برابره کړي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په یوه اعلامیه کې د جرمني له حکومته غوښتي چې دریم هېوادونو ته دې کډوال نه استوي او له جرمني سره یې خبرو ته چمتووالی ښودلی دی.
د جرمني د بهرنیو چارو وزیرې د جمعې په ورځ (د زمري ۵مه) وویل، چې د یوې اسلامي ترهګرې ډلې شرایطو ته باید تسلیم نه شي. اغلې بربواک په هامبورګ کې یوې غونډې ته په وینا کې وویل: "زه فکر کوم چې په داسې ناامنو شرایطو کې، ژمنه کول چې په راتلونکې یوې ورځې نه پوهیږی چې څنګه یې عملي کړئ نشي کولی د امنیت په راوستو کې مرسته وکړي."
د جرمني ویلت ورځپاڼې د یو راپور له مخې، هغې د جرمني په مانهیم ښار کې د یو افغان له خوا د یو پولیس د وژل کېدو اړه وویل، چې دا ډول وحشي جنایتکارانو "خپل د خوندیتوب حق له لاسه ورکړی دی." او خبرداری یې ورکړ چې داسې فکر دې نه کېږي چې افغانستان او یا سوریې ته د هغوی په ژر لېږلو سره به ستونزه حل شي.
د جرمني د بهرنیو چارو وزیرې ټینګار وکړ چې ډیر عملي مسایل شتون لري او ویلي یې دي، چې یو «اسلامي تروریستي رژیم» ته باید اجازه ورنکړل شي چې د مجرمینو د منلو لپاره شرایط وضع کړي. هغې زیاته کړه: "زه له هغو ژمنو څخه ډډه کوم چې نه پوهیږم څنګه یې پلي کړم."
اغلې بربوک د شړل شویو کډوالو د منلو لپاره د طالبانو د شرطونو په اړه جزییات ورنه کړل.
د جرمني لومړي وزیر اولاف شولتز د چهارشنبې په ورځ یو ځل بیا ټینګار وکړ، چې افغانستان او سوریې ته د مجرمینو د ایستلو په برخه کې د هغه ژمنه سمه ده او دا اقدام به ډېر ژر عملي شي.
د جرمني د فدرالي ایتلافي حکومت لومړی وزیر او د کورنیو چارو وزیرې د سوسیال ډیموکراټ ګوند څخه دي او میرمن بربوک د زرغون ګوند غړې ده.

واشنگټن ایگزامینر خبر ورکړی، چې د جوبایډن پخوانۍ ویاندې جن ساکي د کابل هوايي ډګر په چاودنه کې د ۱۳ وژل شویو امریکايي سرتیرو له کورنیو بښنه غوښتې ده. مېرمن ساکي د جمعې په ورځ د کانګرس د بهرنیو اړیکو په کمیټه کې له افغانستان د امریکا د وتلو په اړه شاهدي ورکړه.
له افغانستان د امریکايي ځواکونو د چټک وتلو په لړ کې د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۲۶مه کابل هوايي ډګر ته په یوه ننوتلار کې چاودنه وشوه، چې شاوخوا ۲۰۰ کسان پکې ووژل شول.
په وژل شویو کې ۱۳ امریکايي پوځیان او پاتې نور یې افغانان وو.
داعش خراسان د دغه برید مسوولیت منلی وو.
د همدې کال د اګست په ۲۹ د امریکايي پوځیانو جسدونه متحده ایالاتو ته ولېږدول شول او جو بایډن د دوی او د هغوی کورنیو ته د درناوي لپاره د ډیلاور ایالت د ډور هوايي اډې ته لاړ.
په رسنیو کې د ډور هوايي ځواک له اډې څو عکسونه خپاره شول، چې ښيي جو بایډن د مراسمو په ترڅ کې لږ تر لږه دوه ځلې خپل ساعت ته ګوري.
د امریکايي پوځیانو د جسدونو د لېږد د مراسمو پر مهال د جوبایډن چلند د پخواني ولسمشر ډونلډ ټرمپ او نورو جمهوري غوښتونکو له پرله پسې انتقادونو سره مخ شو.
جن ساکي په خپل کتاب «ډېر ووایاست» کې د جو بایډن په دفاع کې لیکلي، چې د متحده ایالاتو ولسمشر د سرتيرو د جسدونو د لېږد په مراسمو کې هیڅکله خپل ساعت ته نه کتل.
هغې لیکلي، چې له مراسمو وروسته ښاغلي بایډن خپل ساعت ته وکتل او بیا له خپلې مېرمنې سره موټر ته ولاړ.
د کانګرس د بهرنیو اړیکو د کمیټې ویاندې لزلي شيد د واشنګټن ایگزامینر ته وویل، چې له اغلي ساکيه په پرله پسې ډول د شاهدۍ د غونډې په جريان کې ساعت ته د بايډن د کتلو په هکله پوښتنې وشوې.
د مېرمن شيد په وينا هغې تر فشار وروسته د کمېټې مشر ته وويل، چې د سرتيرو له کورنيو او د هغوی له دردونو بښنه غواړي.
د امریکا د ولسي جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې د مایکل مکال په مشرۍ له افغانستانه د امریکا د «ناسم» وتلو په اړه څېړنه پیل کړې او په دې بهیر کې د ځینې ښکېلو لوړ پوړو چارواکو د شاهدي ورکولو غوښتنه يې کړې ده.
دغې کمېټې تر اوسه د جن ساکي د شاهدي ورکولو نور جزيیات نه دي خپاره کړي.