ماهرنګ بلوڅ: پاکستاني حکومت مو ژوند له کواښ سره مخ کړی او نیولو ته مو پلمې لټوي

راپور کې راغلي، د جولای له ۲۱مې نېټې څخه د اګسټ تر درېیمې نیټې پورې له ۱۵۵۳۷ افغانانو له ډلې ۶۳۴۵ یې نارینه، ۴۹۶۳ یې ښځې او ۴۲۲۹ یې ماشومان وو، چې خپل هېواد ته بېرته ستانه شوي دي.

د راپور له مخې، دغه ۴۲۱ کورنۍ افغانستان ته په ۴۸۹ موټرو کې ستنې شوې دي.

دغه شمېرې پاکستاني چارواکو داسې مهال خپرې کړې دي چې د افغان کډوالو د ایستلو دویم پړاو پیل شوی او دا مهال د دغه هیواد په بېلابېلو سیمو کې د افغان کډوالو نیول او ایستل روان دي.

پاکستاني چارواکو مخکې ويلي وو، که دغه کډوال په خپله خوښه ونه وځي؛ نو د دوی د نیولو او شړلو له ګواښ سره مخامخ شي.

په ملګرو ملتونو کې د پاکستان استازي منیر اکرم په تېره چنګاښ میاشت کې ويلي و، چې له تېرو ۴۰ کلونو راهیسې یې هېواد د پنځه مېلیونو افغان کډوالو کوربه‌توب کړی چې ۱.۴ مېلیونه یې راجستر شوي، چې پاتې یو مېلیون نا راجستر شوي او په زرګونه بې اسناده کډوال لاهم په پاکستان کې مېشت دي.

نوموړي هیله څرګنده کړې وه، چې ۱.۴ مېلیونه راجستر شوي کډوال به هم ډېر ژر بېرته خپل هېواد ته ستانه شي.

پاکستاني چارواکو ویلي چې دغه لړۍ روانه ده او دوی په پام کې لري چې د استوګنې له اسنادو پرته افغان کډوال له پاکستانه وباسي.

د افغان کډوالو د نیولو په بهیر کې پاکستاني پولیسو په تېرو څو ورځو کې ۱۵۰ تنه افغان کډوال یوازې په اسلام اباد کې نیولي او ځینې هغه یې له دغه هیواده په زور ایستلي دي.

یاد سازمان له ایران څخه بهر فعالیت کوي.

له بهره فعالیت کوونکی د ایران د بشري حقونو سازمان د شنبې په ورځ په خپل وروستې راپور کې ویلي، چې د روان میلادي کال په لومړنیو اوو میاشتو کې د ایراني حکومت له لوري ۳۰۰ کسان په دار شوي چې په دغو کسانو کې ۲۰ تنه یې یوازې افغانان وو.

د ایران بشري حقونو سازمان وايي:«چې په دار شویو کسانو کې ۴۲ بلوڅان، ۲۰ کردان، ۲۰ افغانان او ۱۵ ښځې هم شاملې وې.»

په راپور کې ویل شوي، چې په دار ځړول شویو کسانو کې په ۱۷۲ تنو باندې د نشه یې توکو د قاچاقو تور وو.

راپور زیاتوي چې د تېر کال د لومړیو اوو میاشتو پرتله په ایران کې د اعدام سزا ورکول کم شوي، او په ایران کې پارلماني او د ولسمشرۍ ټاکنې او د دغه هېواد د پخواني ولسمشر ابراهیم رییسي وژنه یې لامل ښودل شوې.

د دغه سازمان مشر، محمود امیري مقدم وايي: «موږ په ځانګړې توګه په راتلونکو اونیو او میاشتو کې د کرد مدني فعالانو او د نشه یي توکو په جرمونو د تورنو کسانو د اعدامونو د نوې څپې په اړه اندیښمن یو. یوازې د مدني ټولنې د اعتراضونو او نړیوالو فشارونو له لارې د اعدامونو د دې څپې مخه نیول کېدای شي.»

د ایران د بشری حقوقو سازمان د ایران په زندانونو کې د اعدام د حکمونو د پلي کولو د شدت په وړاندې خبرداری ورکړی او په دغه هیواد کې د اعدامونو موضوع ته د نړیوالې ټولنې او عامو خلکو د خاصې پاملرنې غوښتنه کوي.

تر دې مهاله د طالبانو حکومت د ایراني حکومت له لوري د ۲۰ تنو افغانانو په دار ځړولو په اړه څه نه دي ویلي.

د پاکستان د عامې روغتیا وزارت ویلي، چې په چکوال ولسوالۍ کې د پولیو لومړۍ مثبته پېښه داسې مهال ثبت شوې چې تر دې وړاندې په یاده سیمه کې داسې کومه پېښه نه وه شوې.

تېره ورځ د بلوچستان په دوو جلا، جلا ولسوالیو کې تازه د پولیو دوه مثبتې پېښې ثبتې شوې.

د پولیو لپاره د پاکستان د لومړي وزیر استازې عایشه رضا فاروق ویلي، چې په بلوچستان کې د پولیو د خپرېدو له امله تر اوسه پورې د دغې صوبې په بېلابېلو شپږو ولسوالیو کې نهه ماشومان پر دغې ناروغۍ اخته شوي دي.

د روان کال په اوږدو کې تر دې وړاندې پاکستان کې د پولیو ۱۱ پېښې ثبتې شوې او د ۵۷ سیمو په چاپېریالي نمونو کې هم د پولیو د شته‌والي پخلی شوی دی.

په پاکستان کې د پوليو د له منځه وړلو د ملي بېړنيو عملياتو د مرکز چارواکو ویلي، چې حکومت سږ کال د پوليو ضد شپږ کمپاينونه ترسره کړي دي.

دا مهال په دوو صوبو خیبرپښتونخوا او بلوچستان کې وسله کسان د پولیو کمپاین د مخنیوي هڅې کوي چې ډیری مهال د پولیو واکسین پر امنیتي کسانو د وسله والو له لوري وخت ناوخت بریدونه کیږي او هغوی ته مرګ ژوبله اوړي.

د پاکستان حکومت له لوري له تېر نږدې یوه کال راهیسې له دغه هیواد څخه د افغان کډوالو له جبري ایستلو وروسته د افغانستان په ختیځو او سوېلي ولایتونو کې د پولیو یا ګوزڼ ناروغۍ مثبتې پېښې ثبت شوې چې شنوونکي کې لامل افغانستان ته له پاکستان څخه د دغې ناروغۍ لېږد په ګوته کوي.

د ځمکې ښوېیدنې پېښه د سه شنبې په ماښام ناوخته د کیرالا په وایاناد ولسوالۍ کې رامنځته شوه، چې له امله یې په سلګونو کورونه، سړکونه، پلونه او د سیل ځایونه ویجاړ کړل.

هندي رسنیو ویلي، چې د دغه ایالت چارواکو د پېښې په لومړۍ ورځ د ۹۳ مړو له پیدا کېدو وروسته ویلي، چې امکان لري د مړو شمېر ډیر وي.

خو د شنبې په ورځ رسنیو راپور ورکړی چې د مړو شمېر له ۳۵۰ څخه واوښت.

د ځمکې ښوېیدنې تر ټولو ډیر زیامن کلی منډکی کلی ښودل شوی، په راپورونو کې ویل شوي، چې د یاد کلي ۲۰۵ کسان مړه شوي او ډیری نور لا هم نادرکه دي.

هندي چارواکو ویلي، چې د لادرکه کسانو د ژغورنې عملیات روان دي.

د هند کیرالا ایالت کې ورته پېښه په ۲۰۱۸ کال کې هم رامنځته شوې وه، چې د سېلابونو او ځمکې ښوېیدنې له امله له ۴۰۰ ډير کسان مړه شوي وو.

نوموړي په ۲۰۰۲ کال کې د یوه وکیل په توګه د یوه داسې امریکايي وکالت وکړ، چې له طالبانو او القاعدې سره د همکارۍ په تور نیول شوی و.

۵۸ کلن ټوني ویسټ د کماله هریس د ټاکنیزو منډو ترړو د مشر سلاکار ټاکل شوی دی.

کماله هریس د جمهوري ریاست په ټاکنو کې د ګډون لپاره د ډیموکراټ ګوند له استازو څخه کافي رایې ګټلې او په راتلوونکو څو ورځو کې به په رسمي توګه د ګوند د نوماندې په توګه اعلان شي.

نوموړی د امریکا د پخواني ولسمشر بارک اوباما د ولسمشرۍ پر مهال د ګوانتانامو په زندان کې د ترهګرۍ په شک د بندیانو لپاره د دغه هېواد د عدلیې وزارت د پالیسیو د څارنې لپاره په دنده ګمارل شوی و.

د امریکایي رسنیو په وینا، ویسټ پخوا په سان فرانسسکو کې په یوه حقوقي شرکت کې کار کاوه، او هلته یې د یوه امریکايي وګړي جان واکرلینډ چې د طالبانو او القاعده ملاتړ کوونکی و، له قضیې دفاع وکړه.

جان واکرلینډ د طالبانو د واکمنۍ په لومړۍ دوره کې د القاعدې او طالبانو له مشر اسامه بن لادن سره د بیعت لپاره افغانستان ته ولاړ او له طالبانو سره یو ځای شو.

د راپورونو له مخې نوموړی د ۲۰۰۱ کال په نومبر میاشت کې د امریکايي ځواکونو له خوا د «دښمن جنګیالي» په توګه او له القاعده او طالبانو سره د همکارۍ په تور نیول شوی و.

جان واکرلینډ د امریکایي وګړو د وژلو په دسیسه او له القاعده او طالبانو سره د مرستې په ګډون له څو تورونو سره مخامخ شوی و.

خو په ۲۰۰۲ کال کې، ټوني ویسټ په محکمه کې د جان واکرلینډ دفاع وکړه او ویې ویل: «لینډ ترهګر نه دی.»

ویسټ هغه وخت ویلي وو، چې جان واکرلیند «افغانستان ته د امریکایانو د وژلو لپاره نه و تللی»

جان واکرلینډ په محکمه کې طالبانو ته د خدمتونو د برابرولو او هغوی ته د چاودیدونکو توکو د رسولو په تورونو اعتراف وکړ او په شل کاله بند محکوم شو.

که څه هم جان واکرلینډ په ۲۰۱۹ کې د څو کلونو بښنې سره له بند څخه خوشې شو، خو هغه په ۲۰۲۱ کې د اېف بي ای لخوا د داعش ملاتړ کوونکي سره د لیدو په تور ونیول شو.